در پی فروپاشی نظام جهانی کمک‌های بشردوستانه ده‌ها میلیون نفر از دریافت کمک‌ها محروم شده‌اند

نظام کمک‌های بشردوستانه در حالی که منابع مالی کاهش یافته، فشارها افزایش پیدا کرده و دولت‌ها نه‌تنها در حفاظت از غیرنظامیان ناکام مانده‌اند، بلکه خود بیش از پیش مسئول به خطر انداختن جان آن‌ها هستند، در حال فروپاشی است. یک گزارش جدید که روز پنج‌شنبه ۱۹ شهریور / ۱۰ سپتامبر منتشر شد، نسبت به این وضعیت هشدار داده است. بر اساس این گزارش، سال گذشته ۶۴ میلیون نفر کمتر از کمک‌های بشردوستانه برخوردار شدند.

بر اساس گزارش «وضعیت نظام بشردوستانه ۲۰۲۶»، کمک‌های مالی بین سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ حدود ۳۰ درصد کاهش یافته و هزاران نفر از کارکنان نهادهای امدادرسان شغل خود را از دست داده‌اند؛ در نتیجه، نظام بشردوستانه یکی از بزرگ‌ترین دوره‌های انقباض خود را از زمان شکل‌گیری آن در دوران پس از جنگ جهانی دوم تجربه کرده است.

در سال ۲۰۲۵، تمرکز کمک‌ها تنها بر افرادی قرار گرفت که جانشان در معرض خطر فوری بود و حمایت از مشکلات بلندمدت و همچنین توانایی جوامع برای بازیابی پس از بحران‌ها به‌شدت کاهش یافت.

جنیفر دوهرتی، یکی از نویسندگان این گزارش که از سوی سازمان بشردوستانه «شبکه یادگیری فعال برای پاسخگویی و عملکرد» (Alnap) تهیه شده است، گفت: «پیامدهای این وضعیت به‌طور برابر احساس نشد. ترکیب کاهش بودجه و سیاست‌های محدودکننده باعث شد زنان، کودکان، سالمندان و افراد آواره بیش از همه آسیب ببینند.»

دوهرتی که گفته است برآورد می‌شود در سال ۲۰۲۵ تا ۲۳ درصد از نیروی انسانی بخش بشردوستانه از دست رفته باشد، افزود: «خدمات تخصصی تعطیل شدند و حفظ حمایت‌های هدفمند دشوارتر شد.»

بر اساس این گزارش، میزان بودجه کمک‌های بشردوستانه در سال ۲۰۲۵ به حدود ۳۳.۳ میلیارد دلار کاهش یافت؛ این رقم در سال ۲۰۲۲ به رکورد ۴۷.۵ میلیارد دلار رسیده بود.

در حالی که آژانس توسعه بین‌المللی ایالات متحده (USAID) با شدیدترین کاهش بودجه مواجه شد و کمک‌های آن در سال ۲۰۲۵، ۵۵ درصد کاهش یافت، سایر کشورهای اصلی اهداکننده نیز کمک‌های خود را کاهش دادند. سال گذشته ۱۳ کشور از میان ۲۰ کشور بزرگ اهداکننده، میزان کمک‌های خود را پایین آوردند.

این گزارش همچنین به افزایش فشار دولت‌ها بر نحوه هزینه‌کرد کمک‌ها اشاره کرده است؛ از جمله تصمیم ایالات متحده آمریکا برای متوقف کردن تأمین مالی برنامه‌هایی که از نظر دولت این کشور تحت تأثیر سیاست‌های تنوع، برابری و شمول (DEI) قرار داشتند.

کاهش کمک‌ها همچنین به این معنا بود که برای معدود افرادی که همچنان کمک دریافت می‌کردند، میزان کمک هدف‌گذاری‌شده برای هر نفر از ۱۷۸ دلار در سال ۲۰۲۱ به ۹۰ دلار در سال ۲۰۲۵ کاهش یافت؛ این در حالی است که نیاز واقعی هر فرد در همین دوره به ۲۵۵ دلار افزایش یافته بود.

عامل تشدیدکننده دیگر این بود که دولت‌ها نه‌تنها در انجام وظیفه خود برای حفاظت از غیرنظامیان ناکام ماندند، بلکه در بسیاری موارد عملاً جان مردم را به خطر انداختند. دولت‌ها مسئول ۶۴ درصد حملات علیه کارکنان بخش بهداشت و درمان بودند و همچنین بخش عمده‌ای از خشونت‌هایی را که کارکنان امدادی را تحت تأثیر قرار داد، با استفاده از حملات هوایی رقم زدند.

یمن یکی از کشورهایی بود که به‌شدت از کاهش کمک‌های بشردوستانه آسیب دید. وضعیت تغذیه در این کشور وخیم‌تر شد و موارد ابتلا به دیفتری افزایش یافت، زیرا کارزارهای واکسیناسیون متوقف شدند.

محمد باحشوان، مدیر کشوری سازمان «اقدام برای بشریت» (Action for Humanity) در یمن، گفت کاهش سطح کمک‌ها بحران‌هایی را که خانواده‌ها با آن مواجه هستند، تشدید کرده است.

او گفت: «مشکلات به‌صورت جداگانه رخ نمی‌دهند. ممکن است یک خانواده درآمد خود را از دست داده باشد، توان خرید غذا را نداشته باشد، کودکی دچار سوءتغذیه داشته باشد و در عین حال برای دسترسی به خدمات درمانی همچنان مجبور باشد مسافت زیادی را طی کند یا هزینه‌هایی بپردازد که از عهده آن برنمی‌آید.»

این گزارش در همین حال به نمونه‌هایی اشاره می‌کند که در آن‌ها نظام بشردوستانه برای حمایت از افرادی که بیش از همه به کمک نیاز داشتند بسیج شده است؛ اقدامی که اغلب با هدایت سازمان‌های امدادی محلی انجام شده و شبکه‌های مهاجران و جوامع دور از وطن نیز در آن نقش داشته‌اند. با این حال، گزارش می‌گوید نظام بین‌المللی کمک‌رسانی نتوانسته است هماهنگی مناسبی با این شبکه‌ها داشته باشد و در بسیاری موارد، سازمان‌ها و کارکنان امدادی محلی بیش از دیگران از کاهش بودجه آسیب دیده‌اند.

مگ ساتلر، مدیر اجرایی سازمان مستقر در وینِ «راهکارهای واقعیت میدانی» (Ground Truth Solutions) که به‌طور منظم با افراد نیازمند به کمک‌های بشردوستانه نظرسنجی انجام می‌دهد، گفت باید تمرکز بیشتری بر «محلی‌سازی» کمک‌ها وجود داشته باشد، زیرا نظام بشردوستانه بین‌المللی نتوانسته است به‌اندازه کافی سریع خود را با شرایط جدید تطبیق دهد یا در برابر کاهش بودجه و شروطی که ایالات متحده تحمیل کرده است مقاومت کند.

ساتلر گفت: «ما قطعاً با افرادی صحبت کرده‌ایم که فشار ناشی از این انقباض را احساس می‌کنند. این وضعیت به‌ویژه در مناطقی باعث نگرانی و رنج شده است که کمک‌های بشردوستانه اکنون صرفاً به‌عنوان کمک‌های "نجات‌بخش" در نظر گرفته می‌شوند و دیگر به مردم اجازه نمی‌دهند کارهایی مانند فرستادن فرزندانشان به مدرسه یا پس‌انداز برای راه‌اندازی یک کسب‌وکار انجام دهند؛ اقداماتی که می‌توانست به آن‌ها کمک کند در آینده وابستگی کمتری به کمک‌های بشردوستانه داشته باشند.»