حمله به خط لوله نفت حیاتی عربستان؛ مرز‌های شلمچه و چذابه بسته شدند

عراق پس از حمله چند پهپاد از خاک این کشور به خط لوله راهبردی شرق‌ـ‌غرب عربستان سعودی، تدابیر امنیتی در مرز با ایران را افزایش داد و گذرگاه‌های شلمچه و چذابه از بامداد شنبه ۲۱ شهریور تا اطلاع ثانوی بسته شدند. هم‌زمان، عربستان اعلام کرد در پی این حمله، فعالیت خط لوله‌ای را که با بسته‌شدن تنگه هرمز به یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال نفت این کشور تبدیل شده است، به‌طور موقت متوقف کرده است.

وزارت خارجه عربستان سعودی بامداد شنبه اعلام کرد چند پهپاد که از خاک عراق پرتاب شده بودند، بخش‌هایی از خط لوله شرق‌ـ‌غرب را در مناطق ریاض و مدینه هدف قرار دادند. این حملات به زخمی شدن شماری از افراد و وارد آمدن خسارت به تاسیسات منجر شد. مقام‌های سعودی گفتند فعالیت خط لوله «به‌عنوان اقدامی احتیاطی» متوقف شده است.

خط لوله شرق‌ـ‌غرب، میدان‌ها و تاسیسات نفتی شرق عربستان، از جمله منطقه بقیق در نزدیکی خلیج فارس، را به بندر ینبع در ساحل دریای سرخ متصل می‌کند. ریاض از زمان بسته‌شدن تنگه هرمز در جریان جنگ جاری منطقه، استفاده از این مسیر را به‌شدت افزایش داده بود تا نفت خود را بدون عبور از هرمز صادر کند. این خط لوله ظرفیت انتقال چند میلیون بشکه نفت در روز را دارد و توقف آن می‌تواند فشار بیشتری بر صادرات نفت عربستان و بازار جهانی انرژی وارد کند. رویترز گزارش داده است که این مسیر در هفته‌های اخیر روزانه حدود چهار تا پنج میلیون بشکه نفت جابه‌جا می‌کرد.

تصاویر ماهواره‌ای «کوپرنیکوس سنتینل» که پنجشنبه ثبت شده‌اند، ستون‌های دود سیاه را در منطقه‌ای در جنوب مدینه و در امتداد مسیر عمومی این خط لوله نشان می‌دهند. میزان دقیق خسارت واردشده هنوز مشخص نیست.

دولت عراق هم تایید کرده است پهپادهای مهاجم از خاک این کشور به پرواز درآمده‌اند. دفتر نخست‌وزیری عراق پس از بررسی اولیه، فرمانده مسئول عملیات نظامی در استان میسان را برکنار و دستور تحقیقات فوری درباره محل پرتاب پهپادها و عوامل پشت حمله را صادر کرد. بغداد اعلام کرده است با هر فرد یا گروهی که نقش آن در این حملات ثابت شود، برخورد خواهد کرد.

در ادامه این اقدامات، رویترز به نقل از دو منبع امنیتی گزارش داد دولت عراق دستور بسته‌شدن گذرگاه شلمچه در مرز ایران را به‌عنوان یک اقدام احتیاطی صادر کرده است. به گفته این منابع، این تصمیم در چارچوب عملیات امنیتی گسترده‌تر برای شناسایی عاملان حملات پهپادی به عربستان اتخاذ شده است.

در ایران هم ولی‌الله حیاتی، معاون امنیتی و انتظامی استانداری خوزستان، اعلام کرد مقام‌های عراقی از بامداد شنبه مرزهای شلمچه و چذابه را تا اطلاع ثانوی بسته‌اند و در حال حاضر عبور مسافر و کالا از این دو گذرگاه انجام نمی‌شود. او از تجار، رانندگان و مسافران خواست تا اعلام بعدی به این دو مرز مراجعه نکنند.

با این حال، مقام‌های عراقی هنوز به‌طور رسمی اعلام نکرده‌اند که بسته‌شدن هر دو گذرگاه مستقیما به حمله پهپادی به عربستان مرتبط است. برخی رسانه‌های عراقی درباره شلمچه از بسته‌شدن گذرگاه «به دلایل نامشخص» خبر داده‌اند، در حالی که منابع امنیتی مورد استناد رویترز، تعطیلی شلمچه را بخشی از اقدامات احتیاطی پس از حمله به عربستان توصیف کرده‌اند.

عربستان سعودی حمله به خط لوله را محکوم کرد، اما اعلام کرد به درخواست نخست‌وزیر عراق فعلا دست به اقدام تلافی‌جویانه نخواهد زد تا بغداد فرصت داشته باشد عاملان حمله را شناسایی و از تکرار حملات از خاک عراق جلوگیری کند. ریاض در عین حال تاکید کرد حق خود را برای اتخاذ «تمام اقدامات لازم» برای حفاظت از حاکمیت، امنیت و تاسیسات حیاتی‌اش محفوظ می‌داند.

بحرین، اردن و قطر نیز حمله به تاسیسات نفتی عربستان را محکوم کردند و شورای همکاری خلیج فارس آن را «تشدیدی خطرناک» و تهدیدی غیرقابل قبول علیه امنیت عربستان خواند.

حمله به خط لوله شرق‌ـ‌غرب در شرایطی رخ داده است که مسیرهای اصلی انتقال انرژی در منطقه هم‌زمان تحت فشار قرار گرفته‌اند. تنگه هرمز همچنان با اختلال جدی در کشتیرانی روبه‌رو است و در سوی دیگر شبه‌نظامیان حوثی یمن هم با پیشروی در سواحل دریای سرخ و تصرف جزیره راهبردی پریم در باب‌المندب، کنترل خود بر یکی دیگر از مهم‌ترین گلوگاه‌های کشتیرانی جهان را افزایش داده‌اند.

هم‌زمانی فشار بر تنگه هرمز، باب‌المندب و اکنون خط لوله شرق‌ـ‌غرب، گزینه‌های عربستان برای انتقال نفت به بازارهای جهانی را محدودتر کرده است. قیمت نفت برنت نیز در هفته جاری از مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه عبور کرده است.