تعویق نشست منطقه‌ای درباره تنگه هرمز؛ تردد کشتی‌ها کاهش یافت

نشست منطقه‌ای درباره پیشنهاد ایران و عمان برای مدیریت کشتیرانی در تنگه هرمز که قرار بود دوشنبه ۲۳ شهریور / ۱۴ سپتامبر برگزار شود، به تعویق افتاد؛ اقدامی که امیدها به دستیابی سریع به یک راه‌ حل دیپلماتیک برای کاهش تنش‌ها در یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال انرژی جهان را کاهش داده است.

بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان، شامگاه یکشنبه اعلام کرد این نشست «در راستای منافع دستیابی به توافق عمومی» به تعویق افتاده است. خبرگزاری فارس نیز به نقل از یک مقام وزارت خارجه ایران گزارش داد که این تصمیم به درخواست برخی کشورهای منطقه و با توافق مشترک تهران و مسقط گرفته شده و ایران و عمان برای تعیین زمان جدید نشست با یکدیگر هماهنگ خواهند کرد.

مقام‌های ایرانی پیشتر گفته بودند تهران در این نشست توافق خود با عمان درباره نحوه مدیریت مسیرهای کشتیرانی در تنگه هرمز را برای کشورهای عرب حوزه خلیج فارس تشریح خواهد کرد.

با این حال، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در گفت‌وگویی با «العربی الجدید» گفت حتی در صورت دستیابی به توافق با عمان، ایران تا زمانی که آمریکا خواسته‌های تهران را برآورده نکند، تنگه هرمز را بازگشایی نخواهد کرد.

نشست منطقه‌ای درباره تنگه هرمز قرار بود امروز دوشنبه در شهر صلاله عمان برگزار شود و در آن ایران، عراق و کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس حضور داشته باشند. بحرین پیش از نشست اعلام کرده بود در هیچ نشست جمعی وزیران با ایران شرکت نخواهد کرد مگر آن‌که روابط دیپلماتیک دو کشور از سر گرفته شود.

کاهش تردد کشتی‌ها

اما بر اساس داده‌های اولیه ردیابی کشتی‌ها، تردد کشتی‌های حامل کالا از تنگه هرمز در آخر هفته به کمتر از ۱۰ فروند در روز رسید؛ در حالی که میانگین ۱۰ روزه این رقم ۱۴ کشتی بود. در آخر هفته تنها چهار کشتی از خلیج فارس خارج شدند و ۱۰ کشتی وارد آن شدند.

این آمار البته شامل کشتی‌هایی نیست که ممکن است برای جلوگیری از شناسایی، سامانه شناسایی خودکار خود را خاموش کرده باشند.

هم‌زمان، سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا اعلام کرد یک کشتی هنگام عبور از تنگه هرمز هدف یک پرتابه ناشناس قرار گرفته است. ایران نیز اعلام کرد در حادثه‌ای جداگانه، یک کشتی تجاری ایرانی در نزدیکی سواحل این کشور هدف قرار گرفته و یک نفر کشته و چهار خدمه زخمی شده‌اند.

در جبهه دیگر، عربستان سعودی خط لوله شرق به غرب خود را که برای انتقال نفت و دور زدن تنگه هرمز اهمیت دارد، پس از حمله پهپادی منتسب به مهاجمان مستقر در عراق موقتاً تعطیل کرد. منابعی به رویترز گفتند عربستان در بندر ینبع به اندازه‌ای ذخیره نفت دارد که در صورت ادامه توقف خط لوله، بتواند صادرات خود را تنها برای پنج تا هفت روز حفظ کند.

در صورت طولانی شدن توقف خط لوله، حداکثر چهار درصد از عرضه جهانی نفت ممکن است در معرض خطر قرار گیرد؛ رقمی که افزون بر میلیون‌ها بشکه نفتی است که هم‌اکنون در نتیجه کاهش تردد در تنگه هرمز از بازار خارج شده است.

افزایش قیمت نفت

در پی این تحولات، امروز دوشنبه ۲۳ شهریور / ۱۴ سپتامبر، نفت برنت با حدود ۳ درصد افزایش به ۱۰۷,۸۱ دلار در هر بشکه رسید و نفت خام آمریکا (WTI) نیز ۲,۹ درصد افزایش یافت و به ۱۰۲,۹۴ دلار در هر بشکه رسید. این افزایش در پی تشدید حملات حوثی‌ها به عربستان سعودی، حملات به کشتی‌ها در خلیج فارس و توقف خط لوله مهم شرق به غرب عربستان رخ داده است؛ عواملی که نگرانی درباره اختلال بیشتر در عرضه جهانی نفت را افزایش داده‌اند.

 قیمت نفت هفته گذشته نیز برای نخستین بار از ژوئیه از ۱۰۰ دلار در هر بشکه عبور کرده بود. قیمت خرده‌فروشی گازوئیل در آمریکا نیز روز یکشنبه به رکوردی تازه، بالاتر از ۶,۲۰ دلار در هر گالن، رسید.

هم‌زمان با تشدید تنش‌ها در تنگه هرمز، حملات حوثی‌ها نیز در منطقه ادامه یافت. رسانه‌های دولتی عربستان تصاویری از خسارت به خانه‌ها و یک مسجد در استان جازان منتشر کردند که به گفته آن‌ها ناشی از حمله فرامرزی حوثی‌های همسو با ایران بوده است. حوثی‌ها نیز مدعی حمله به یک پایگاه نظامی عربستان شدند.

این تحولات پس از پیشروی حوثی‌ها و تصرف جزیره پریم، یا میون، در تنگه باب‌المندب رخ داده است؛ تنگه‌ای که ورودی دریای سرخ را کنترل می‌کند. با وجود افزایش تنش‌ها در باب‌المندب، تردد کشتی‌های حامل کالا در این مسیر در آخر هفته نسبتاً نزدیک به میانگین ۱۰ روزه باقی ماند و روزهای شنبه و یکشنبه به‌ترتیب ۲۴ و ۲۷ کشتی از این تنگه عبور کردند.

پیشروی حوثی‌ها در امتداد ساحل دریای سرخ و حملات آن‌ها به عربستان، آمریکا را با معضل تازه‌ای روبه‌رو کرده است. واشنگتن از یک سو خواهان حمایت از عربستان و حفاظت از مسیرهای کشتیرانی است و از سوی دیگر تمایلی به گشودن جبهه‌ای تازه در جنگ ندارد.