سال ۲۰۲۵ یکی از خشکترین سالهای ثبتشده برای رودخانههای جهان بود
بررسی منابع آب جهان نشان میدهد ذخایر آبی زمین در سال گذشته به ۴۲ درصد کمتر از سطح معمول رسیده است. تنها در سال ۲۰۲۵، حدود ۴۰۰ گیگاتن از توده یخچالهای طبیعی جهان از دست رفت.
بخش محیط زیست
رودخانهای رو به خشکی در تالابهای الجبایش واقع در استان ذیقار در جنوب عراق ـ عکس از خبرگزاری فرانسه
بر اساس نتیجه یک مطالعه جامع درباره منابع آب، رودخانههای سراسر جهان در سال ۲۰۲۵ یکی از خشکترین سالهای خود را در بیش از سه دهه گذشته پشت سر گذاشتند.
ارزیابی چرخه جهانی آب که از سوی سازمان جهانی هواشناسی (WMO) انجام شده، از کاهش ذخایر آبی زمین خبر میدهد. میزان آب شیرین موجود در سطح زمین و زیر آن ــ از جمله آبهای زیرزمینی، دریاچهها، رودخانهها، برف و یخ و همچنین رطوبت موجود در خاک و گیاهان و درختان ــ در سال گذشته در سراسر جهان ۴۲ درصد کمتر از میزان معمول بوده است.
پیامدهای بحران اقلیمی بر رخدادهای شدید آبوهوایی و شکلگیری پدیدههایی موسوم به «نوسان ناگهانی و شدید آبوهوایی»، چرخه آب را بیثباتتر و غیرقابل پیشبینیتر کرده است. از ذوب شدن یخچالهای طبیعی گرفته تا خشکسالیهای شدید و سیلابهای ناگهانی، رودخانههای جهان بیش از گذشته میان کمآبی شدید و پرآبی در نوساناند.
در هفت سال گذشته، شمار رودخانههایی که میزان جریان آب آنها در محدوده «طبیعی» قرار داشته، کمتر از هر دوره دیگری از سال ۱۹۹۱ تاکنون بوده است. بر اساس مطالعه سازمان جهانی هواشناسی، در سال ۲۰۲۵ که یکی از گرمترین سالهای ثبتشده بود، تنها حدود یکسوم رودخانههای جهان جریان آبی در محدوده طبیعی داشتند. در همین سال، میزان جریان آب در ۳۶ درصد از مساحت حوضههای رودخانهای جهان کمتر از حد معمول یا بسیار کمتر از آن بود، در حالی که در ۲۱ درصد این مناطق، جریان آب بالاتر یا بسیار بالاتر از حد معمول ثبت شد.
این مطالعه بر اساس شبیهسازیهای ۱۳ مدل جهانی هیدرولوژیک و با استفاده از دادههای واقعی و ثبتشده آبوهوایی انجام شده است.
«سلسته سائولو»، دبیرکل سازمان جهانی هواشناسی، گفت: «ما در حال مصرف کردن این حساب پسانداز هستیم. ذخایر آب خشکیهای جهان از سالهای ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۶ روندی نزولی داشته و این روند، نشانهای پایدار است که بیش از یک دهه ادامه داشته است.»
سال گذشته برای چهارمین سال پیاپی، هر ۱۹ منطقه بزرگ یخچالی جهان با کاهش توده یخ مواجه شدند. یخچالهای طبیعی اکنون بیشترین میزان کاهش توده یخ خود را از دهه ۱۹۹۰ تاکنون تجربه میکنند و بیشترین کاهشها مربوط به سالهای اخیر بوده است. تنها در سال ۲۰۲۵، حدود ۴۰۰ گیگاتن از توده یخچالهای طبیعی جهان از دست رفت که به افزایش حدود ۱,۱ میلیمتری سطح آب دریاهای جهان منجر شد.
این تحلیل، ارزیابی جامعی مبتنی بر دادههای علمی از کل چرخه آب است و جریان رودخانهها، آبهای زیرزمینی، تبخیر و تعرق گیاهان، ذخیره آب در خشکیها و همچنین برف و یخ را دربرمیگیرد.
وین جنکینسون، مدیر بخش هیدرولوژی سازمان جهانی هواشناسی، گفت این پژوهش باید هشداری برای اقدام فوری در برابر روند ادامهدار کاهش منابع آب در جهان باشد.
او گفت: «ما باید تلاشهای خود را برای بهبود شناخت و درک منابع آب در سراسر جهان دوچندان کنیم. این امر مستلزم جمعآوری و بهاشتراکگذاری بیشتر دادههاست؛ زیرا از این طریق میتوانیم شناخت و حفاظت از منابع آب و در نتیجه حفاظت از جان و رفاه مردم را افزایش دهیم.»
این مطالعه در شرایطی منتشر شده است که رودخانههای جهان با تهدیدهای متعددی ناشی از بحران اقلیمی، از جمله خشکسالی، آلودگی و بهرهبرداری بیش از حد از منابع آب، دستوپنجه نرم میکنند.
تأثیر این وضعیت بر رودخانهها مستقیماً بر زندگی مردم، رفاه آنها و اقتصاد جهانی نیز اثر میگذارد.
تابستان امسال، کاهش بیسابقه سطح آب رود دانوب در مجارستان و رومانی به بحرانی بیسابقه در بخش انرژی انجامید. تقریباً تمام نیروگاههای هستهای این دو کشور مجبور شدند فعالیت خود را متوقف کنند، زیرا سطح آب رودخانه برای تأمین آب مورد نیاز جهت خنک کردن راکتورها کافی نبود. تنها یکی از راکتورها به فعالیت خود ادامه داد.
رود میسیسیپی، که منبع اصلی آب برای ۵۰ شهر و منطقه شهری در ایالات متحده آمریکا است، با تهدیدهای مختلفی روبهروست؛ از جمله آلودگی شیمیایی که موجب ایجاد مناطق کماکسیژن و به اصطلاح «مناطق مرده» در خلیج مکزیک شده است. افزایش سطح آب دریاها نیز روند از بین رفتن تالابها و نفوذ آب شور را تشدید کرده است. این رودخانه همچنین با دورههای متناوب خشکسالی مواجه است.
رودخانههای مهم آفریقا، از جمله نیل، نیجر و زامبزی، نیز با تهدیدهای جدی ناشی از آلودگی شدید و خشکسالیهای مرتبط با تغییرات اقلیمی مواجهاند؛ عواملی که سطح آب را کاهش داده و به اکوسیستمهای محلی آسیب میزنند.
در انگلستان، حتی یک رودخانه نیز از نظر مجموع شاخصهای سلامت زیستمحیطی و شیمیایی در وضعیت مطلوب قرار ندارد. رودخانههای این کشور با ترکیبی خطرناک از آلودگی فاضلاب، آلودگی ناشی از کشاورزی، مواد شیمیایی ماندگار و برداشت بیش از اندازه آب روبهرو هستند.
پژوهش سازمان جهانی هواشناسی نشان میدهد تهدید علیه رودخانهها همچنان ادامه دارد و در برخی مناطق حتی در حال تشدید است.
در سال ۲۰۲۵، برای هفتمین سال پیاپی، تعداد حوضههای رودخانهای جهان که در شرایط «طبیعی» قرار داشتند، در اقلیت آشکار بود. این میزان بین ۳۴ تا ۳۸ درصد متغیر بود؛ در حالی که میانگین حوضههایی که بین سالهای ۱۹۹۱ تا ۲۰۲۰ شرایط طبیعی داشتند، ۴۶ درصد بود.
در طول پنج سالی که این تحلیل سازمان جهانی هواشناسی انجام شده است، یعنی از سال ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵، بخشهای بزرگی از حوضههای آمازون و لاپلاتا، آمریکای شمالی، مناطق مرکزی و شرقی آفریقا، آسیای مرکزی و خاورمیانه، بارها با جریان آب کمتر از حد معمول در رودخانهها مواجه بودهاند.
جریان آب رودخانهها در سطحی کمتر از معمول تا بسیار کمتر از معمول، بخش بزرگی از آمریکای شمالی، حوضههای لاپلاتا و سائو فرانسیسکو در آمریکای جنوبی، حوضههای رودخانهای شرق اروپا، خاورمیانه و آسیای مرکزی را تحت تأثیر قرار داده است.
در هر یک از پنج سال گذشته، سازمانهای ملی هواشناسی و هیدرولوژی در سراسر جهان از وقوع سیلابها و خشکسالیهای بیسابقه خبر دادهاند. در برخی مناطق نیز فاصلهای برای بازگشت به شرایط عادی میان یک رویداد شدید و رویداد بعدی وجود نداشته است.
نظرها
نظری وجود ندارد.