ایران شروط ازسرگیری مذاکره با آمریکا را از طریق قطر به واشنگتن منتقل کرده است

محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران، گفته است تهران شروط خود برای پایان جنگ و ازسرگیری مذاکره با ایالات متحده را از طریق قطر به واشنگتن منتقل کرده و اکنون منتظر پاسخ دونالد ترامپ است. ایران پایان جنگ در همه جبهه‌ها، آزادسازی دارایی‌های مسدودشده و پایان محاصره دریایی را از جمله شروط خود اعلام کرده است. این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که قطر و پاکستان در هفته‌های گذشته برای بازگرداندن تهران و واشنگتن به مذاکرات تلاش کرده‌اند.

رضایی شنبه ۲۸ شهریور / ۱۹ سپتامبر در گفت‌وگویی اختصاصی با الجزیره گفت ارتباط ایران با قطر به‌عنوان میانجی ادامه دارد و دوحه شروط تهران را با هدف پایان دادن به جنگ به واشنگتن منتقل کرده است.

او گفت: «ما منتظر پاسخ رئیس‌جمهور ترامپ هستیم.»

دبیر شورای عالی امنیت ملی سه شرط را در این مصاحبه مشخص کرد: پایان جنگ در همه جبهه‌ها، آزادسازی دارایی‌های مسدودشده ایران و پایان آنچه تهران «محاصره دریایی» می‌نامد.

رضایی همزمان در شبکه اجتماعی ایکس نوشت ایران در مجموع هفت شرط برای آغاز هرگونه مذاکره به دولت آمریکا اعلام کرده است، اما همه این هفت شرط را به‌صورت عمومی مشخص نکرد. گزارش‌های «نیواندین اکسپرس» و «گلف نیوز» نیز با استناد به نوشته رضایی تأکید کرده‌اند که سه شرط اعلام‌شده در مصاحبه با الجزیره بخشی از مجموعه شروط تهران هستند و جزئیات چهار شرط دیگر هنوز منتشر نشده است.

رضایی در مصاحبه با الجزیره گفت پذیرش این شروط به سود واشنگتن است و افزود تهدیدهای ترامپ نتیجه‌ای نخواهد داشت. او در عین حال گفت ایران احتمال حمله جدید آمریکا را منتفی نمی‌داند و برای ادامه جنگ نیز آماده شده است. به گفته او، برنامه‌ریزی نظامی ایران پس از مراحل قبلی درگیری تغییر کرده و اکنون بخش مهمی از آن بر نیروها و شناورهای آمریکایی در خلیج فارس، دریای عمان و دریای عرب متمرکز است.

اظهارات دبیر شورای عالی امنیت ملی دو روز پس از آن بیان می‌شود که دونالد ترامپ از احتمال نزدیک شدن جنگ به پایان سخن گفت. ترامپ ۱۶ سپتامبر به خبرنگاران گفت امیدوار است «به پایان جنگ نزدیک شده باشیم» و مدعی شد ایران خواهان دستیابی به توافق است. او همچنین گفت از ایران «به‌طور مستقیم» پیام دریافت کرده، اما توضیح بیشتری درباره ماهیت این تماس‌ها ارائه نکرد. رویترز گزارش داد که در آن زمان نه کاخ سفید و نه وزارت خارجه آمریکا جزئیات بیشتری درباره مسیر مذاکرات ارائه نکردند.

الجزیره نیز ۱۷ سپتامبر گزارش داده بود که تهران ادعای آغاز مذاکرات مستقیم با واشنگتن را تأیید نکرده است. رضایی در همان مقطع گفته بود تا زمانی که شروط ایران پذیرفته نشود، مذاکره‌ای انجام نخواهد شد. این رسانه نوشته است که تماس‌های دیپلماتیک همچنان عمدتاً از مسیر میانجی‌هایی چون قطر، پاکستان و عمان دنبال می‌شود.

نقش قطر و پاکستان

قطر و پاکستان از زمان پایان اعتبار تفاهم‌نامه قبلی میان ایران و آمریکا در ماه گذشته، برای ازسرگیری گفت‌وگوها میان دو کشور تلاش کرده‌اند. الجزیره گزارش داده است که تماس‌های میانجی‌گرانه دو کشور همچنان ادامه دارد و انتقال شروط تازه ایران به واشنگتن بخشی از همین روند است.

در ماه‌های گذشته عمان نیز در مذاکرات مربوط به تنگه هرمز نقش داشته است. رضایی پیشتر در گفت‌وگویی که رویترز ۲۷ اوت منتشر کرد گفته بود ایران برای بازگشایی کامل تنگه هرمز شروطی از جمله پایان جنگ، رفع محدودیت علیه بنادر ایران، برداشته شدن تحریم‌ها و پرداخت غرامت مطرح کرده است. او آن زمان همچنین از مذاکرات تهران و مسقط بر سر ایجاد مسیر جدید کشتیرانی در تنگه هرمز خبر داده بود.

در مصاحبه تازه، رضایی گفت تهران و مسقط تا آستانه اعلام توافقی درباره تنگه هرمز پیش رفته بودند، اما این روند متوقف شد. به گفته او، توافق میان دو کشور همچنان آماده است، هرچند ممکن است اعلام آن به موافقت کشورهای دیگر منطقه نیز نیاز داشته باشد.

اختلاف بر سر تفاهم‌نامه پیشین

رضایی در بخش دیگری از مصاحبه خود با الجزیره، روایت آمریکا درباره فروپاشی تفاهم‌نامه پیشین را رد کرد. واشنگتن ایران را متهم کرده بود با حمله به یک نفتکش در تنگه هرمز مفاد توافق را نقض کرده است. رضایی گفت اقدامات ایران پس از حملات آمریکا به بندرعباس و یک سکوی نظارتی ایران انجام شده است.

او همچنین گفت بر اساس تفاهم قبلی، اختلافات باید به کمیته‌ای که میان محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، و جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهوری آمریکا، درباره آن توافق شده بود ارجاع می‌شد، اما واشنگتن از این سازوکار خارج شد.

انتقال شروط تهران به واشنگتن همزمان با آغاز نشست مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک انجام می‌شود. رویترز گزارش داده است که ترامپ قرار است در حاشیه این نشست با رهبران یا مقام‌های ارشد کشورهای شورای همکاری خلیج فارس دیدار کند و جنگ ایران یکی از محورهای اصلی این مذاکرات خواهد بود. مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری ایران، و عباس عراقچی، وزیر خارجه نیز اجازه حضور در نشست سازمان ملل را دریافت کرده‌اند.