هشدار گروه ۷ به جمهوری اسلامی درباره حمایت از حوثی‌ها

وزیران امور خارجه کشورهای عضو گروه ۷ دوشنبه شب ۳۰ شهریور / ۲۱ سپتامبر در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک، حملات اخیر حوثی‌های یمن به عربستان سعودی را به‌شدت محکوم کردند و از این گروه خواستند فوراً همه عملیات نظامی، تهدیدها و حملات علیه کشتی‌های غیرنظامی را متوقف و به روند سیاسی بازگردد.

وزیران امور خارجه بریتانیا، کانادا، فرانسه، آلمان، ایتالیا، ژاپن و آمریکا همچنین از ایران خواستند ارسال سلاح و حمایت از حوثی‌ها را متوقف کند. آن‌ها حمایت تهران از این گروه را بخشی از روندی خطرناک برای تشدید تنش دانستند که می‌تواند تجارت بین‌المللی و ثبات جهانی را تهدید کند.

این موضع‌گیری در شرایطی انجام شده که جنگ یمن، پس از چند سال آرامش نسبی، بار دیگر شدت گرفته است. حوثی‌ها در هفته‌های اخیر پیشروی سریعی را در امتداد ساحل دریای سرخ آغاز کرده‌اند و درگیری آن‌ها با نیروهای دولت مورد حمایت عربستان سعودی بار دیگر به حملات متقابل انجامیده است.

کشته شدن شش نفر در بندر المخا

در تازه‌ترین تحول، خبرگزاری سبا، وابسته به حوثی‌ها، امروز سه‌شنبه ۳۱ شهریور / ۲۲ سپتامبر گزارش داد حملات هوایی ائتلاف تحت رهبری عربستان به شهر بندری المخا در ساحل دریای سرخ دست‌کم ۶ نفر را کشته و ۸ نفر را زخمی کرده است.

بر اساس این گزارش، کشته‌شدگان شامل دو کودک و یک زن و مجروحان نیز شامل یک کودک و یک زن بوده‌اند.

المخا از نظر راهبردی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا در ساحل دریای سرخ قرار گرفته و در نزدیکی مسیر دریایی منتهی به باب‌المندب است؛ تنگه‌ای که دریای سرخ را به خلیج عدن متصل می‌کند و یکی از مسیرهای مهم تجارت و انتقال انرژی جهان به‌شمار می‌رود.

حوثی‌ها در هفته‌های اخیر در امتداد ساحل دریای سرخ پیشروی کرده‌اند و بر بخش‌هایی از این منطقه، از جمله المخا، مسلط شده‌اند. گزارش‌های اخیر حاکی از آن است که نیروهای دولت مورد حمایت عربستان سعودی در برابر این پیشروی با مشکلات جدی روبه‌رو شده‌اند.

درگیری‌ای که پس از چند سال آرامش دوباره شعله‌ور شد

جنگ داخلی یمن در سال ۲۰۱۴، زمانی آغاز شد که حوثی‌ها صنعا، پایتخت، را تصرف کردند و دولت این کشور را وادار به خروج کردند. یک سال بعد، عربستان سعودی ائتلافی از چند کشور را برای حمایت از دولت یمن تشکیل داد و وارد جنگ شد.

این جنگ از سال ۲۰۲۲ تا حد زیادی در وضعیت انجماد قرار داشت، اما از ماه ژوئیه بار دیگر درگیری‌ها شدت گرفته است. حملات اخیر حوثی‌ها به خاک عربستان سعودی و حملات هوایی این کشور به مواضع حوثی‌ها نشان می‌دهد آتش‌بس شکننده سال‌های گذشته عملاً از میان رفته است.

عبدالملک حوثی، رهبر حوثی‌ها نیز در یک سخنرانی تلویزیونی خواستار پایان آن‌چه «تجاوز» عربستان و محاصره‌ای دانست و به‌گفته او حدود یک دهه علیه مناطق تحت کنترل حوثی‌ها اعمال شده است، شد. او گفت پایان حملات و محاصره، خواسته‌های «مشروع» مردم یمن است.

بریتانیا و فرانسه در کنار عربستان

هم‌زمان با فشار سیاسی گروه۷، برخی متحدان غربی عربستان نیز حمایت عملی بیشتری از ریاض اعلام کرده‌اند.

بریتانیا اعلام کرده است برای کمک به مقابله با حملات حوثی‌ها، پشتیبانی نظامی محدودی در اختیار عربستان قرار خواهد داد. بر اساس این توافق، نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا یک هواپیمای «راف وویجر» (RAF Voyager) را برای سوخت‌رسانی هوایی به جنگنده‌های سعودی در مأموریت‌های دفاعی به‌کار خواهد گرفت. این توافق فعلاً برای چند هفته در نظر گرفته شده و بعداً مورد بازبینی قرار می‌گیرد.

بریتانیا هدف از این اقدام را، از جمله، حفاظت از مسیرهای انتقال انرژی عنوان کرده است.

فرانسه نیز گفته است آماده است در حفاظت از تأسیسات انرژی عربستان در ینبع و در امتداد خط لوله نفت شرق–غرب مشارکت کند؛ البته پاریس تأکید کرده این اقدام صرفاً دفاعی است و به معنای ورود فرانسه به جنگ با حوثی‌ها نیست.

حوثی‌ها پیش‌تر به تأسیسات شرکت نفتی آرامکو در ینبع حمله کرده‌اند و ریاض نیز اعلام کرده است خط لوله شرق–غرب پس از حملات پهپادی که از عراق انجام شده، با اختلال مواجه شده است.

درخواست کمک از ترامپ

در همین حال، رشاد العلیمی، رئیس شورای رهبری دولت مورد حمایت عربستان در یمن، با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، تلفنی گفت‌وگو کرده و خواستار حمایت آمریکا در برابر حوثی‌ها شده است.

بر اساس گزارش دفتر العلیمی، ترامپ در این تماس وعده حمایت نظامی نداده و هدف تماس بیشتر ابراز همبستگی با دولت یمن بوده است. گزارش‌های دیگر نیز حاکی است ترامپ در آخر هفته احتمال حمله هوایی آمریکا به حوثی‌ها را بررسی کرده اما در نهایت از اجرای آن خودداری کرده است.

تهدید سپاه به گسترش «جغرافیای جنگ»

تحولات یمن در شرایطی رخ می‌دهد که تنش میان ایران و آمریکا نیز افزایش یافته است و نقش ایران در بحران منطقه‌ای بار دیگر در مرکز توجه قرار گرفته است.

حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، روز دوشنبه هشدار داد اگر آمریکا حملات جدیدی علیه ایران انجام دهد، تهران در شیوه جنگ، سلاح‌های مورد استفاده و اهداف خود تغییرات اساسی ایجاد خواهد کرد.

او گفت:  «ما قطعاً جغرافیای جنگ را تغییر خواهیم داد.» محبی همچنین اعلام کرد ایران برای یک جنگ طولانی آماده است و در صورت حمله جدید، از سلاح‌هایی با قابلیت‌های جدید استفاده خواهد کرد. او افزود که اهداف ایران نیز دیگر الزاماً همان اهداف قبلی نخواهند بود و تهران اهدافی دارد که تاکنون مورد حمله قرار نگرفته‌اند.

این اظهارات در شرایطی بیان شده که جمهوری اسلامی و آمریکا همچنان درگیر رویارویی نظامی و سیاسی گسترده‌تری هستند. در نتیجه، تحولات یمن و حملات حوثی‌ها به عربستان تنها یک بحران داخلی یمن تلقی نمی‌شود و از نگاه کشورهای غربی، بخشی از مجموعه تنش‌های منطقه‌ای مرتبط با ایران است.

ایران حمایت از حوثی‌ها را می‌پذیرد، اما میزان کنترل مستقیم تهران بر تصمیم‌های نظامی این گروه محل بحث است. کشورهای غربی حوثی‌ها را «گروه مورد حمایت ایران» می‌دانند و گروه۷ نیز در بیانیه اخیر خود مشخصاً تهران را به توقف تسلیح و حمایت از این گروه فراخوانده است.

حادثه جدید در تنگه هرمز

در سوی دیگر منطقه، هم‌زمان با بحران یمن، تنگه هرمز نیز شاهد حادثه‌ای دریایی بود.

مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا اعلام کرد یک نفتکش هنگام ورود به تنگه هرمز با یک  «پرتابه ناشناس»  برخورد کرده است. در این حادثه دو نفر از خدمه زخمی شدند، هرچند جراحات آن‌ها جزئی گزارش شده است. نفتکش توانسته با نیروی خود به مسیرش ادامه دهد و تاکنون گزارشی از آلودگی زیست‌محیطی منتشر نشده است.

اگرچه برخی نفتکش‌ها بار دیگر از تنگه هرمز عبور می‌کنند، حجم رفت‌وآمد در این آبراه همچنان بسیار کمتر از گذشته است. اهمیت این موضوع برای ایران و اقتصاد جهانی بسیار بالاست، زیرا هرمز یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال نفت و گاز جهان است.

هزینه انسانی جنگ در یمن

نهاد‌های وابسته به سازمان ملل نیز درباره پیامدهای انسانی دور جدید جنگ هشدار داده‌اند.

سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده است که تنها بین ۱۳ تا ۱۸ سپتامبر (۲۲ تا ۲۷ شهریور)، ۱۶۴ نفر کشته و ۵۱۶ نفر زخمی شده‌اند. با احتساب تلفات از ۱۵ مرداد / ۶ اوت، شمار کشته‌شدگان به ۶۷۴ نفر و شمار مجروحان به دو هزار و ۹۹۸ نفر رسیده است.

همچنین سازمان بین‌المللی مهاجرت اعلام کرده که در مجموع ۱۲۹ هزار و ۴۳۸ نفر در هفت استان یمن بر اثر درگیری‌های اخیر آواره شده‌اند؛ برخی از این افراد حتی بیش از یک بار مجبور به ترک محل زندگی خود شده‌اند.