دلار ۲۳۴ هزار تومان؛ تورم نقطه‌ای شهریور به ۸۳,۸ درصد رسید

دلار آمریکا در بازار آزاد ایران یکشنبه ۵ مهر ابتدا در محدوده ۲۳۳ هزار تومان معامله شد و در ادامه روز به بیش از ۲۳۴ هزار تومان رسید. اقتصاد آنلاین قیمت دلار را در معاملات امروز ۲۳۴ هزار و ۲۷۵ تومان گزارش کرده که حدود هزار تومان بیشتر از روز قبل است. یورو نیز به بیش از ۲۶۷ هزار تومان و هر گرم طلای ۱۸ عیار به حدود ۲۳ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان رسیده است.

نوسان روزانه دلار در مقایسه با ابعاد کاهش ارزش ریال در یک سال گذشته کوچک است. پنجم مهر ۱۴۰۴ دلار در بازار آزاد حدود ۱۱۳ هزار تومان معامله می‌شد. داده‌های تاریخی بازار ارز قیمت آن را در آن روز حدود ۱۱۲ هزار و ۹۰۰ تومان ثبت کرده‌اند. به این ترتیب، ارزش دلاری ریال در فاصله یک سال بیش از نصف شده و قیمت دلار به تومان بیش از دو برابر شده است.

افزایش نرخ ارز هم‌زمان با انتشار آمار تازه‌ای از تورم شهری در ایران صورت گرفته است. تجارت‌نیوز با استناد به تازه‌ترین گزارش بانک مرکزی از شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی در مناطق شهری نوشته است که تورم نقطه‌به‌نقطه شهریور به ۸۳,۸ درصد رسیده است. این نرخ در شهریور سال گذشته ۴۳,۹ درصد بود.

رشد تورم در یک سال گذشته یکنواخت نبوده است. نرخ نقطه‌ای از ۴۳,۹ درصد در شهریور ۱۴۰۴ به ۵۴,۹ درصد در دی رسید و سپس شتاب بیشتری گرفت: در بهمن ۶۲,۲ درصد، در فروردین ۱۴۰۵ حدود ۶۷ درصد و در اردیبهشت ۷۷,۲ درصد ثبت شد. این شاخص در مرداد به ۸۴,۴ درصد رسید و در شهریور اندکی کاهش یافت و به ۸۳,۸ درصد رسید.

این کاهش محدود به معنای پایین آمدن قیمت‌ها نیست. قیمت‌ها در شهریور نیز نسبت به مرداد ۳,۹ درصد افزایش یافته‌اند. آنچه کاهش یافته، سرعت رشد قیمت‌ها در مقایسه با ماه‌هایی مانند اردیبهشت و خرداد است؛ تورم ماهانه در این دو ماه به‌ترتیب ۸,۵ و ۷,۴ درصد بود.

تورم سالانه نیز همچنان رو به افزایش است. میانگین افزایش قیمت‌ها در ۱۲ ماه منتهی به شهریور به ۶۸,۴ درصد رسیده، در حالی که این شاخص در شهریور سال گذشته ۳۸,۹ درصد بود. تورم سالانه در دی ۱۴۰۴ به ۴۴,۲ درصد، در فروردین به ۵۰,۶ درصد، در خرداد به ۵۷,۷ درصد و در مرداد به ۶۵,۱ درصد رسیده بود.

کالاها بسیار سریع‌تر از خدمات گران شده‌اند

جزئیات گزارش بانک مرکزی شکاف بزرگی میان افزایش قیمت کالاها و خدمات را نشان می‌دهد. تورم نقطه‌ای کالاها در شهریور به ۱۱۸,۱ درصد رسیده، در حالی که نرخ مشابه برای خدمات ۵۰,۹ درصد بوده است. فاصله میان این دو نرخ بیش از ۶۷ واحد درصد است.

این شکاف در تورم سالانه نیز دیده می‌شود. افزایش متوسط قیمت کالاها در ۱۲ ماه گذشته ۹۷,۳ درصد و افزایش قیمت خدمات ۴۱,۶ درصد گزارش شده است. یک سال پیش، تورم نقطه‌ای کالاها حدود ۵۴ درصد بود؛ بنابراین سرعت افزایش قیمت کالاها در فاصله یک سال بیش از دو برابر شده است.

کالاها بخش بزرگی از هزینه‌های ضروری خانوار، از مواد غذایی و دارو تا پوشاک و کالاهای مصرفی، را تشکیل می‌دهند. افزایش بیش از ۱۱۸ درصدی شاخص قیمت کالاها در مقایسه با شهریور سال گذشته به همین دلیل فشار تورمی را مستقیماً وارد بودجه روزمره خانوار می‌کند.

هم‌زمان فاصله میان نرخ ارز بازار آزاد و نرخ‌های رسمی نیز همچنان گسترده است. دلار در بازار توافقی یکشنبه با نرخ فروش حدود ۱۷۱ هزار و ۷۴۰ تومان عرضه شد؛ بیش از ۶۲ هزار تومان کمتر از قیمت آن در بازار آزاد.

کاهش محدود تورم ماهانه در تابستان در شرایطی رخ داده که سطح عمومی قیمت‌ها پیش‌تر با چند جهش بزرگ بالا رفته است. دلار نیز در مقایسه با مهر سال گذشته بیش از دو برابر قیمت دارد. ترکیب این دو روند نشان می‌دهد کاهش سرعت افزایش قیمت در یک یا چند ماه، هنوز به کاهش فشار هزینه‌های زندگی منجر نشده است: خانوارها با سطحی از قیمت‌ها روبه‌رو هستند که طی یک سال گذشته به‌شدت افزایش یافته و در بخش کالاها این افزایش از صد درصد نیز عبور کرده است.