با وجود رد پیشنهاد ایران، آمریکا از ادامه مذاکرات خبر داد؛ تهران: آماده دیپلماسی و جنگ هستیم

جمهوری اسلامی ایران بار دیگر تأکید کرد که راه‌ حل بحران با آمریکا تنها از مسیر دیپلماسی می‌گذرد، اما در عین حال اعلام کرد که در صورت ادامه حملات، برای ازسرگیری جنگ آمادگی دارد. این موضع در شرایطی اعلام شده که پس از رد پیشنهاد تهران از سوی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، همچنان احتمال برگزاری مذاکرات غیرمستقیم میان دو طرف در روزهای آینده وجود دارد.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، گفت شرایط تهران برای بازگشایی تنگه هرمز روشن است و این اقدام به تحقق این شرایط بستگی دارد. او تأکید کرد که تنها یک راه ‌حل مذاکره‌شده می‌تواند دو طرف را از بن‌بست کنونی خارج کند.

وزیر خارجه ایران در همین حال افزود: «ما کاملاً برای ازسرگیری جنگ آماده‌ایم. در برابر هر تجاوز جدیدی ایستادگی خواهیم کرد، حتی اگر به یک جنگ آخرالزمانی منجر شود؛ اما هم‌زمان برای دیپلماسی آماده‌ایم.»

عراقچی همچنین گفت میانجی‌هایی که مذاکرات تهران و واشنگتن را تسهیل می‌کنند، هنوز به‌طور رسمی موضع نهایی آمریکا درباره پیشنهاد ایران را به تهران منتقل نکرده‌اند و ایران منتظر است این موضع از طریق میانجی‌ها اعلام شود.

ترامپ روز شنبه پیشنهاد ایران را برای بازگشایی تنگه هرمز رد کرده بود، اما روز یکشنبه گفت انتظار دارد مذاکره‌کنندگان آمریکایی در طول هفته جاری بار دیگر وارد گفت‌وگو شوند.

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، احتمال مذاکرات غیرمستقیم میان دو طرف در همین روزها همچنان مطرح است.

اختلاف بر سر تحریم‌ها، دارایی‌های ایران و برنامه هسته‌ای

پیشنهاد ایران هفته گذشته و در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک مطرح شد و از طریق میانجی‌های قطری به طرف آمریکایی انتقال یافت. تهران پیشنهاد کرده بود در چارچوب توافق، روندی هفت‌روزه برای توقف درگیری‌ها و سپس بازگشایی تنگه هرمز آغاز شود و پس از آن مذاکرات گسترده‌تری درباره موضوعات مورد اختلاف صورت گیرد.

اما مایک والتز، نماینده آمریکا در سازمان ملل، گفت واشنگتن این پیشنهاد را نپذیرفته است، زیرا تهران خواستار رفع تحریم‌ها و دسترسی به میلیاردها دلار از دارایی‌های مسدودشده خود پیش از انجام مذاکرات اساسی بوده است. به‌گفته والتز، دولت آمریکا اطمینان ندارد که ایران پس از دریافت این امتیازات، به تعهدات خود عمل کند.

یکی از محورهای اصلی اختلاف، برنامه هسته‌ای ایران است. والتز گفته است آمریکا حتی در مذاکرات قبلی پیشنهاد کرده بود اورانیوم مورد نیاز یک برنامه هسته‌ای غیرنظامی را در اختیار ایران قرار دهد، اما تهران این پیشنهاد را نپذیرفته است.

او گفت واشنگتن با ادامه یک برنامه هسته‌ای صلح‌آمیز در ایران، در صورتی که این برنامه مطابق تعهدات بین‌المللی و پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای باشد، مخالفتی ندارد؛ اما می‌خواهد اطمینان حاصل کند که ایران به اورانیوم با غنای بسیار بالا یا امکان بازسازی سریع ذخایر لازم برای تولید سلاح هسته‌ای دسترسی نداشته باشد.

ایران در مقابل تأکید کرده است که به‌دنبال ساخت سلاح هسته‌ای نیست و غنی‌سازی اورانیوم را برای اهداف غیرنظامی، از جمله تولید برق و کاربردهای پزشکی و علمی، انجام می‌دهد. اختلاف دو طرف همچنین بر سر سرنوشت اورانیوم غنی‌شده موجود در ایران است.

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، ایران بیش از ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در اختیار دارد. غنای حدود ۹۰ درصد در سطحی قرار دارد که برای ساخت سلاح هسته‌ای مناسب تلقی می‌شود. با این حال، داشتن اورانیوم ۶۰ درصدی به‌خودی‌خود به معنای داشتن سلاح هسته‌ای نیست و اختلاف کنونی بر سر امکان ادامه غنی‌سازی، نظارت بین‌المللی و نحوه کنترل ذخایر موجود است.

«هشت تفنگدار آمریکایی در حمله ایران زخمی شدند»

از سوی دیگر، به‌گزارش شبکه ان‌بی‌سی، حمله موشکی ایران به یک شناور در تنگه هرمز در ۲۳ شهریور / ۱۴ سپتامبر، به زخمی شدن هشت تفنگدار دریایی آمریکا انجامیده است. سه مقام آمریکایی به این شبکه گفته‌اند که این نیروها هنگام حمله در داخل شناور حضور داشتند؛ شناوری که به‌گفته آن‌ها ناو رزمی آمریکا نبوده است.

در میان مجروحان، هفت سرباز و یک افسر حضور داشتند که همگی عضو یک تیم رزمی پیاده‌نظام بودند. گزارش ان‌بی‌سی حاکی است که صدمات آن‌ها عمدتاً شامل استنشاق دود و عوارض احتمالی ناشی از ضربه، از جمله سردرد و علائم خفیف ضربه مغزی، بوده است. هیچ‌کدام آسیب شدید ندیده‌اند و پس از مدت کوتاهی به خدمت بازگشته‌اند.

این حادثه در زمان وقوع به‌طور عمومی اعلام نشد و نام هشت تفنگدار نیز حدود ۱۰ روز بعد در فهرست تلفات وزارت دفاع آمریکا ثبت شد. فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)  درباره این گزارش اظهارنظری نکرده است.

این گزارش در حالی منتشر شده که پیش‌تر یک فرمانده سپاه پاسداران مدعی شده بود نیروهای ایرانی برای نخستین بار موفق شده‌اند یک پرتابه را در بالای یک ناو آمریکایی منفجر کنند. آمریکا پیش از این نیز اعلام کرده بود که ایران در جریان درگیری‌ها تلاش کرده ناوهای آمریکایی را هدف قرار دهد، اما هیچ‌یک از شناورهای نظامی این کشور آسیب ندیده‌اند.

نفت در واکنش به بن‌بست مذاکرات گران شد

بازار نفت نیز مستقیماً به تحولات مذاکرات و وضعیت تنگه هرمز واکنش نشان داده است. نفت برنت در معاملات اولیه ۶ مهر / ۲۸ سپتامبر بیش از سه درصد افزایش یافت و در مقطعی به ۱۰۷ دلار و ۷۵ سنت در هر بشکه رسید. نفت خام آمریکا نیز به ۹۴ دلار و ۵۵ سنت رسید.

قیمت‌ها بعداً تا حدودی تغییر کردند، اما واکنش اولیه بازار نشان داد که سرمایه‌گذاران رد پیشنهاد ایران و ادامه بحران تنگه هرمز را به‌عنوان عاملی برای افزایش خطر اختلال در عرضه جهانی نفت ارزیابی می‌کنند.

در عین حال، صادرات نفت کشورهای مهم تولیدکننده خاورمیانه در ماه سپتامبر به حدود ۱۲,۸ میلیون بشکه در روز رسیده است؛ رقمی که بالاترین سطح از زمان آغاز جنگ در اسفند / فوریه گذشته محسوب می‌شود.

صادرات از طریق تنگه هرمز نیز در ماه جاری به حدود ۷,۴ میلیون بشکه در روز رسیده است. عربستان سعودی و امارات متحده عربی در هفته‌های اخیر صادرات خود را افزایش داده‌اند و عربستان بخشی از صادرات نفت خود را از مسیر بندر ینبع در دریای سرخ به بندر رأس‌التنوره در ساحل شرقی منتقل کرده است.

با وجود این افزایش، صادرات نفت منطقه هنوز حدود ۶ میلیون بشکه در روز پایین‌تر از سطح پیش از جنگ قرار دارد.

بستن مدارس در عربستان

درگیری‌ها همچنین عربستان سعودی را بیش از گذشته درگیر کرده است. حوثی‌های مورد حمایت ایران در یمن بارها به سمت عربستان موشک و پهپاد شلیک کرده‌اند و ائتلاف تحت رهبری عربستان اعلام کرده است که دو موشک بالستیک و دو پهپاد شلیک‌شده به سمت این کشور را رهگیری کرده است.

هم‌زمان، پیشروی نیروهای حوثی در بخش‌هایی از یمن علیه نیروهای مورد حمایت عربستان، نگرانی‌هایی درباره امنیت صادرات نفت این کشور از مسیر دریای سرخ ایجاد کرده است.

در ریاض نیز برخی مدارس اعلام کرده‌اند که کلاس‌ها در طول هفته به شکل غیرحضوری برگزار خواهد شد. مقام‌های سعودی تاکنون دلیل رسمی این تصمیم را اعلام نکرده‌اند و بنابراین ارتباط مستقیم آن با حملات حوثی‌ها به‌طور رسمی تأیید نشده است.

در جنوب غربی یمن نیز وزارت بهداشت تحت کنترل حوثی‌ها از کشته شدن هفت نفر و زخمی شدن ۴۰ نفر، از جمله کودکان، در حمله‌ای به مغازه‌ها و بازاری در استان تعز خبر داده است. دولت یمن در مقابل اعلام کرده نیروهایش در همان منطقه یک اردوگاه نظامی و خودروهای حوثی‌ها را هدف قرار داده‌اند.

در همین حال، فیصل بن فرحان، وزیر امور خارجه عربستان سعودی، روز دوشنبه برای دیدار با مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، وارد واشنگتن شد. قرار است دو طرف درباره روابط دوجانبه و تحولات منطقه‌ای گفت‌وگو کنند.

منابع آگاه پیش از این به رویترز گفته‌ بودند که محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان از واشنگتن خواسته بود برای مقابله با حوثی‌ها حملات هوایی انجام دهد، اما آمریکا با این درخواست موافقت نکرده و در عوض پذیرفته است اطلاعات و حمایت‌های مربوط به شناسایی اهداف را در اختیار عربستان قرار دهد.