ادامه بازگشت چهره‌های خارج از کشور به ایران؛ بیژن مرتضوی هم برگشت

بیژن مرتضوی، خواننده، آهنگساز و نوازنده ویولن، به ایران بازگشته است؛ خبری که در ادامه خبرها درباره بازگشت یا تصمیم به بازگشت شماری از چهره‌های شناخته‌شده فرهنگی و رسانه‌ای ایرانی خارج از کشور منتشر می‌شود.

بر اساس گزارش‌های منتشرشده در رسانه‌های ایران، بیژن مرتضوی چهارشنبه ۸ مهر وارد ایران شد. مرتضوی عصر چهارشنبه در یک پخش زنده اینستاگرامی از حضور خود در ایران خبر داد. در ویدیوی منتشرشده، او در فرودگاه خمینی تهران دیده می‌شد.

همسر او نیز در بخشی از این ویدیو اعلام کرد که این سفر با هدف «انجام کارهایی» صورت گرفته است.

نخستین گزارش درباره ورود او را چند روز پیش بهمن بابازاده، خبرنگار حوزه موسیقی، منتشر کرد اما خود مرتضوی این خبر را بعد تکذیب کرد.

بازگشت بیژن مرتضوی در شرایطی اتفاق می‌افتد که طی هفته‌های گذشته، محسن نامجو، خواننده، آهنگساز و نوازنده ایرانی، نیز پس از نزدیک به دو دهه اقامت در خارج از کشور به ایران بازگشت. نامجو پیش از سفر خود گفته بود که خستگی از غربت و تمایل به بودن در کنار خانواده و دوستان، برای او از ادامه فعالیت موسیقی در خارج از ایران مهم‌تر شده است.

بازگشت نامجو اما تنها یک خبر فرهنگی باقی نماند. این موضوع در شبکه‌های اجتماعی بحث‌برانگیز شد و بخشی از کاربران درباره چگونگی بازگشت او و امکان ورود بدون مانع به ایران پرسش کردند. برخی دیگر نیز سوابق قضایی او و همچنین اتهام‌های آزار و تعرض جنسی مطرح‌شده علیه او را دوباره به بحث گذاشتند؛ اتهام‌هایی که نامجو آن‌ها را رد کرده است. برخی هم از شرایط این سفرها و انتقاد از تبدیل شدن آن‌ها به موضوع تبلیغاتی حکومت انتقاد کردند.

در سوی دیگر، گروهی از کاربران نیز بر حق هر فرد برای بازگشت به کشور خود تأکید کردند و بازگشت نامجو را فارغ از اختلافات سیاسی و اجتماعی، تصمیمی شخصی دانستند.

در همین فاصله، خبر بازگشت فاطمه معتمدآریا، بازیگر باسابقه سینما، نیز منتشر شد. او پس از حدود دو سال اقامت در خارج از ایران به کشور بازگشته و تصاویری از حضورش در تهران نیز منتشر شده است.

مسعود بهنود، روزنامه‌نگار و نویسنده ساکن بریتانیا، نیز از آمادگی خود برای بازگشت به ایران خبر داده است. بهنود گفته است که در این مرحله از زندگی ترجیح می‌دهد در ایران باشد، هرچند زمان قطعی بازگشت او هنوز مشخص نیست و به پایان معاینات و اقدامات پزشکی بستگی دارد.

هم‌زمانی این خبرها باعث شده است که در شبکه‌های اجتماعی این پرسش مطرح شود که آیا با مجموعه‌ای از تصمیم‌های شخصی و مستقل روبه‌رو هستیم یا این‌که این بازگشت‌ها بخشی از سیاست تازه حکومت برای جذب دوباره بخشی از چهره‌های خارج از کشور است.

پیش‌تر نیز گزارش‌هایی درباره تلاش دولت برای تسهیل بازگشت بیش از صد چهره فرهنگی، هنری و فکری خارج از کشور منتشر شده بود.

در شبکه‌های اجتماعی، بخشی از انتقادها متوجه فاصله میان روایت رسمی از «بازگشت به وطن» و وضعیت کسانی است که در ماه‌های گذشته به‌دلیل اعتراض به حکومت با سرکوب، بازداشت و اعدام روبه‌رو شده‌اند. این بحث به‌ویژه با اشاره به انتشار فهرست‌های چند هزار نفره از جان‌باختگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ جریان دارد.

سازمان حقوق بشر ایران می‌گوید نام و مشخصات بیش از ۴۲۰۰ قربانی را پس از ماه‌ها جمع‌آوری و راستی‌آزمایی ثبت کرده است؛ این سازمان تأکید کرده که این رقم، حداقل تعداد مستندشده است و آمار نهایی نیست. در میان افراد شناسایی‌شده، دست‌کم ۴۲۰ زن و ۲۸۱ کودک زیر ۱۸ سال قرار دارند. همچنین بنا بر این گزارش، ۹۱ درصد قربانیانی که تاریخ دقیق مرگشان مشخص شده، تنها در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی کشته شده‌اند.

سازمان حقوق بشر ایران همچنین می‌گوید دست‌کم ۲۹ نفر از بازداشت‌شدگان مرتبط با اعتراضات دی‌ماه تا اواخر مرداد اعدام شده‌اند و حدود صد نفر دیگر با احکام اعدام روبه‌رو هستند.

همچنین بر اساس آمار گردآوری‌شده توسط هرانا، خبرگزاری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، منتشرشده در ۲۷ بهمن ۱۴۰۴، دست‌کم ۷۰۱۵ نفر در جریان اعتراضات دی و بهمن ۱۴۰۴ جان باخته‌اند که ۶۵۰۸ نفر از آن‌ها معترض بوده‌اند؛ در میان جان‌باختگان ۲۲۶ نفر زیر ۱۸ سال بوده‌اند. همچنین ۲۱۴ نفر از نیروهای نظامی یا حکومتی و ۶۷ نفر در گروه «غیرنظامی ـ غیرمعترض» ثبت شده‌اند و وضعیت ۱۱۷۴۴ مورد دیگر همچنان در دست بررسی بوده است.

هرانا هم تأکید کرده که رقم ۷۰۱۵ نفر حداقل آمار قابل تأیید این نهاد است و آمار نهایی می‌تواند بالاتر باشد.