هم‌زمان با خروج آمریکا از عراق، تهران می‌گوید پاسخ آمریکا به تازه‌ترین پیشنهادش را دریافت کرده

ایران چهارشنبه ۸ مهر / ۳۰ سپتامبر اعلام کرد که پاسخ آمریکا به تازه‌ترین پیشنهاد تهران برای احیای آتش‌بس فروپاشیده در خلیج فارس را دریافت کرده است؛ این در حالی است که چند روز پیش دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، گفته بود این پیشنهاد را رد کرده است.

هم‌زمان، متحدان ایران روز چهارشنبه خروج آخرین نیروهای آمریکایی از عراق همسایه را جشن گرفتند؛ کشوری که در جریان بزرگ‌ترین جنگ آمریکا در قرن بیست‌ویکم، ۴۵۰۰ نظامی آمریکایی در آن کشته شدند. همچنین بیش از ۲۰۰ هزار غیرنظامی عراقی در آشوب‌هایی که پس از سرنگونی صدام حسین، دیکتاتور عراق، به‌دست نیروهای آمریکایی در سال ۲۰۰۳ آغاز شد، جان باختند.

تهران این خروج را پیروزی برای «محور مقاومت» متشکل از گروه‌های مسلح هم‌پیمان خود و گامی در جهت هدفش برای بیرون راندن نیروهای آمریکایی از منطقه می‌داند.

در حالی که جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران اکنون وارد هشتمین ماه خود شده است، ایران هفته گذشته پیشنهادی ارائه کرد که بر اساس آن، آمریکا محاصره بنادر ایران را لغو کند و ایران نیز ظرف هفت روز تنگه هرمز را که عبور و مرور در آن مختل شده است، بازگشایی کند.

ترامپ روز یکشنبه گفت این پیشنهاد را رد کرده است، اما عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، گفت تهران هیچ رد رسمی‌ای دریافت نکرده است. روز چهارشنبه، سخنگوی دولت ایران در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که عراقچی پاسخ آمریکا را به دولت ایران منتقل کرده است.

ایران می‌گوید هدف این طرح، احیای تفاهم‌نامه‌ای است که چند هفته پس از امضای آن توسط ترامپ و مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری ایران، در ماه ژوئن، فروپاشید.

هفته گذشته، میانجی‌های قطری میان نمایندگان آمریکا و ایران در نیویورک رفت‌وآمد کردند. این دیدارها در حاشیه نشست سازمان ملل متحد انجام شد و نخستین مذاکرات غیرمستقیم میان دو طرف در نزدیکی یکدیگر از زمان فروپاشی آتش‌بس بود.

یک مقام آگاه از مذاکرات که ایرانی نیست و به شرط ناشناس ماندن با رویترز گفت‌وگو کرد، اظهار داشت که قطری‌ها روز سه‌شنبه، زمانی که عراقچی در مسیر بازگشت از نیویورک در دوحه توقف کرد، پاسخ آمریکا را به او منتقل کردند.

به‌گفته این مقام، دو طرف درباره گام‌های لازم تا حد زیادی توافق دارند، اما همچنان بر سر ترتیب اجرای این گام‌ها اختلاف دارند.

ایران خواهان توافقی نهایی است که به آن کنترل تنگه هرمز را اعطا کند؛ تنگه‌ای که مهم‌ترین مسیر انتقال نفت جهان به‌شمار می‌رود و در امتداد سواحل ایران قرار دارد.

عبور و مرور کشتی‌ها از این تنگه طی هفته‌های اخیر افزایش یافته و شرکت‌های کشتیرانی برای پذیرش خطر حملات، هزینه‌های بالایی مطالبه می‌کنند. با این حال، جریان انتقال نفت خام، فرآورده‌های نفتی و گاز طبیعی همچنان به‌طور قابل توجهی مختل است. در تازه‌ترین حوادث، سازمان امنیت دریایی بریتانیا موسوم به UKMTO روز چهارشنبه اعلام کرد که دو کشتی در روز گذشته هدف اصابت پرتابه قرار گرفته‌اند.

خروج آمریکا از عراق؛ از نگاه بغداد و تهران، شکست واشنگتن

مقام‌های آمریکایی و عراقی روز چهارشنبه اعلام کردند که آخرین نیروهای آمریکایی از پایگاه‌های خود در عراق خارج شده‌اند. این اقدام در چارچوب طرحی انجام شد که در سال ۲۰۲۴ و در دوره ریاست‌جمهوری جو بایدن مورد توافق قرار گرفته بود و دولت ترامپ، در حالی که هم‌زمان با ایران در حال جنگ است، آن را اجرا کرد.

ایران و متحدانش این خروج را جشن گرفتند. ابو مجتبی الیاسری، یکی از فرماندهان «مقاومت اسلامی عراق»، ائتلافی متشکل از گروه‌های مسلح مورد حمایت ایران، این اقدام را «پیروزی تاریخی گروه‌های مقاومت اسلامی عراق و عراقی‌های شریف، و شکستی خردکننده برای پروژه آمریکا» خواند.

آمریکا در سال ۲۰۰۳ به عراق حمله کرد؛ کشوری که مانند ایران اکثریت جمعیت آن شیعه هستند و تهران طی سال‌های گذشته نفوذ سیاسی و نظامی گسترده‌ای در آن ایجاد کرده است.

عراق بارها به میدان رویارویی نیابتی میان آمریکا و ایران تبدیل شده است. از میان ۱۸ نظامی آمریکایی که از زمان آغاز عملیات «خشم حماسی» توسط ترامپ در ماه فوریه، کشته‌شدنشان اعلام شده است، هفت نفر در عراق جان باخته‌اند.

واشنگتن گروه‌های مسلح هم‌پیمان ایران در عراق را مسئول حمله به کشورهای همسایه می‌داند. آخرین مورد، سه هفته پیش، حمله‌ای بود که به یک خط لوله بزرگ نفت عربستان آسیب زد.

احمد یونس، تحلیلگر سیاسی مستقر در بغداد، گفت خروج آمریکا «این احتمال را افزایش می‌دهد که گروه‌های هم‌پیمان ایران در نبود حضور نظامی غرب، احساس قدرت بیشتری کنند.»

او افزود: «این گروه‌ها ممکن است تلاش کنند نقش خود را در شکل‌دهی به سیاست‌های دولت گسترش دهند و حضور خود را در نهادهای کلیدی تثبیت کنند.»

در داخل آمریکا، نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد جنگ با ایران از همان ابتدا محبوبیت نداشته است. اختلال در عرضه جهانی انرژی و افزایش متعاقب قیمت سوخت نیز به جمهوری‌خواهان ترامپ آسیب زده است؛ جمهوری‌خواهانی که پنج هفته دیگر در انتخابات کنگره تلاش خواهند کرد کنترل هر دو مجلس را حفظ کنند.

سپاه پاسداران روز سه‌شنبه از آمریکایی‌ها خواست متحدان ترامپ را در انتخابات از قدرت کنار بگذارند.

سپاه در نامه‌ای ۲۶ صفحه‌ای خطاب به رأی‌دهندگان آمریکایی نوشت: «سیاستمداران شرور، فریبکار و خشونت‌طلبی را که مسئول وضعیت کنونی آمریکا هستند، از قدرت کنار بزنید.» در این نامه همچنین آمده بود: «اطمینان حاصل کنید که سیاستمدارانتان می‌دانند جهان تغییر کرده است.»

جنگ بحران اقتصادی در داخل ایران را تشدید کرده است، اما تهران همچنان توانایی حمله به کشورهای همسایه و تهدید کشتی‌ها در تنگه هرمز را حفظ کرده است؛ تنگه‌ای که پیش از آغاز جنگ، حدود یک‌پنجم نفت جهان از آن عبور می‌کرد.

ترامپ می‌گوید جنگ به‌زودی پایان خواهد یافت و ایران در نهایت تسلیم خواهد شد.

او روز سه‌شنبه به خبرنگاران گفت: «نمی‌دانم هنوز قرار است تسلیم شوند یا نه، اما تسلیم خواهند شد. وضعیتشان بسیار بد است.»