نمایندگی ایران: هیئت جمهوری اسلامی طبق برنامه نیویورک را ترک کرد

نمایندگی ایران نزد سازمان ملل پنج‌شنبه ۹ مهر / یکم اکتبر اعلام کرد که هیئت ایرانی شامگاه دوشنبه نیویورک را ترک کرده و زمان خروج آن از پیش، در ۲۶ شهریور / ۱۷ سپتامبر، به وزارت امور خارجه آمریکا اطلاع داده شده بود. بر اساس این روایت، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران و همراهانش بامداد سه‌شنبه به‌وقت نیویورک عازم تهران شدند.

پیش از این از یک سو آکسیوس و از سوی دیگر دو مقام آمریکایی به آسوشیتدپرس گفته بودند که مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا روز دوشنبه از عراقچی و هیئت ایرانی خواسته بود فوراً نیویورک را ترک کنند. به‌گفته یکی از این مقام‌ها، دولت آمریکا معتقد بوده پس از پایان نشست‌های سطح بالای مجمع عمومی سازمان ملل، حضور هیئت ایرانی دیگر ضرورتی ندارد. این دو مقام همچنین گفتند عراقچی، بنا بر برخی برنامه‌ها، قرار بود تا روز چهارشنبه در نیویورک بماند.

اختلاف بر سر زمان خروج هیئت ایرانی در شرایطی مطرح شده که عراقچی پس از پایان سخنرانی مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری ایران در مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک باقی مانده بود تا از طریق میانجی‌ها، به‌ویژه قطر، درباره کاهش تنش میان تهران و واشنگتن گفت‌وگو کند. محور این رایزنی‌ها بازگشایی تنگه هرمز، پایان درگیری‌ها و فراهم کردن زمینه برای ازسرگیری مذاکرات درباره برنامه هسته‌ای ایران بود.

عراقچی در روزهای گذشته گفته بود ایران پیشنهادی برای بازگشایی تنگه هرمز ارائه کرده و منتظر پاسخ رسمی آمریکا از طریق میانجی‌هاست. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، پیشنهاد تهران شامل مجموعه‌ای از اقدامات اعتمادساز بود و ایران بازگشایی تنگه را به تحقق شروطی از سوی آمریکا، از جمله کاهش تحریم‌ها و دیگر اقدامات متقابل، مرتبط کرده است.

عباس عراقچی روز دوشنبه با علی الثوادی، میانجی قطری، دیدار کرد و درباره طرح تهران برای بازگشایی تنگه هرمز گفت‌وگو شد. هم‌زمان، میانجی‌های قطری با مقام‌های آمریکایی، از جمله جرد کوشنر، فرستاده دونالد ترامپ، رایزنی کردند. هیچ دیدار مستقیمی میان هیئت‌های ایران و آمریکا انجام نشد.

محور اصلی رایزنی‌ها همین طرح هفت‌روزه ایران بود که بر اساس آن، تهران آمادگی خود را برای بازگشایی تنگه هرمز و ازسرگیری مذاکرات درباره برنامه هسته‌ای اعلام کرده، مشروط به رفع محاصره دریایی، آزاد شدن بخشی از دارایی‌های مسدودشده ایران و کاهش تحریم‌ها. در مقابل، مقام‌های آمریکایی خواستار تعهدات مشخص ایران در زمینه برنامه هسته‌ای هستند. به‌گفته منابع آگاه، اختلاف اصلی دو طرف در روزهای اخیر بیشتر بر سر ترتیب اجرای تعهدات بوده است؛ یعنی این‌که کدام طرف و در چه مرحله‌ای باید نخستین اقدام را انجام دهد.

با وجود ادامه میانجی‌گری قطر و پاکستان، مذاکرات در نیویورک به توافق مشخصی منجر نشد. ایران روز چهارشنبه اعلام کرد پاسخ رسمی آمریکا به پیشنهاد اخیر خود را از طریق میانجی‌ها دریافت کرده است، اما جزئیات این پاسخ هنوز منتشر نشده است. هم‌زمان، منابع آمریکایی به آسوشیتدپرس گفتند پیشرفت اندکی در مذاکرات حاصل شده بود؛ موضوعی که در نهایت با خروج عراقچی از نیویورک و ادامه رایزنی‌ها از طریق میانجی‌ها دنبال شد.

مسعود پزشکیان پس از سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل نیویورک را ترک کرده بود، اما عراقچی برای ادامه رایزنی‌های دیپلماتیک در این شهر ماند. دولت آمریکا نیز با وجود تنش شدید میان دو کشور، برای هیئت‌های ایرانی ویزا صادر کرده بود، هرچند محدودیت‌های قابل توجهی برای حضور آن‌ها در ایالات متحده اعمال شده بود.