آمریکا سومین ناو هواپیمابر خود را به خاورمیانه اعزام می‌کند
همزمان با افزایش حضور نظامی آمریکا در منطقه، ایران گفته است در صورت ازسرگیری حملات گسترده آمریکا خود را برای واکنشی شدیدتر آماده می‌کند. تلاش‌های دیپلماتیک برای جلوگیری از تشدید جنگ ادامه دارد، اما چشم‌انداز دستیابی به توافق ضعیف است.
ناو هواپیمابر یواس‌اس تئودور روزولت ـ عکس از شاتراستاک
ارتش آمریکا در حال اعزام سومین گروه رزمی ناو هواپیمابر خود به خاورمیانه است؛ اقدامی که همزمان با افزایش گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال ازسرگیری حملات گسترده آمریکا علیه ایران و در شرایطی انجام می‌شود که انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در ۱۲ آبان / ۳ نوامبر نزدیک است.
این گروه شامل ناو هواپیمابر یواس‌اس تئودور روزولت و گروه آمادگی آبی ـ خاکی یواس‌اس مکین آیلند است و مجموعاً بیش از ۷ هزار ملوان و ۲ هزار تفنگدار دریایی را دربرمی‌گیرد. یک مقام آمریکایی گفته است که با رسیدن این نیروها، ممکن است از اواخر اکتبر سه ناو هواپیمابر آمریکایی به‌طور همزمان در منطقه حضور داشته باشند.
در حال حاضر ناوهای یواس‌اس جورج اچ. دبلیو. بوش و یواس‌اس جورج واشنگتن در منطقه حضور دارند و گروه آمادگی آبی ـ خاکی یواس‌اس باکسر نیز در خاورمیانه مستقر است. در صورت ورود گروه تئودور روزولت، شمار نیروهای دریایی و تفنگداران دریایی آمریکا در منطقه به بیش از ۲۰ هزار نفر، همراه با صدها فروند هواپیما، خواهد رسید.
این سطح از حضور نظامی در حالی شکل می‌گیرد که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا احتمال ازسرگیری یا افزایش حملات علیه ایران را رد نکرده است. او در مصاحبه با مجله تایم گفت «ممکن است» پس از انتخابات میان‌دوره‌ای، بمباران ایران را افزایش دهد، اما از ارائه جزئیات درباره اهداف و برنامه نظامی آمریکا خودداری کرد.
ترامپ همچنین گفت پیشنهاد اخیر ایران برای برقراری آتش‌بس را رد کرده است. او پیشنهاد ایران برای «باز کردن» تنگه هرمز را تأیید کرد، اما گفت پیشنهاد کلی تهران برای توقف درگیری‌ها «به اندازه کافی خوب نبود».
ایران آماده واکنش گسترده‌تر
در مقابل، منابع آگاه ایرانی می‌گویند تهران در حال آماده‌سازی برای واکنشی شدیدتر در صورت ازسرگیری حملات گسترده آمریکا است.
رویترز بر اساس اظهارات سه مقام ارشد ایرانی و یک فرد نزدیک به روند تصمیم‌گیری نوشته است، فرماندهان نظامی ایران در حال بررسی طرح‌هایی هستند که در صورت حمله مجدد آمریکا، دامنه اهداف احتمالی را فراتر از تأسیسات و منافع مرتبط با آمریکا گسترش دهد. در این طرح‌ها حتی احتمال هدف قرار دادن کشورهای حامی عملیات نظامی آمریکا و اهدافی خارج از خاورمیانه نیز بررسی شده است.
هنوز تصمیم نهایی درباره این طرح‌ها اتخاذ نشده، اما از زمان بازگشت مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری ایران از نیویورک، فرماندهان و مقام‌های ارشد جمهوری اسلامی بررسی دامنه و زمان واکنش احتمالی را تشدید کرده‌اند.
به‌گفته دو مقام ایرانی، تهران همچنین از گروه‌های هم‌پیمان خود در لبنان، یمن و عراق خواسته است در صورت آغاز حملات گسترده آمریکا آماده حمایت از ایران باشند. هدف از این آمادگی، بنا بر این گزارش، ایجاد واکنشی هماهنگ از «تنگه هرمز تا منافع آمریکا در منطقه و خارج از خاورمیانه» است.
حمیدرضا عزیزی، تحلیلگر ارشد مسائل ایران در گروه بین‌المللی بحران، می‌گوید تهران هنوز نمی‌داند ترامپ دست به یک کارزار نظامی گسترده خواهد زد یا حملات محدودتری، از جمله حمله به تأسیسات هسته‌ای، را انتخاب خواهد کرد. به‌گفته او، رهبران ایران ظاهراً نمی‌خواهند در برابر یک اقدام نظامی آمریکا صرفاً واکنشی نمادین نشان دهند و ممکن است در تلاش برای بازسازی بازدارندگی، به تشدید تنش روی آورند.
تلاش‌های دیپلماتیک ادامه دارد
با وجود آماده‌سازی نظامی، تهران هنوز مسیر مذاکره را نبسته است. ایران در نشست اخیر مجمع عمومی سازمان ملل متحد از طریق میانجی‌های قطری پیشنهادی را به واشنگتن ارائه کرده بود که بر اساس آن، در صورت پذیرش، می‌توانست ظرف هفت روز به توقف درگیری‌های منطقه‌ای و بازگشایی تنگه هرمز منجر شود.
بر اساس گزارش منابع ایرانی، این پیشنهاد شامل پایان دادن به جنگ، لغو محاصره آمریکا علیه بنادر ایران، آزادسازی دست‌کم ۱۲ میلیارد دلار از دارایی‌های بلوکه‌شده ایران و معافیت از تحریم‌های نفتی بود.
ترامپ گفته است این پیشنهاد را رد کرده، اما رسانه‌های دولتی ایران گزارش داده‌اند که پاسخ آمریکا از طریق قطر به تهران تحویل شده و در حال بررسی است.
یکی از اصلی‌ترین اختلافات، مسئله برنامه هسته‌ای ایران است. منابع ایرانی می‌گویند واشنگتن خواهان گنجاندن این موضوع در مذاکرات است، اما تهران تأکید دارد گفت‌وگوهای هسته‌ای تنها پس از برآورده شدن هفت شرط تعیین‌شده از سوی ایران آغاز شود.
بدین ترتیب، حتی در صورت ادامه مذاکرات غیرمستقیم، مقام‌های آگاه ایرانی و تحلیلگران مورد استناد این گزارش چشم‌انداز دستیابی سریع به توافق را ضعیف می‌دانند.
جنگ و انتخابات آمریکا
افزایش حضور نظامی آمریکا در منطقه در شرایطی صورت می‌گیرد که هزینه‌های سیاسی و اقتصادی جنگ برای دولت ترامپ نیز مورد توجه قرار گرفته است.
ترامپ در پاسخ به این پرسش که آیا جنگ می‌تواند بر وضعیت جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای تأثیر منفی بگذارد، ابتدا گفت «ممکن است»، اما سپس استدلال کرد که جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای می‌تواند به سود جمهوری‌خواهان باشد.
از سوی دیگر، منابع ایرانی می‌گویند تهران نیز هزینه سیاسی جنگ برای ترامپ را در محاسبات خود در نظر گرفته است. بر اساس این گزارش، نظرسنجی‌ها از نامحبوب بودن جنگ در میان آمریکایی‌ها حکایت دارد و افزایش قیمت سوخت نیز به‌ویژه در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای به یک نگرانی تبدیل شده است.
جنگ همچنین هزینه‌های نظامی قابل توجهی برای آمریکا داشته و ذخایر موشکی پنتاگون را کاهش داده است. ایران و متحدانش نیز با تلاش برای مختل کردن جریان انرژی از تنگه هرمز و افزایش فشار بر مسیرهای دریایی منطقه، کوشیده‌اند هزینه‌های درگیری برای آمریکا و متحدانش را افزایش دهند.
فشار اقتصادی و نگرانی از بی‌ثباتی داخلی در ایران
در داخل ایران نیز ادامه درگیری فشارهای اقتصادی و سیاسی را تشدید کرده است. محاصره و محدودیت‌های اعمال‌شده بر صادرات نفت، که منبع مهم درآمد ایران است، در کنار سال‌ها تحریم و مشکلات اقتصادی، فشار بیشتری بر اقتصاد کشور وارد کرده است.
منابع مطلع همچنین از نگرانی رهبران ایران درباره ناآرامی‌های داخلی خبر می‌دهند. یک مقام ارشد سابق اصلاح‌طلب به رویترز گفته است که حاکمیت از تکرار اعتراضات سراسری ژانویه (دی‌ماه)، که به‌گفته او در پی وخیم‌تر شدن شرایط اقتصادی آغاز شد، بیم دارد.
گروه‌های حقوق بشری نیز می‌گویند سرکوب مخالفان در جریان جنگ تشدید شده‌اند. عفو بین‌الملل در ماه مه از بازداشت بیش از ۶ هزار نفر از زمان آغاز درگیری‌ها خبر داده و گزارش سپتامبر بازرسان سازمان ملل نیز از بازداشت‌های گسترده، شکنجه و افزایش استفاده از مجازات اعدام سخن گفته است.
نظرها
نظری وجود ندارد.