پنتاگون: اعدام عامل تیراندازی فورت‌هود به‌صورت زنده پخش می‌شود
این تصمیم در حالی اعلام شده که پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، پیش‌تر گفته بود این اعدام علنی خواهد بود؛ تصمیمی که پرسش‌های تازه‌ای درباره شفافیت، ملاحظات حقوقی و اخلاقی اجرای مجازات اعدام در آمریکا برانگیخته است.
بخش حقوق
پیت هگست، وزیر جنگ (دفاع) ایالات متحده آمریکا در پنتاگون ـ ۱۵ ژوئن ۲۰۲۶ ـ عکس از خبرگزاری فرانسه
وزارت دفاع آمریکا اعلام کرد اعدام نضال مالک حسن، عامل تیراندازی مرگبار سال ۲۰۰۹ در پایگاه نظامی فورت‌هود، که قرار است با جوخه آتش انجام شود، به‌صورت زنده پخش خواهد شد.
این خبر، پس از آن منتشر شد که ارتش آمریکا از برنامه خود برای اجرای نخستین اعدام نظامی در بیش از ۶۵ سال گذشته خبر داد.
ارتش آمریکا اوایل هفته جاری اعلام کرد نضال مالک حسن روز ۱۲ آذر / ۳ دسامبر در پایگاه فورت‌هود اعدام خواهد شد. او به اتهام کشتن ۱۳ نفر و زخمی کردن ۳۲ نفر در جریان تیراندازی سال ۲۰۰۹ در این پایگاه نظامی محکوم شده بود.
پیت هگست روز چهارشنبه در گفت‌وگو با شبکه تلویزیونی محافظه‌کار «رئال آمریکا وُیس» گفته بود: «مطمئن خواهیم شد که مردم بتوانند آن را تماشا کنند؛ این اعدام علنی خواهد بود.» مقام‌های پنتاگون روز پنج‌شنبه توضیح دادند که منظور از علنی بودن، پخش زنده اعدام است و جزئیات بیشتر بعداً اعلام خواهد شد.
اظهارات هگست درباره علنی کردن اعدام، به‌ویژه اعدامی که قرار است با جوخه آتش انجام شود، پرسش‌های تازه‌ای درباره نحوه اجرای مجازات مرگ در آمریکا مطرح کرده است. این بحث‌ها پس از اجرای ناموفق اعدام کریستا پایک در ایالت تنسی ابعاد تازه‌ای یافته است.
واکنش‌های متفاوت کارشناسان به پخش زنده اعدام
کارشناسان می‌گویند حسن می‌تواند در برابر اجرای حکم مقاومت کند و با ارائه دادخواستی موسوم به «هَبِیِس کورپوس» در دادگاه‌های غیرنظامی، قانونی بودن بازداشت خود یا روند اجرای حکم را به چالش بکشد؛ اقدامی که ممکن است اعدام او را برای مدتی طولانی به تعویق بیندازد.
«هَبِیِس کورپوس» از تضمین‌های مهم آزادی فردی در برابر قدرت حکومت است و تأکید می‌کند که قدرت بازداشت دولت باید در چارچوب قانون و تحت نظارت قضایی اعمال شود.
یوجین آر. فیدل، استاد مدعو دانشکده حقوق دانشگاه ییل که در زمینه حقوق نظامی تخصص دارد، گفت: «راستش، ممکن است این روند از دوره دولت کنونی هم طولانی‌تر شود. چه کسی می‌داند دولت بعدی هم همین تمایل به اجرای اعدام‌ها را داشته باشد یا نه.»
در مقابل، دبورا دنو، کارشناس مجازات اعدام و استاد حقوق دانشگاه فوردهام، معتقد است پخش زنده اعدام می‌تواند روند اجرای این مجازات را «بسیار شفاف‌تر» کند و افکار عمومی را با تمام ابعاد آن آشنا سازد.
او گفت این شفافیت، به‌ویژه در شرایطی که اجرای ناموفق حکم کریستا پایک پرسش‌های تازه‌ای درباره شیوه اعدام محکومان مطرح کرده، می‌تواند مفید باشد.
دنو افزود: «فکر می‌کنم این کار احتمالاً می‌تواند ایده خوبی باشد، چون روند را شفاف می‌کند و مردم کاملاً در جریان قرار می‌گیرند که چه اتفاقی در حال رخ دادن است.»
کریستا پایک زنی آمریکایی است که در سال ۱۹۹۵، در ۱۸سالگی، به قتل کولین اسلوین، دانشجوی ۱۹ساله، در ایالت تنسی محکوم شد. این جنایت در جریان درگیری‌ای میان دو دانشجوی یک مرکز آموزش حرفه‌ای رخ داد و پایک در سال ۱۹۹۶ به اعدام محکوم شد. پرونده او به دلیل سن کمش هنگام ارتکاب قتل و طولانی شدن روند قضایی، توجه زیادی برانگیخت.
در ۸ مهر / ۳۰ سپتامبر سال جاری، مقام‌های ایالت تنسی تلاش کردند او را با تزریق داروی کشنده اعدام کنند، اما پس از تزریق دو دوز پنتوباربیتال، او زنده ماند و به بیمارستان منتقل شد. گزارش‌ها حاکی است که دارو به‌درستی وارد رگ‌هایش نشده و موجب آسیب‌های شدید، از جمله تورم و تاول‌زدگی بازوها، شده است. این رویداد موجی از انتقادها درباره ایمنی و انسانی بودن روش تزریق کشنده برانگیخت؛ فرماندار تنسی نیز دستور بررسی مستقل این حادثه را صادر کرد.
برنر فیسل، استاد حقوق دانشگاه ویلانوا و معاون مؤسسه ملی عدالت نظامی آمریکا، گفت در شرایطی که بسیاری از ایالت‌های آمریکا به‌دلیل دشواری دسترسی به داروهای لازم یا پیدا کردن کادر درمانی مایل به مشارکت در اعدام‌ها با مشکلاتی روبه‌رو شده‌اند، جوخه آتش به‌تدریج به‌عنوان جایگزینی با رنج کمتر مطرح می‌شود.
او گفت: «جوخه آتش می‌تواند راهی سریع‌تر، تمیزتر و دقیق‌تر برای اعدام یک زندانی باشد.»
با این حال، فیسل معتقد است که این ملاحظات احتمالاً انگیزه اصلی تصمیم اخیر نیستند. او افزود: «جوخه آتش نوعی مردانگی و حال‌وهوای نظامی را تداعی می‌کند که بخشی از تصویری است که هگست می‌خواهد برجسته کند؛ همان چیزی که می‌توان آن را فرهنگ مرگبار بودن نامید.»
الیزابت سمل، از مدیران مشترک کلینیک مجازات اعدام در دانشکده حقوق دانشگاه کالیفرنیا در برکلی، گفت اعلام این تصمیم مجموعه‌ای از پرسش‌های حقوقی و سیاست‌گذاری عمومی را مطرح می‌کند؛ از جمله نگرانی درباره حفظ کرامت محکوم، افرادی که اجازه خواهند داشت اعدام را تماشا کنند و هدف دولت ترامپ از تبدیل کردن این رویداد به نمایشی غیرمعمول.
سمل گفت اگرچه بحث درباره پخش تلویزیونی اعدام‌ها سابقه‌ای طولانی دارد، به‌یاد نمی‌آورد که دولتی خود آغازگر چنین اقدامی شده باشد.
او افزود: «فکر می‌کنم همین موضوع پرسش‌های جدی‌ای درباره انگیزه دولت مطرح می‌کند.»
سمل با اشاره به تمایل دونالد ترامپ به نمایش‌های پرسر‌وصدا گفت: «این رئیس‌جمهوری است که به نمایش اهمیت می‌دهد و فکر می‌کنم دقیقاً همین پیامی است که قصد دارد منتقل کند.» او همچنین ابراز تردید کرد که دولت پیش از تصمیم‌گیری، به پرسش‌های حقوقی و اجتماعی ناشی از این اقدام توجه جدی کرده باشد.
ترامپ پیش‌تر از اعدام‌های علنی در ایران انتقاد کرده بود
دونالد ترامپ که با اجرای حکم اعدام حسن موافقت کرده است، پیش‌تر از اعدام‌های علنی در ایران انتقاد کرده بود. او در مقاطعی احتمال کشته شدن معترضان به دست حکومت ایران را یکی از توجیهات احتمالی اقدام نظامی مطرح کرده بود؛ اقدامی که سرانجام در ۹ اسفند / ۲۸ فوریه گذشته به حمله نظامی آمریکا به ایران انجامید.
ترامپ ۲۴ دی / ۱۴ ژانویه گذشته به خبرنگاران گفت: «به ما گفته‌اند که کشتار در ایران متوقف می‌شود. متوقف می‌شود و برنامه‌ای برای اعدام وجود ندارد.»
او چند روز پیش از آغاز جنگ با ایران نیز در سخنرانی سالانه خود درباره وضعیت کشور گفت: «با تهدید به استفاده از خشونت جدی، مانع از آن شدیم که شمار زیادی از آن‌ها را به دار بیاویزند.»
کاخ سفید روز پنج‌شنبه پرسش‌ها درباره برنامه پخش زنده اعدام حسن را به پنتاگون ارجاع داد.
هگست روز چهارشنبه در پاسخ به این پرسش که آیا حسن درخواست نهایی خاصی مطرح کرده یا با دولت ترامپ تماس گرفته است، گفت: «برایم مهم نیست. سوم دسامبر او را خواهیم دید.»
مشخص نیست حسن درخواست تجدیدنظر خواهد داد یا نه
حسن که روان‌پزشک ارتش آمریکا و دارای درجه سرگردی بود، ۱۴ آبان ۱۳۸۸ / ۵ نوامبر ۲۰۰۹ وارد ساختمان پزشکی در پایگاه فورت‌هود شد. در آن زمان، سربازان در صف‌های طولانی منتظر دریافت واکسن و تأییدیه پزشکی برای اعزام به مأموریت بودند. او فریاد زد «الله‌اکبر» و با یک اسلحه کمری مجهز به نشانه‌روی لیزری به سوی افراد تیراندازی کرد. حسن همچنین به پشت سربازانی شلیک کرد که به سوی پارکینگ فرار می‌کردند.
حسن گفته بود هدفش از این اقدام، جلوگیری از اعزام سربازان به افغانستان و کشتن مسلمانان هم‌کیش خود بوده است. با این حال، قاضی نظامی در جریان محاکمه او در سال ۲۰۱۳ اجازه نداد این ادعا به‌عنوان دفاع حقوقی مطرح شود.
حسن پس از آن‌که نیروهای انتظامی از پشت به او شلیک کردند، از ناحیه پایین‌تنه فلج شد و اکنون از ویلچر استفاده می‌کند.
او می‌تواند با پیگیری اقدامات حقوقی، اجرای حکم خود را برای مدتی طولانی به تعویق بیندازد؛ هرچند رفتار او در جریان محاکمه این احتمال را مطرح می‌کند که شاید تمایلی به چنین اقدامی نداشته باشد.
حسن پس از برکنار کردن وکلای خود تصمیم گرفت شخصاً از خودش دفاع کند. او در آغاز دفاعیاتش به هیئت منصفه گفت که عامل تیراندازی بوده است. در سه هفته بعد، تقریباً حرف دیگری نزد؛ رفتاری که وکلای ذخیره منصوب دادگاه را به این نتیجه رساند که هدف اصلی او دریافت حکم اعدام است.
دادستان‌های نظامی نزدیک به ۹۰ شاهد را به دادگاه فراخواندند، اما حسن بدون معرفی حتی یک شاهد برای دفاع از خود، پرونده‌اش را خاتمه داد و در پایان نیز دفاعیه شفاهی ارائه نکرد.
با این حال، او در جریان محاکمه اسنادی را به رسانه‌ها درز داد که نشان می‌داد به کارکنان بخش سلامت روان ارتش گفته است حتی در صورت اعدام نیز می‌تواند «شهید شود».
جان گلیگان، وکیل و قاضی نظامی سابق که پس از پایان محاکمه کیفری حسن، در چند پرونده مدنی نمایندگی او را بر عهده داشت، روز چهارشنبه با او گفت‌وگو کرد؛ اما به‌دلیل محدودیت‌های مربوط به این مکالمه، نمی‌تواند جزئیات زیادی را فاش کند.
گلیگان در پرونده کیفری حسن وکالت او را بر عهده ندارد، اما نسبت به سلامت جسمانی او در چارچوب برنامه اعلام‌شده برای اعدامش ابراز نگرانی کرده است. او همچنین گفت حسن هنوز به مشاوره حقوقی دسترسی پیدا نکرده است.
به‌گفته گلیگان، حسن به او گفته است زمانی که از موافقت ترامپ با اجرای حکم اعدام مطلع شده، فرمانده مرکز یک روحانی نظامی را به محل آورده، اما هیچ وکیلی از «خدمات دفاع در محاکم نظامی» یا تیم دفاع غیرنظامی او حضور نداشته است. گلیگان این اقدام را نقض مقررات ارتش دانست.
با این حال، سخنگوی ارتش روز پنج‌شنبه اعلام کرد تلاش‌های متعددی برای تماس با وکلای خدمات دفاع در محاکم نظامی صورت گرفته و مسئولان تمام اقدامات معقول را انجام داده و مطابق مقررات عمل کرده‌اند.
این سخنگو گفت: «وکیل غیرنظامی او در زمان ابلاغ حکم در روز پنجم نوامبر، امکان حضور فیزیکی در محل را نداشت.» او افزود که وکیل در ایالت ویرجینیا مستقر بوده، اما نامی از او نبرد.
سخنگوی ارتش همچنین تأکید کرد که حسن از تماس و ارتباط با وکلای خود منع نشده است.
آخرین اعدام نظامی در آمریکا
پیت هگست گفته است که ارتش آمریکا از زمان جنگ جهانی دوم تاکنون هیچ نظامی‌ای را با جوخه آتش اعدام نکرده است. با این حال، آخرین اعدام در چارچوب نظام قضایی نظامی آمریکا در ۱۳ آوریل ۱۹۶۱ انجام شد؛ زمانی که جان بنت، سرباز وظیفه ارتش، به دار آویخته شد.
سازمان عفو بین‌الملل در گزارش خود درباره اعدام‌ها در سال ۲۰۲۵ اعلام کرد که از دست‌کم ۱۷ مورد اعدام علنی اطلاع دارد: ۱۱ مورد در ایران و شش مورد در افغانستان.
شمار اعدام‌ها در آمریکا
بر اساس تازه‌ترین گزارش سالانه عفو بین‌الملل که در مه ۲۰۲۶ منتشر شد و آمار سال ۲۰۲۵ را در بر می‌گیرد، ایالات متحده در این سال ۴۷ نفر را در ۱۱ ایالت اعدام کرد؛ این بالاترین رقم از سال ۲۰۰۹ تاکنون بود. فلوریدا با ۱۹ اعدام در صدر قرار داشت و پس از آن آلاباما، کارولینای جنوبی و تگزاس هر کدام با پنج اعدام قرار گرفتند. در پایان سال ۲۰۲۵، حدود ۱۹۵۰ نفر در آمریکا در انتظار اجرای حکم اعدام بودند.
این آمار نشان‌دهنده افزایش قابل‌توجه اعدام‌ها در مقایسه با سال‌های اخیر است: در سال ۲۰۲۴، تعداد ۲۵ نفر و در سال ۲۰۲۳، تعداد ۲۴ نفر در آمریکا اعدام شدند؛ بنابراین رقم سال ۲۰۲۵ تقریباً دو برابر سال قبل بود.
با این حال، روند افزایش در همه ایالت‌ها یکسان نبود و فلوریدا نقش عمده‌ای در جهش آمار داشت. در مقایسه با سال ۲۰۰۹، که ۵۲ اعدام ثبت شد، رقم سال ۲۰۲۵ به بالاترین سطح در ۱۶ سال رسید. عفو بین‌الملل این افزایش را نشانه‌ای نگران‌کننده در استفاده از مجازات اعدام می‌داند؛ هرچند این ارقام به‌تنهایی نشان نمی‌دهند که روند بلندمدت در سراسر آمریکا به همین شکل ادامه خواهد یافت.
نظرها
نظری وجود ندارد.