گرانی بی‌سابقه اینترنت در ایران؛ تعرفه اینترنت همراه ۴۰ درصد گران شد

«همراه اول» و «ایرانسل»، دو اپراتور اصلی تلفن همراه در ایران، با انتشار اطلاعیه‌هایی اعلام کردند تعرفه مکالمه، پیامک و بسته‌های اینترنتی آن‌ها از بامداد امروز جمعه یکم آبان تا سقف ۴۰ درصد افزایش یافته است. ایرانسل همچنین تعرفه اینترنت ثابت مبتنی بر فن‌آوری TD-LTE و فیبر نوری (FTTx) را نیز تا همین سقف بالا برده است.

بسته‌های اینترنتی خریداری‌شده پیش از اجرای تعرفه‌های جدید تا پایان اعتبار، با همان شرایط قبلی قابل استفاده‌اند. اینترنت پیام‌رسان‌های داخلی نیز با نرخ یک‌سوم و وب‌سایت‌های داخلی مشمول طرح تعرفه ترجیحی با نرخ نیم‌بها محاسبه می‌شود.

آخرین افزایش تعرفه بسته‌های اینترنت همراه در پنجم اسفند سال گذشته و به میزان ۱۸ درصد انجام شده بود. افزایش تازه، در فاصله کمتر از هشت ماه، هزینه ارتباطات را بار دیگر بالا می‌برد؛ آن هم در شرایطی که اینترنت برای بسیاری از مردم، از آموزش و ارتباطات روزمره تا فعالیت‌های اقتصادی، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است.

وزارت ارتباطات و مسئولان سازمان نظام صنفی رایانه‌ای، افزایش نرخ ارز، تحریم‌ها، رشد هزینه نگهداری شبکه، تورم و ضرورت سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های ارتباطی را از دلایل این گرانی عنوان می‌کنند. آن‌ها می‌گویند بخش قابل‌توجهی از تجهیزات مخابراتی وارداتی است و افزایش نرخ ارز، هزینه خرید و تعمیر آن‌ها را بالا می‌برد. به‌گفته آن‌ها اپراتورها همچنین برای توسعه شبکه نسل پنجم تلفن همراه (5G) و گسترش فیبر نوری به سرمایه‌گذاری نیاز دارند.

در فن‌آوری 5G، هدف افزایش سرعت انتقال اطلاعات و کاهش تأخیر ارتباطی است؛ فیبر نوری نیز با انتقال داده از طریق رشته‌های باریک شیشه‌ای یا پلاستیکی، امکان ارائه اینترنت پرسرعت و با ظرفیت بالا را فراهم می‌کند. اما توسعه این زیرساخت‌ها، به‌خودی‌خود تضمین نمی‌کند که کاربران بلافاصله از خدمات بهتر برخوردار شوند؛ نتیجه نهایی به میزان سرمایه‌گذاری، گسترش پوشش شبکه و کیفیت اجرا بستگی دارد.

مسئولان همچنین می‌گویند تعرفه خدمات ارتباطی در سال‌های گذشته، در مقایسه با بسیاری از کالاها و خدمات دیگر، کمتر افزایش یافته و درآمد اپراتورها با هزینه‌های جاری آن‌ها تناسب ندارد. با این حال، توضیح افزایش هزینه‌ها به‌تنهایی پاسخ‌گوی پرسش اصلی مصرف‌کنندگان نیست: آیا گرانی جدید به بهبود کیفیت و پایداری اینترنت منجر خواهد شد یا کاربران باید برای خدماتی با همان کیفیت پیشین پول بیشتری بپردازند؟

افزایش تعرفه‌ها در بازاری که امکان انتخاب میان اپراتورها و کیفیت پوشش شبکه در همه مناطق یکسان نیست، اهمیت نظارت بر عملکرد شرکت‌ها را دوچندان می‌کند. درست آن است که نهادهای مسئول درباره هزینه‌های واقعی اپراتورها، میزان سرمایه‌گذاری و نتایج قابل سنجش آن شفاف‌سازی کنند؛ نه این‌که صرفاً افزایش هزینه‌ها را مبنای افزایش قیمت قرار دهند. تجربه نشان داده که با افزایش هزینه‌های خدمات ارتباطی کیفیت اینترنت در ایران تغییری نمی‌کند. فیلترینگ اینترنت نیز در ایران همچنان ادامه دارد.

در شرایط تورمی، گران‌تر شدن اینترنت می‌تواند خانوارهای کم‌درآمد و کسب‌وکارهای کوچک را به کاهش مصرف یا خرید بسته‌های محدودتر وادار کند. بدین ترتیب دسترسی شهروندان به آموزش، اطلاعات و فرصت‌های اقتصادی نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرد. نتایج یک پیمایش ملی مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌دهد درآمد ۵۶ درصد از پاسخ‌گویان یا سرپرست خانوارشان به درجات مختلف به اینترنت وابسته است.