رئیس سازمان نظام روان‌شناسی: تا وضعیت اضطراری سلامت روان فاصله زیادی نداریم
تداوم تهدیدهای جنگی، فشارهای اقتصادی و نااطمینانی نسبت به آینده، نگرانی‌ها درباره تشدید بحران سلامت روان در ایران را افزایش داده است. رئیس سازمان نظام روان‌شناسی هشدار داده که جامعه به «نقطه اضطرار سلامت روان» نزدیک شده است. در همین حال، افزایش هزینه‌های روان‌درمانی، پوشش ناکافی بیمه‌ای و کمبود خدمات حمایتی، دسترسی بسیاری از شهروندان، به‌ویژه اقشار کم‌درآمد، به مراقبت‌های ضروری را دشوار کرده است.
بخش خبر
آمد و شد در خیابانی در تهران.
ادامه فشارهای اقتصادی، تورم و بلاتکلیفی ناشی از وضعیت «نه جنگ و نه صلح»، نگرانی‌ها درباره تشدید مشکلات سلامت روان در ایران را افزایش داده است. در حالی که فشارهای روانی ناشی از ناامنی اقتصادی و تهدیدهای نظامی بر زندگی روزمره شهروندان سنگینی می‌کند، هزینه بالای درمان و پوشش ناکافی بیمه‌ای، دسترسی بخش بزرگی از جامعه به خدمات روان‌شناختی را دشوار کرده است.
علیرضا آقایوسفی، رئیس سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره ایران، نسبت به پیامدهای بلندمدت این وضعیت هشدار داد و در گفت و گو با خبرگزاری کار اشاره کرد ادامه فشارهای کنونی می‌تواند جامعه را به نقطه اضطرار سلامت روان نزدیک کند. او درباره فاصله جامعه با چنین وضعیتی گفت: «فکر نمی‌کنم فاصله زیادی داشته باشیم.»
تداوم نااطمینانی درباره آینده، ناتوانی در برنامه‌ریزی برای زندگی روزمره و نگرانی از وقوع دوباره جنگ، از عوامل تشدید اضطراب و فرسودگی روانی به شمار می‌روند. پیامدهای این فشارها ممکن است با تأخیر و حتی یک تا دو سال پس از تجربه بحران آشکار شوند. استرس‌های مزمن همچنین می‌توانند با اختلالات خواب، مشکلات گوارشی، دردهای عضلانی، افزایش تعارضات خانوادگی و تشدید نشانه‌های اضطراب و افسردگی همراه باشند.
با این حال، هنوز داده‌های پژوهشی دقیقی درباره میزان افزایش اختلالات روانی یا تغییر شمار مراجعه‌کنندگان به مراکز مشاوره پس از جنگ منتشر نشده است. افزایش نیاز به حمایت روان‌شناختی نیز الزاماً به معنای افزایش مراجعه به مراکز درمانی نیست، زیرا فشار اقتصادی می‌تواند بسیاری از افراد را از دریافت خدمات مورد نیازشان بازدارد.
هزینه درمان و پوشش ناکافی بیمه‌ها
بر اساس تعرفه‌های مصوب سال ۱۴۰۵، هزینه یک جلسه ۴۵ دقیقه‌ای روان‌شناسی در بخش خصوصی برای متخصصان دارای مدرک کارشناسی ارشد ۷۶۴ هزار و ۵۰۰ تومان و برای دارندگان مدرک دکتری تخصصی ۹۵۰ هزار تومان تعیین شده است. این تعرفه‌ها برای متخصصان با بیش از ۱۵ سال سابقه حرفه‌ای بالاتر است.
در شرایطی که بسیاری از خانوارها با افزایش هزینه مسکن، خوراک و درمان مواجه‌اند، پرداخت هزینه جلسات مستمر روان‌درمانی می‌تواند به فشار مالی مضاعفی تبدیل شود. این مسئله به‌ویژه برای کارگران، بازنشستگان، افراد بیکار و خانوارهای کم‌درآمد اهمیت دارد؛ گروه‌هایی که ممکن است هم بیشتر در معرض فشارهای معیشتی باشند و هم منابع مالی محدودتری برای دریافت حمایت تخصصی داشته باشند.
پوشش بیمه‌ای خدمات سلامت روان نیز همچنان محدود است. سازمان بیمه سلامت پیش‌تر اعلام کرده بود که برخی خدمات روان‌درمانی تحت پوشش قرار گرفته‌اند، اما تعداد مراکز و متخصصان طرف قرارداد پاسخ‌گوی نیاز بیمه‌شدگان نیست. دامنه پوشش نیز به برخی رشته‌ها و خدمات تخصصی محدود می‌شود.
در همین حال، طرحی برای توسعه پوشش بیمه‌ای خدمات روان‌شناسی به شورای مرکزی سازمان نظام روان‌شناسی ارائه شده، اما با گذشت حدود چهار ماه هنوز به تصویب نرسیده است. اجرای این طرح نیز به تدوین راهنماهای بالینی و تأیید نهادهای مسئول بیمه سلامت وابسته خواهد بود.
پیامدهای روانی جنگ و کمبود خدمات حمایتی
هشدار درباره وضعیت سلامت روان در حالی مطرح می‌شود که وزارت بهداشت نیز از ارائه خدمات گسترده حمایتی در جریان بحران‌های اخیر خبر داده است. محمدرضا شالبافان، مدیرکل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت، ۱۹ مهر اعلام کرد که حدود سه میلیون و ۲۰۰ هزار نفر از مداخلات تخصصی سلامت روان بهره‌مند شده‌اند.
غربالگری اختلال استرس پس از سانحه، اضطراب، افسردگی و افکار خودکشی در برنامه‌های وزارت بهداشت قرار گرفته و شمار مراکز سلامت روانی اجتماعی موسوم به «سراج» از ۱۱۴ مرکز در پایان سال گذشته به ۱۴۸ مرکز افزایش یافته است.
وزارت بهداشت می‌گوید خدمات این مراکز در چارچوب نظام ارجاع رایگان است. با این حال، آمار دریافت‌کنندگان خدمات به‌تنهایی نشان‌دهنده میزان شیوع اختلالات روانی یا کفایت پوشش درمانی نیست و برای ارزیابی وضعیت کنونی جامعه، داده‌های دقیق‌تر و مطالعات مستقل ضرورت دارد.
مشکلات سلامت روان در ایران به جنگ اخیر محدود نمی‌شود. سال‌ها تورم، بیکاری، ناامنی شغلی، فقر، تبعیض و بی‌ثباتی اجتماعی، شرایط زندگی بسیاری از شهروندان را تحت تأثیر قرار داده است. جنگ و تداوم تهدیدهای نظامی، با افزودن ترس از آینده، اختلال در زندگی روزمره و نگرانی درباره امنیت خانواده، لایه تازه‌ای از فشار روانی را بر این وضعیت انباشته کرده است.
در کنار هزینه‌های درمان، دشواری دسترسی به داروهای روان‌پزشکی و وقفه در درمان بیماران دارای اختلالات مزمن نیز از نگرانی‌های موجود است. مقام‌های وزارت بهداشت پیش‌تر تأکید کرده‌اند که تغییر یا جایگزینی برخی داروهای روان‌پزشکی بدون نظارت متخصص ممکن نیست و اختلال در تأمین آن‌ها می‌تواند روند درمان بیماران را با مشکل روبه‌رو کند.
در شرایطی که پیامدهای روانی جنگ با فشارهای معیشتی و ناامنی اقتصادی گره خورده است، مسئله سلامت روان تنها به افزایش اضطراب و افسردگی محدود نمی‌شود، بلکه به نابرابری در دسترسی به مراقبت و درمان نیز پیوند می‌خورد. برای شهروندانی که توان پرداخت هزینه‌های درمان خصوصی را ندارند، کمبود خدمات عمومی و پوشش ناکافی بیمه‌ای می‌تواند به معنای محرومیت از درمان مستمر باشد؛ مسئله‌ای که ضرورت بررسی میزان منابع اختصاص‌یافته به سلامت روان و مسئولیت نهادهای عمومی در تأمین این خدمات را برجسته می‌کند.
نظرها
نظری وجود ندارد.