لولا دا سیلوا برای چهارمین بار رئیس‌جمهور برزیل شد
این انتخابات با رقابتی نزدیک، ابهام و سردرگمی بر سر تمدید ساعت رأی‌گیری و اتهام‌های متقابل درباره مداخله در روند انتخابات همراه بود. بولسونارو، کاندیدای راست افراطی نتیجه را نپذیرفته و خواستار ابطال انتخابات شده است؛ درخواستی که می‌تواند به رویارویی تازه‌ای میان جناح راست و دستگاه قضایی برزیل بینجامد.
بخش خبر
لوئیز ایناسیو لولا دا سیلوا، رئیس‌جمهور مستقر و نامزد چپ‌گرای انتخابات ریاست‌جمهوری برزیل، پس از اعلام نتایج انتخابات سراسری در تاریخ ۲۵ اکتبر ۲۰۲۶ در سائوپائولو، به جشن و شادی می‌پردازد ـ عکس از خبرگزاری فرانسه
لوئیز ایناسیو لولا دا سیلوا، رئیس‌جمهور چپ‌گرای برزیل، در دور دوم انتخابات ریاست‌جمهوری این کشور که روز گذشته، یکشنبه ۳ آبان / ۲۵ اکتبر برگزار شد، با شکست فلاویو بولسونارو، رقیب راست افراطی خود، برای چهارمین بار و برای نخستین بار در تاریخ سیاسی مدرن برزیل پس از شکست در دور نخست، به پیروزی رسید.
بر اساس اعلام رسمی دیوان عالی انتخابات برزیل، لولا با کسب ۶۴ میلیون و ۲۵۶ هزار و ۲۳۲ رأی، معادل ۵۱,۷۹ درصد آرای معتبر، پیروز انتخابات شد. فلاویو بولسونارو نیز ۵۹ میلیون و ۸۲۶ هزار و ۴۱ رأی، معادل ۴۸,۲۱ درصد آرا، به‌دست آورد. اختلاف دو نامزد حدود ۴,۴۳ میلیون رأی بود.
نرخ مشارکت در دور دوم به حدود ۸۰,۸ درصد رسید و میزان غیبت رأی‌دهندگان به حدود ۱۹,۲ درصد کاهش یافت؛ در حالی که این رقم در دور نخست حدود ۲۱,۱ درصد بود.
پیروزی تاریخی لولا؛ بازگشتی بی‌سابقه به کاخ ریاست‌جمهوری
تنها سه هفته پیش، به‌نظر می‌رسید لولا در موقعیت دشواری قرار گرفته است.
فلاویو بولسونارو در دور نخست انتخابات، که ۱۲ مهر / ۴ اکتبر برگزار شد، بسیاری از ناظران را غافلگیر کرد و از رئیس‌جمهور مستقر پیش افتاد. او ۴۷,۰۳ درصد آرای معتبر را به‌دست آورد، در حالی که سهم لولا ۴۵,۱۶ درصد بود. اختلاف دو نامزد در آن مرحله حدود ۲,۲ میلیون رأی بود.
لولا در سه هفته باقی‌مانده تا دور دوم تلاش کرد رأی‌دهندگانی را که در دور نخست پای صندوق‌ها نرفته بودند، به مشارکت ترغیب کند. او همچنین کوشید پشتیبانی کسانی را جلب کند که از افزایش هزینه‌های زندگی و آینده برنامه‌های اجتماعی شاخص دولتش نگران بودند.
در روزهای پایانی کارزار انتخاباتی، نظرسنجی‌ها از رقابتی تقریباً برابر میان دو نامزد حکایت داشتند.
در شامگاه یکشنبه، هم‌زمان با شمارش آرا، بولسونارو برای مدتی کوتاه از لولا پیش افتاد. اما با رسیدن نتایج حوزه‌های انتخاباتی شمال‌شرقی برزیل، لولا بار دیگر جایگاه نخست را به‌دست آورد؛ منطقه‌ای که از دیرباز یکی از پایگاه‌های اصلی حمایت از او و حزب کارگران برزیل بوده است.
در مقابل، بولسونارو در مناطق جنوبی و جنوب‌شرقی کشور و نیز منطقه مرکزـ‌غرب از پایگاه‌های انتخاباتی قدرتمندی برخوردار است.
برای لولا، این پیروزی به معنای دستیابی به چهارمین دوره غیرمتوالی ریاست‌جمهوری است. برای خانواده بولسونارو، نتیجه انتخابات شکست تلاش برای بازگرداندن قدرت ریاست‌جمهوری به این خانواده محسوب می‌شود.
این انتخابات از نظر دیگری نیز اهمیت تاریخی دارد: لولا نخستین نامزد در تاریخ مدرن ریاست‌جمهوری برزیل است که پس از قرار گرفتن در رتبه دوم دور نخست، توانسته است در دور دوم پیروز شود.
لولا که ۸۰ سال سن دارد، همچنین در آستانه ثبت رکورد تازه‌ای قرار گرفته است: او با آغاز دوره جدید ریاست‌جمهوری، مسن‌ترین رئیس‌جمهور برزیل در زمان ادای سوگند، از زمان بازگشت کشور به نظام دموکراتیک، خواهد بود.
تمدید دقیقه نودی زمان رأی‌گیری؛ تصمیمی که سردرگمی آفرید
در ساعات پایانی دور دوم انتخابات روز یکشنبه، هر دو کارزار انتخاباتی خواستار تمدید زمان رأی‌گیری شدند.
ستاد انتخاباتی لولا مقام‌های محلی را متهم کرد که عمداً خدمات حمل‌ونقل عمومی را در چند شهر کاهش داده‌اند و در نتیجه، دسترسی رأی‌دهندگان کم‌درآمد به حوزه‌های رأی‌گیری دشوار شده است.
در مقابل، کارزار بولسونارو درخواست کرد رأی‌گیری در مناطقی که با بارندگی شدید و سیل روبه‌رو بودند، مدت بیشتری ادامه یابد.
در ایالت میناس ژرایس، دادگاه انتخاباتی منطقه گزارش داد که برق ۳۴۹ محل رأی‌گیری قطع شده است؛ هرچند دستگاه‌های رأی‌گیری با استفاده از باتری‌های پشتیبان به کار خود ادامه دادند.
طبق برنامه اولیه، رأی‌گیری قرار بود ساعت ۱۷ به وقت برازیلیا، برابر با ساعت ۲۰ به وقت گرینویچ، پایان یابد.
اما در پی درخواست‌های دو کارزار انتخاباتی، کریستیانو زانین، قاضی دیوان عالی فدرال برزیل، دستور داد حوزه‌های رأی‌گیری دو ساعت دیگر، تا ساعت ۱۹ به وقت محلی، باز بمانند.
مشکل این بود که هنگام صدور دستور، برخی حوزه‌ها قبلاً تعطیل شده و دستگاه‌های رأی‌گیری الکترونیکی آن‌ها خاموش شده بود.
زانین بعداً توضیح داد که حوزه‌هایی که تعطیل شده‌اند، همچنان بسته خواهند ماند و فقط حوزه‌هایی که هنوز باز هستند می‌توانند تا ساعت ۱۹ به پذیرش رأی‌دهندگان ادامه دهند.
این تصمیم باعث سردرگمی شد. برخی رأی‌دهندگان با وجود اعلام تمدید زمان رأی‌گیری، نتوانستند رأی خود را به صندوق بیندازند.
بولسونارو در سخنرانی کوتاه خود پس از اعلام نتایج، همین مسائل را یکی از دلایل درخواست ابطال انتخابات دانست. او همچنین زانین را به تخلف قضایی متهم کرد.
بولسونارو گفت: «او قوانین بازی را در میانه بازی تغییر می‌دهد.»
اتهام مداخله در انتخابات و احتمال شکایت قضایی
پلیس فدرال برزیل تحقیقاتی را درباره اختلال‌های احتمالی در حمل‌ونقل مرتبط با انتخابات در پنج ایالت آغاز کرده است.
در شهر سالوادور، دادگاهی دستور بازداشت دبیر حمل‌ونقل شهری را صادر کرد؛ او متهم شده است که دستور کاهش خدمات اتوبوس‌رانی را داده بود. اردوگاه انتخاباتی لولا به این موارد استناد کرد و آن‌ها را نشانه‌هایی از مداخله در روند انتخابات دانست.
بولسونارو نیز اتهام‌های مشابهی را علیه زانین مطرح کرد و به سابقه وکالت او برای لولا اشاره کرد. لولا در سال ۲۰۲۳ زانین را به عضویت دیوان عالی فدرال منصوب کرده بود.
بولسونارو به هوادارانش گفت: «به‌رسمیت شناختن نتایج انتخابات غیرممکن است» و شرایط برگزاری آن را «غیرقابل‌قبول» خواند.
انتظار می‌رود او برای لغو نتیجه انتخابات به مراجع قضایی مراجعه کند. برخی چهره‌های راست‌گرای بین‌المللی نیز از موضع او حمایت کرده‌اند.
دونالد ترامپ جونیور، پسر رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا، از تصمیم تمدید زمان رأی‌گیری به‌شدت انتقاد کرد. او در شبکه‌های اجتماعی نوشت: «اگر چنین کاری را یک دولت محافظه‌کار در برزیل انجام داده بود، تمام رسانه‌های جریان اصلی آمریکا از خشم برآشفته می‌شدند؛ اما ظاهراً تصمیم گرفته‌اند سکوت کنند، چون این کار در خدمت هدف خودشان است.»
دولت دونالد ترامپ پیش‌تر از خانواده بولسونارو حمایت کرده و ادعاهای آن‌ها را درباره آنچه «شکار جادوگر سیاسی» علیه ژائیر بولسونارو، رئیس‌جمهور پیشین، می‌خوانند، بازتاب داده است.
فلاویو بولسونارو نیز پس از مشکلات حقوقی پدرش خواستار اصلاح نظام قضایی برزیل شده است. او در اوایل همین ماه گفته بود که در صورت پیروزی در انتخابات، برای اصلاح قانون اساسی با هدف آنچه «دموکراتیک‌سازی دوباره» کشور می‌نامد، تلاش خواهد کرد.
افزایش مشارکت رأی‌دهندگان احتمالاً به سود لولا تمام شد
آندرِی رومان، مدیر مؤسسه نظرسنجی اطلس‌اینتل به الجزیره گفته است مشارکت بیش از حد انتظار در دور دوم ممکن است به پیروزی لولا کمک کرده باشد. او کاهش میزان غیبت رأی‌دهندگان را یکی از عوامل مؤثر در نتیجه انتخابات می‌داند.
در دور نخست انتخابات، حدود ۳۳,۴ میلیون برزیلی در رأی‌گیری شرکت نکردند؛ آن هم در کشوری که رأی دادن برای بیشتر بزرگسالان اجباری است. این رقم معادل حدود ۲۱ درصد واجدان شرایط رأی دادن بود و بالاترین میزان عدم مشارکت در انتخابات عمومی از سال ۱۹۹۸ به‌شمار می‌رفت.
اکنون پرسش این است که بازگشت این رأی‌دهندگان به پای صندوق‌ها تا چه اندازه بر نتیجه تأثیر گذاشت. با توجه به اختلاف حدود ۲,۲ میلیون رأی میان دو نامزد در دور نخست، حتی تغییری نسبتاً محدود در میزان مشارکت نیز می‌توانست نتیجه رقابت را دگرگون کند.
آمار نهایی مشارکت، به‌ویژه در مناطق اصلی نفوذ هر یک از دو نامزد، می‌تواند به روشن شدن چگونگی تغییر موازنه انتخاباتی به سود لولا کمک کند.
لولا در هفته‌های پایانی کارزار خود همچنین تلاش کرد پایگاه طبقاتی‌اش، به‌ویژه رأی‌دهندگان طبقه کارگر، را بار دیگر بسیج کند. یکی از وعده‌های او، پیگیری طرح حمل‌ونقل عمومی رایگان در روزهای آخر هفته بود.
پیروزی لولا برنامه‌های ترامپ را پیچیده می‌کند
پیروزی لولا در شرایطی رقم خورد که در بخش‌هایی از آمریکای لاتین، نامزدهای راست‌گرا موفقیت‌های انتخاباتی به‌دست آورده‌اند؛ روندی که دونالد ترامپ در تلاش بوده است از آن برای گسترش نفوذ واشنگتن در منطقه بهره ببرد.
خانواده بولسونارو از مدت‌ها پیش از حمایت ترامپ برخوردار بوده است. خبرگزاری رویترز روز شنبه گزارش داد که مقام‌هایی در وزارت خارجه آمریکا برای اعمال تحریم‌هایی علیه برزیل تلاش کرده‌اند؛ اقدامی که بنا بر این گزارش، بخشی از تلاش‌ها برای تضعیف دولت لولا و بازگرداندن خانواده بولسونارو به قدرت بوده است.
با این حال، ترامپ روز یکشنبه، هنگامی که خبرنگاران از او پرسیدند خواهان پیروزی کدام نامزد است، از اعلام حمایت صریح از یکی از دو طرف خودداری کرد.
او گفت: «نمی‌خواهم وارد این موضوع شوم، اما اوضاع را زیر نظر داریم.»
ترامپ در حمایت از دیگر نامزدهای راست‌گرای آمریکای لاتین صریح‌تر عمل کرده بود، اما در مورد انتخابات برزیل محتاطانه‌تر رفتار کرد؛ موضوعی که منتقدان احتمال داده‌اند عامدانه بوده باشد.
بولسونارو وعده داده بود روابط نزدیک‌تری با ایالات متحده برقرار کند. در مقابل، لولا دفاع از حاکمیت ملی برزیل و مقاومت در برابر مداخله خارجی را به یکی از محورهای اصلی کارزار انتخاباتی خود تبدیل کرد.
او بارها به سیاست تعرفه‌ای تهاجمی ترامپ و اظهارات علنی او درباره پرونده قضایی ژائیر بولسونارو اشاره کرده و آن‌ها را نمونه‌هایی از مداخله خارجی دانسته است.
دولت لولا همچنین با شرکت‌های شبکه‌های اجتماعی مستقر در آمریکا بر سر نحوه مدیریت محتوا و مقررات این پلتفرم‌ها اختلاف داشته است؛ اختلافی که باعث شد ترامپ دولت برزیل را به سانسور متهم کند.
لولا در سخنرانی پیروزی خود گفت که برای دستیابی به چهارمین دوره ریاست‌جمهوری ناچار بوده است «با مداخله‌هایی که از خارج صورت می‌گرفت، مقابله کند».
او شامگاه یکشنبه اعلام کرد: «این انتخابات شکست انکار واقعیت بود؛ شکست دروغ‌ها بود.»
لولا در پایان سخنرانی خود از آنچه «ارتش» هوادارانش می‌نامید، تمجید کرد و گفت: «به‌شدت تردید دارم که روسیه، چین یا ایالات متحده ارتشی به پیروزی ارتش دموکراسی در این کشور داشته باشند.»
او در پایان از رأی‌دهندگان تشکر کرد.
برنامه‌های دو کاندیدا
در این انتخابات، برنامه‌های اقتصادی و اجتماعی لولا دا سیلوا بر گسترش حمایت‌های دولتی از اقشار کم‌درآمد، کاهش نابرابری و تقویت خدمات عمومی متمرکز بود.
او از افزایش واقعی حداقل دستمزد، تداوم برنامه‌های کمک‌هزینه خانواده‌های کم‌درآمد، سرمایه‌گذاری در مسکن و زیرساخت‌ها و تقویت حقوق کارگران حمایت می‌کرد.
لولا همچنین بر افزایش مالیات بر درآمدهای بالا و گسترش نقش دولت در توسعه اقتصادی تأکید داشت. در زمینه محیط زیست، مقابله با جنگل‌زدایی، به‌ویژه در آمازون، از اولویت‌های او بود؛ هرچند حمایت دولتش از توسعه برخی پروژه‌های نفتی با اهداف زیست‌محیطی آن تناقض‌هایی ایجاد کرده است.
در سیاست خارجی نیز لولا بر استقلال برزیل، گسترش روابط با چین و دیگر کشورهای جنوب جهانی و مخالفت با مداخله خارجی تأکید می‌کند.
در مقابل، فلاویو بولسونارو با رویکردی راست‌گرایانه و محافظه‌کارانه، بر کاهش هزینه‌های دولت، تشویق سرمایه‌گذاری خصوصی و تقویت نقش بازار در اقتصاد تأکید داشت.
او خواستار کوچک‌سازی ساختار دولت، کاهش شمار وزارتخانه‌ها و تسهیل سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها بود.
در زمینه امنیت، بولسونارو از تشدید مجازات جرائم و سخت‌گیری بیشتر در برابر مجرمان حمایت می‌کند و در زمینه آموزش نیز خواهان گسترش مدارس مدنی ـ نظامی بود.
او همچنین اصلاح ساختار قضایی و محدود کردن آنچه دخالت سیاسی دادگاه‌ها می‌داند، از محورهای برنامه خود قرار داد و خواهان روابط نزدیک‌تر با دولت دونالد ترامپ شد.
به این ترتیب، رقابت دو نامزد بازتاب‌دهنده اختلافی عمیق‌تر بر سر نقش دولت در اقتصاد و رفاه اجتماعی، سیاست‌های امنیتی، محیط زیست و جایگاه برزیل در عرصه بین‌المللی بود.
نظرها
نظری وجود ندارد.