مخالفت دانشگاه‌های روژاوا و کوبانی با ادغام در نظام آموزشی سوریه

شورای دانشگاه روژاوا و دانشجویان و کارکنان دانشگاه کوبانی، تصمیم‌های وزارت آموزش عالی سوریه برای ادغام این دو دانشگاه در ساختار دانشگاهی دولتی را رد کرده‌اند. آن‌ها تأکید دارند که هویت فرهنگی و دانشگاهی، استقلال آموزشی و ساختارهای موجود این مراکز باید حفظ شود.

این اقدامات بخشی از روندی است که دمشق برای قرار دادن نهادهای تأسیس‌شده در دوران اداره مناطق شمال و شرق سوریه به‌دست کُردها، زیر چتر ساختارهای ملی کشور دنبال می‌کند. این روند در پی توافقی در اواخر ژانویه گذشته میان اداره خودگردان دموکراتیک شمال و شرق سوریه (DAANES)، که اداره روژاوا را برعهده دارد، و مقام‌های دولت موقت در دمشق آغاز شده است.

این توافق طی هفته‌های اخیر به یکی از محورهای اصلی مذاکرات درباره آینده نهادهای تحت اداره کُردها و میزان استقلال آن‌ها تبدیل شده است.

شورای دانشگاه روژاوا در بیانیه‌ای که امروز دوشنبه ۱۱ آبان / ۲ نوامبر منتشر کرد، نوشت این دانشگاه از همان آغاز با روند ادغام مخالفتی نداشته است، اما تصمیم‌های اخیر وزارتخانه «به هیچ‌وجه انتظارات ما را برآورده نکرده و پاسخگوی مطالبات برحق ما نبوده است» و «با واقعیت‌های دانشگاهی، اجتماعی و تاریخی منطقه ما فاصله‌ای بسیار دارد».

این شورا تأکید کرد که هویت و وضعیت کنونی دانشگاه باید در طول سال تحصیلی حفظ شود و مذاکرات برای دستیابی به توافقی مورد قبول دو طرف ادامه یابد.

در همین حال، دانشجویان و کارکنان دانشگاه کوبانی نیز با تصمیم دولت موقت سوریه برای ادغام این دانشگاه در دانشگاه حلب مخالفت کردند. خبرگزاری هاوار، وابسته به نهادهای اداره روژاوا، روز دوشنبه گزارش داد که آن‌ها خواستار آن شده‌اند که هیچ تغییر بنیادینی بدون مشورت با جامعه دانشگاهی اعمال نشود.

در بیانیه‌ای که در مقابل محوطه دانشگاه خوانده شد، استادان و دانشجویان به‌صراحت با تبدیل دانشگاه کوبانی به یکی از پردیس‌های دانشگاه حلب و نیز تغییر نام، ساختار اداری یا برنامه درسی آن مخالفت کردند.

در این بیانیه آمده است: «دانشگاه‌های کوبانی و روژاوا صرفاً نام نیستند، بلکه هویت دانشگاهی، ویژگی فرهنگی متمایز و حق آموزشی‌ای هستند که شایسته احترام و حمایت‌اند.»

این اختلاف پس از آن شدت گرفت که وزارت آموزش عالی و پژوهش علمی سوریه در اواخر اکتبر اعلام کرد شورای آموزش عالی با ادغام چند دانشگاه موافقت کرده است. هدف اعلام‌شده این تصمیم، «یکپارچه‌سازی مرجع نظارتی مؤسسات آموزش عالی در جمهوری عربی سوریه» عنوان شده بود.

این تصمیم‌ها در نشست شورای آموزش عالی در اوایل همان ماه گرفته شدند. بر اساس آن‌ها، دانشگاه روژاوا در قامشلی باید در دانشگاه فرات ادغام شود و دانشکده‌های آن زیر نظر این دانشگاه دولتی قرار گیرند. همچنین قرار است دانشگاه کوبانی در دانشگاه حلب ادغام شود و دانشکده‌های آن تابع این دانشگاه باشند.

شورای دانشگاه روژاوا در بیانیه روز دوشنبه خود از وزارت آموزش عالی خواست «ماهیت کُردی» این دانشگاه را به‌رسمیت بشناسد، تضمین کند که هیچ‌یک از گروه‌ها و رشته‌های دانشگاهی تعطیل نخواهند شد و رشته‌هایی را که متناسب با نیازهای آموزشی و عملی منطقه ایجاد شده‌اند، حفظ کند.

این شورا همچنین هشدار داد که تغییر ناگهانی زبان آموزش به عربی، مشکلات قابل‌توجهی برای دانشجویان کُرد ایجاد خواهد کرد؛ دانشجویانی که طی ۱۲ سال گذشته به زبان مادری خود تحصیل کرده‌اند.

این بیانیه با اشاره به وخامت شرایط اقتصادی منطقه افزود که دانشجویان و خانواده‌هایشان توانایی پرداخت هزینه‌های تحصیل در دیگر استان‌های سوریه را ندارند.

رهبران کُرد، به‌رسمیت‌شناختن زبان کُردی در قانون اساسی، به‌ویژه تضمین استفاده از آن در نظام آموزشی، را به یکی از مطالبات اصلی خود در مذاکرات تبدیل کرده‌اند. هدف آن‌ها حفظ حقوق زبانی و فرهنگی‌ای است که طی بیش از یک دهه اداره خودگردان در منطقه شکل گرفته است.

از سال ۲۰۱۱، نهادهای کُرد در شمال ‌شرق سوریه نظام آموزشی مستقلی را اداره کرده‌اند که در آن برنامه درسی پیشین دولت جایگزین شده و زبان کُردی به‌عنوان زبان آموزش به‌کار گرفته شده است.

در ماه ژوئیه، مروان الحلبی، وزیر آموزش عالی سوریه، از دانشگاه روژاوا بازدید کرد و از برنامه‌هایی برای ادغام تدریجی آن در دانشگاه دولتی فرات خبر داد.

الحلبی که نورالدین احمد، استاندار حسکه، او را همراهی می‌کرد، گفت کمیته‌ای تخصصی در سطح ملی بر این روند نظارت خواهد کرد. به‌گفته او، این فرایند با ارزیابی وضعیت دانشجویان، برنامه‌های دانشگاهی، کارکنان و زیرساخت‌ها آغاز می‌شود و سپس هماهنگ‌سازی برنامه‌های درسی و استانداردهای آموزشی در دستور کار قرار خواهد گرفت.

او در آن زمان تأکید کرده بود که این روند به‌گونه‌ای اجرا خواهد شد که «هیچ سال تحصیلی یا تلاش علمی‌ای از دست نرود».

این طرح در ادامه اقدامات پیشین دمشق برای وارد کردن دانشگاه‌های تأسیس‌شده در دوران اداره مناطق شمال و شرق سوریه به نظام آموزش عالی کشور مطرح شد.

در ماه فوریه، وزارت آموزش عالی سوریه از تشکیل کمیته‌ای برای نظارت بر ادغام دانشگاه الشرق خبر داد. این دانشگاه در سال ۲۰۲۱ به ابتکار اداره خودگردان دموکراتیک شمال و شرق سوریه تأسیس شده بود و قرار است در یکی از شعبه‌های دانشگاه فرات در رقه ادغام شود.

دولت دمشق اعلام کرده است که مدارک تحصیلی پیشین صادرشده از سوی دانشگاه الشرق، در چارچوب قوانین موجود به‌رسمیت شناخته خواهند شد. همچنین بر اساس توافق جداگانه‌ای که در ماه ژوئن حاصل شد، دانشجویان این منطقه اجازه یافتند در آزمون‌های سراسری سوریه شرکت کنند و مدارک تحصیلی مورد تأیید دولت دریافت کنند.