هشدار سازمان ملل درباره تشدید بحران اقلیمی؛ زمین رکورد تازه‌ای در انباشت گرما ثبت کرد
سازمان جهانی هواشناسی اعلام کرد اختلاف میان انرژی دریافتی زمین از خورشید و انرژی خروجی آن به بالاترین میزان از زمان آغاز اندازه‌گیری‌ها رسیده است. هم‌زمان، دمای متوسط جهان در ۹ ماه نخست سال ۲۰۲۶ حدود ۱,۴۷ درجه سانتی‌گراد بالاتر از سطح دوران پیشاصنعتی بوده و اقیانوس‌ها و سطح آب دریاها نیز رکوردهای تازه‌ای ثبت کرده‌اند.
تابستان ژوییه ۲۰۲۳ رکورد گرما را شکست - عکس: شاتر استاک
سازمان جهانی هواشناسی (WMO) هم‌زمان با آغاز اجلاس سی‌ویکم تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد (COP31) در ترکیه اعلام کرد که گرما با سرعتی فزاینده در سامانه‌های طبیعی زمین انباشته می‌شود. پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد سال ۲۰۲۶ یکی از چهار سال گرم ثبت‌شده در تاریخ خواهد بود.
بر اساس گزارش تازه این سازمان با عنوان «وضعیت اقلیم جهان»، اختلاف میان انرژی دریافتی زمین از خورشید و انرژی‌ای که از زمین به فضا بازمی‌گردد، به بالاترین میزان خود از زمان آغاز اندازه‌گیری‌ها رسیده است.
این عدم تعادل انرژی و انباشت گرما در زمین، پدیده‌های شدید آب‌وهوایی، از جمله موج‌های گرما، خشکسالی‌ها و توفان‌های حاره‌ای را تشدید خواهد کرد.
به‌گفته سازمان جهانی هواشناسی، میانگین دمای سطح زمین در فاصله ژانویه تا سپتامبر ۲۰۲۶ حدود ۱,۴۷ درجه سانتی‌گراد بالاتر از میانگین دمای دوران پیشاصنعتی بوده است. دوران پیشاصنعتی به دوره پیش از گسترش گسترده فعالیت‌های صنعتی و مصرف سوخت‌های فسیلی، به‌ویژه پیش از سال ۱۸۵۰، اشاره دارد.
در همین حال، دمای سطح اقیانوس‌ها در برخی ماه‌ها رکوردهای تازه‌ای ثبت کرده و سطح آب دریاها نیز به بالاترین میزان از زمان آغاز ثبت داده‌ها رسیده است.
اقیانوس‌ها حدود ۹۰ درصد از گرمای اضافی‌ای را جذب می‌کنند که در اثر افزایش گازهای گلخانه‌ای در جو زمین باقی می‌ماند. بر همین اساس، پیش‌بینی می‌شود سال ۲۰۲۶ دهمین سال پیاپی ثبت رکورد گرمای اقیانوس‌ها باشد.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، در این‌باره گفت: «ما وارد عصر تازه‌ای از پدیده‌های شدید آب‌وهوایی شده‌ایم. پدیده ال‌نینوی بسیار قدرتمند با سیاره‌ای برخورد می‌کند که پیشاپیش بر اثر تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیت انسان بیش از اندازه گرم شده است. رکوردهای اقلیمی پی‌درپی شکسته می‌شوند، هزینه‌های انسانی این بحران افزایش می‌یابد و کسانی که کمترین نقش را در ایجاد آن داشته‌اند، زودتر و شدیدتر از دیگران آسیب می‌بینند.»
امروز دوشنبه ۱۸ آبان / ۹ نوامبر دیپلمات‌ها و رهبران کشورهای جهان در شهر ساحلی آنتالیا در ترکیه گرد هم می‌آیند تا در سی‌ویکمین کنفرانس اعضای کنوانسیون چارچوب سازمان ملل متحد درباره تغییرات اقلیمی شرکت کنند.
هنگامی که این کنوانسیون در سال ۱۹۹۲ امضا شد، غلظت دی‌اکسید کربن در جو زمین ــ که مهم‌ترین گاز گلخانه‌ای ناشی از فعالیت انسان به‌شمار می‌رود ــ ۳۵۶,۴۲ واحد در میلیون بود. اما بر اساس گزارش سازمان جهانی هواشناسی، این رقم در سال ۲۰۲۵ به ۴۲۶,۸ واحد در میلیون رسید. به‌طور کلی، از سال ۱۷۵۰ میلادی، یعنی آغاز انقلاب صنعتی، غلظت دی‌اکسید کربن در جو ۵۳ درصد افزایش یافته است.
سازمان جهانی هواشناسی همچنین گزارش داده است که برآورد میزان گرمای ذخیره‌شده در اقیانوس‌ها نشان می‌دهد عدم تعادل انرژی زمین در فاصله سال‌های ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۵، در هر دهه به‌طور متوسط ۰,۳ وات به ازای هر مترمربع افزایش یافته است. این میزان در فاصله سال‌های ۱۹۶۰ تا ۲۰۲۵ تنها ۰,۱۳ وات به ازای هر مترمربع در هر دهه بود.
بر همین اساس، سال ۲۰۲۶ در مسیر تبدیل شدن به یکی از چهار سال گرم ثبت‌شده در جهان قرار دارد. به این ترتیب، سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۶ چهار سال گرم تاریخ ثبت داده‌های اقلیمی خواهند بود.
سال ۲۰۲۶ با شرایط پدیده «لانینا» در اقیانوس آرام آغاز شد. لانینا معمولاً موجب کاهش دمای متوسط جهان می‌شود و مانند ترمزی در برابر گرمایش جهانی عمل می‌کند؛ به‌طوری که می‌تواند میانگین دمای زمین را حدود ۰,۱ تا ۰,۲ درجه سانتی‌گراد کاهش دهد.
اما اکنون پدیده «ال‌نینو» در حال شکل‌گیری است؛ پدیده‌ای اقلیمی که معمولاً دمای متوسط جهان را افزایش می‌دهد. پیش‌بینی می‌شود ال‌نینوی پیش رو از هر نمونه دیگری که در هزار سال گذشته رخ داده، قوی‌تر باشد. از همین رو، احتمال دارد میانگین نهایی دمای زمین در سال ۲۰۲۶ از رقم ۱,۴۷ درجه سانتی‌گراد بالاتر از میانگین دوران پیشاصنعتی نیز فراتر رود.
سازمان جهانی هواشناسی همچنین اعلام کرد که میزان گرمای ذخیره‌شده در لایه‌های بالایی اقیانوس‌ها، تا عمق دو هزار متری، در سال ۲۰۲۵ به بالاترین سطح ثبت‌شده رسید و روند افزایش آن نیز شتاب گرفته است.
در گزارش این سازمان آمده است: «پیش‌بینی می‌شود این روند گرم‌شدن همچنان ادامه یابد؛ تغییری که در مقیاس زمانی چند صد تا چند هزار سال، برگشت‌ناپذیر خواهد بود.»
در مناطق قطبی نیز وضعیت نگران‌کننده است. گستره یخ‌های دریایی قطب جنوب در سال ۲۰۲۶ به سومین سطح پایین خود از زمان آغاز ثبت آمار رسید. در قطب شمال نیز حداکثر گسترش سالانه یخ‌های دریایی به پایین‌ترین یا دومین میزان پایین ثبت‌شده رسیده است.
در دیگر بخش‌های مناطق یخ‌زده زمین، یعنی آن‌چه دانشمندان «کرایوسفر» می‌نامند، یخچال‌های طبیعی بیش از ۴۰۰ میلیارد تن از جِرم خود را از دست داده‌اند. به‌گفته سازمان جهانی هواشناسی، این چهارمین سال پیاپی است که هر ۱۹ منطقه یخچالی جهان با کاهش جرم یخ مواجه شده‌اند.
بیل مک‌گوایر، استاد بازنشسته مخاطرات زمین‌شناختی و اقلیمی در دانشگاه کالج لندن، در واکنش به این گزارش گفت که نتایج آن «هیچ شگفتی خاصی» ندارد؛ زیرا تمام شاخص‌های بررسی‌شده، از دمای جهانی گرفته تا افزایش سطح دریاها و کاهش گستره یخ‌های دریایی، نشان می‌دهند که وضعیت زمین به‌شدت بحرانی است.
او به روزنامه گاردین بریتانیا گفت: «نگران‌کننده‌ترین مسئله، افزایش عدم تعادل میان انرژی دریافتی زمین از خورشید و انرژی‌ای است که از سیاره خارج می‌شود. افزایش غلظت گازهای گلخانه‌ای در جو باعث شده است که در حالی که میزان انرژی ورودی تقریباً ثابت مانده، انرژی خروجی به‌تدریج کاهش یابد و در نتیجه، زمین مقدار بیشتری از گرما را در خود نگه دارد.»
مک‌گوایر تأکید کرد که این عدم تعادل فزاینده، بیش از میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای به‌تنهایی، می‌تواند نشان دهد که گرمایش جهانی با چه سرعتی در حال پیشروی است و زمین در دهه‌های آینده تا چه اندازه گرم‌تر خواهد شد.
او توضیح داد که دلیل این مسئله فعال شدن سازوکارهای بازخوردی طبیعی است؛ سازوکارهایی که اکنون موجب می‌شوند دمای زمین سریع‌تر از ۲۰ سال پیش افزایش یابد.
به‌گفته او، تازه‌ترین پژوهش‌ها نشان می‌دهند که زمین در سال ۲۰۲۸ به‌طور دائمی از مرز افزایش ۱,۵ درجه سانتی‌گراد عبور خواهد کرد. با توجه به اینکه سیاره اکنون با سرعتی کم‌سابقه، حدود ۰,۴ درجه سانتی‌گراد در هر دهه، گرم می‌شود، احتمال دارد افزایش دمای جهانی در اواخر دهه ۲۰۳۰ از مرز ۲ درجه سانتی‌گراد نیز عبور کند.
مک‌گوایر در پایان گفت: «این تصور که هنوز می‌توان انتظار داشت افزایش دمای زمین تا پایان قرن به ۲,۶ تا ۲,۸ درجه سانتی‌گراد محدود بماند، اکنون بیش از اندازه خوش‌بینانه به‌نظر می‌رسد؛ اگر نگوییم اساساً غیرممکن است.»
نظرها
نظری وجود ندارد.