ایران، چین و روسیه: ازسرگیری بازرسیهای آژانس اتمی مشروط به پایان تهدیدهای نظامی است
سه کشور در بیانیهای مشترک در نشست شورای حکام اعلام کردند بازگشت آژانس بینالمللی انرژی اتمی به فعالیتهای راستیآزمایی در ایران، مستلزم پایان کامل خصومتها، رفع تهدیدهای حمله مجدد و ارائه تضمین معتبر برای جلوگیری از تکرار حملات است.

پرچمهای ایران، روسیه و چین ـ تصویر از شاتراستاک
ایران، چین و روسیه در بیانیهای مشترک در نشست شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ازسرگیری کامل فعالیتهای بازرسی و راستیآزمایی این نهاد در ایران را به پایان درگیریهای نظامی و رفع تهدیدهای حمله مجدد علیه جمهوری اسلامی مشروط کردند. این سه کشور تأکید کردند که اصرار بر اجرای بدون قیدوشرط تعهدات پادمانی، بدون در نظر گرفتن موانعی که در پی حملات نظامی و تهدید به استفاده مجدد از زور ایجاد شدهاند، کمکی به ازسرگیری همکاریهای کامل ایران و آژانس نخواهد کرد.
این بیانیه روز چهارشنبه ۲۷ آبان، در جریان نشست شورای حکام آژانس در وین، از سوی هیئت نمایندگی روسیه و به نمایندگی از سه کشور ارائه شد.
در این بیانیه، حملات نظامی به ایران و تأسیسات هستهای آن، مغایر با منشور سازمان ملل متحد و ممنوعیت تهدید یا توسل به زور توصیف شده است. سه کشور همچنین هشدار دادهاند که این حملات و تهدیدهای مستمر برای تکرار آنها، شرایط لازم برای انجام فعالیتهای راستیآزمایی آژانس را تضعیف کرده و اعتبار و اثربخشی نظام پادمانی بینالمللی را به خطر انداخته است.
در بخشی از بیانیه آمده است: «حملات نظامی علیه تأسیسات هستهای تحت پادمان ایران و تداوم تهدیدهای جدی برای انجام اقدامات تجاوزکارانه مجدد، اجرای عادی اقدامات پادمانی در ایران را عملاً ناممکن ساخته و شرایطی استثنایی ایجاد کردهاند.»
ایران، چین و روسیه با تأکید بر اینکه این وضعیت باید در ارزیابی هرگونه فعالیت راستیآزمایی آژانس در ایران مورد توجه قرار گیرد، خواستار توقف فوری و قطعی حملات و تهدیدها برای فراهم شدن شرایط ازسرگیری مسئولیتهای نظارتی این نهاد شدند.
در ادامه بیانیه، سه کشور از مطالبه اجرای عادی و بدون قیدوشرط اقدامات پادمانی در تأسیسات آسیبدیده انتقاد کرده و نوشتهاند: «اصرار بیقیدوشرط بر اجرای عادی اقدامات پادمانی در این تأسیسات، بدون توجه مقتضی به موانع عینی ناشی از اقدامات تجاوزکارانه و تداوم تهدید به توسل به زور، کمکی به ازسرگیری کامل فعالیتهای راستیآزمایی آژانس در ایران نمیکند.»
آنها در عین حال تصریح کردهاند که بازگشت کامل بازرسان به تأسیسات هستهای ایران تنها در صورت تحقق سه شرط امکانپذیر خواهد بود: پایان همهجانبه خصومتها، رفع تمامی تهدیدهای تجاوز مجدد و ارائه تضمینهای معتبر مبنی بر عدم تکرار حملات یا تهدید به انجام آنها.
در این بیانیه همچنین به ادامه برخی همکاریهای ایران با آژانس اشاره شده است. سه کشور اعلام کردهاند که جمهوری اسلامی با وجود شرایط فوقالعاده و تهدیدهای مستمر نظامی، مجوز انجام تمامی بازرسیهای برنامهریزیشده آژانس در نیروگاه هستهای بوشهر طی سال ۲۰۲۶ را صادر کرده است؛ موضوعی که بهگفته آنها در گزارش مدیرکل آژانس نیز منعکس شده است.
بیانیه مشترک، این اقدام را نشانه «پایبندی مستمر» ایران به تعهدات پادمانی و همکاری با آژانس بر اساس حسن نیت دانسته است.
ایران، چین و روسیه در پایان، تعامل سیاسی و دیپلماتیک را تنها راه عملی حل اختلافات معرفی کرده و تأکید کردهاند: «تعامل سیاسی و دیپلماتیک و گفتوگو بر اساس اصل احترام متقابل، همچنان تنها گزینه عملی و قابل تحقق است.»
این سه کشور همچنین از طرفهای ذیربط خواستهاند از اتخاذ مواضع و اقداماتی که به تشدید اختلافات و تضعیف زمینه همکاری ایران و آژانس منجر میشود، خودداری کنند.
محدودیتهای نظارتی آژانس و نگرانی درباره ذخایر اورانیوم ایران
بیانیه مشترک تهران، مسکو و پکن در شرایطی منتشر شده که رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، روز چهارشنبه در سخنان افتتاحیه نشست شورای حکام، بار دیگر درباره محدودیتهای جدی نظارت این نهاد بر برنامه هستهای ایران هشدار داد.
گروسی اعلام کرد آژانس، بهاستثنای نیروگاه هستهای بوشهر، نه اطلاعاتی درباره وضعیت مواد و تأسیسات هستهای اعلامشده ایران دریافت کرده و نه به این تأسیسات برای انجام فعالیتهای راستیآزمایی در محل دسترسی دارد. بهگفته او، در نتیجه این وضعیت، آژانس نمیتواند درباره عدم انحراف مواد هستهای اعلامشده ایران از فعالیتهای صلحآمیز نتیجهگیری کند.
یکی از مهمترین نگرانیهای مدیرکل آژانس، از دست رفتن تداوم آگاهی این نهاد درباره ذخایر اورانیوم ایران، بهویژه اورانیوم غنیشده تا سطح ۶۰ درصد است. گروسی گفت آژانس نزدیک به ۱۸ ماه است که امکان ردیابی و تأیید مستمر موجودیهای پیشتر اعلامشده اورانیوم با غنای پایین و بالا را در تأسیساتی که در حملات نظامی ژوئن ۲۰۲۵ (جنگ ۱۲ روزه) هدف قرار گرفتند، از دست داده است.
او بازگشت به مسیر دیپلماسی و مذاکره را ضروری خواند و از ایران خواست برای فراهم شدن زمینه ازسرگیری بازرسیها، اقدامات فنی و مرحلهای را در دستور کار قرار دهد. گروسی در عین حال، در پاسخ به پرسشی درباره درخواست برخی جریانهای سیاسی ایران برای خروج از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی)، گفت: «من خروج از انپیتی را تصمیمی عاقلانه نمیدانم.»
ابهام درباره تأسیسات اصفهان
گزارش اخیر آژانس که در اختیار کشورهای عضو قرار گرفته، نگرانیها درباره تأسیسات غنیسازی سوخت اصفهان را افزایش داده است. بر اساس این گزارش، ایران در ۱۲ ژوئن ۲۰۲۵ (۲۲ خرداد ۱۴۰۴) وجود این تأسیسات را به آژانس اطلاع داده بود، اما بهدلیل آغاز حملات نظامی اسرائیل و آمریکا در همان روز، بازرسی برنامهریزیشده از آن انجام نشد.
آژانس اعلام کرده است که از محل دقیق این تأسیسات اطلاع ندارد و نمیتواند وضعیت آن یا احتمال وجود مواد هستهای در آن را ارزیابی کند. گروسی پیشتر گفته بود آژانس تصور میکند بخش قابلتوجهی از اورانیوم ایران با بالاترین سطح غنیسازی ممکن است در مجموعه تونلهای زیرزمینی اصفهان نگهداری شود.




نظرها
نظری وجود ندارد.