نیروهای عراقی وارد جرفالصخر، پایگاه تحت کنترل کتائب حزبالله شدند
نیروهای امنیتی عراق وارد جرفالصخر، منطقهای در جنوب غربی بغداد که بیش از یک دهه در کنترل عملی کتائب حزبالله بود، شدند. این استقرار در چارچوب توافقی برای جابهجایی نیروهای این گروه و بازگرداندن کنترل امنیتی منطقه به دولت مرکزی صورت میگیرد؛ توافقی که پس از تشدید اختلافات بر سر ترتیبات امنیتی و انتشار اتهامهایی درباره قاچاق نفت در این منطقه حاصل شد.

طرفداران گروه «کتائب حزبالله» در مراسم تشییع جنازه غزوان عارف سعدون، عضو این گروه در بصره، عراق ـ ۲ مارس ۲۰۲۶ ـ عکس از خبرگزاری آناتولی که در اختیار خبرگزاری فرانسه قرار گرفته است.
نیروهای امنیتی عراق روز جمعه ۲۹ آبان / ۲۰ نوامبر ورود به جرفالصخر، معروف به جرفالنصر، را آغاز کردند. این منطقه در حدود ۶۰ کیلومتری جنوبغربی بغداد قرار دارد و از سال ۲۰۱۴، پس از بازپسگیری آن از گروه «دولت اسلامی» (داعش)، عملاً تحت کنترل کتائب حزبالله بوده است.
خبرگزاری رسمی عراق (INA) ورود نیروهای امنیتی مشترک به این منطقه را تأیید کرد و گفت این نیروها مطابق دستور فرمانده کل نیروهای مسلح، به سمت مرکز شهرستان جرفالصخر حرکت خواهند کرد. ورود نیروها از محدوده تحت کنترل پادگان به سمت منطقه الفضیلیه آغاز شده است.
سرتیپ سعد معن، رئیس دفتر ارتباطات امنیتی دولت عراق، اعلام کرد مرکز فرماندهی مشترک در جرفالصخر از ساعت شش صبح روز جمعه فعالیت خود را آغاز کرده است. بهگفته او، پلیس انرژی نیز مأموریت تأمین امنیت خطوط لوله نفت منطقه را برعهده گرفته است.
بر اساس طرح امنیتی مورد توافق، پلیس فدرال مسئولیت امنیت مرکز جرفالصخر را برعهده خواهد گرفت و یک تیپ ارتش بههمراه دو تیپ از نیروهای حشدالشعبی امنیت مناطق پیرامونی را تأمین خواهند کرد. پلیس انرژی نیز حفاظت از خطوط لوله نفت را برعهده خواهد داشت.
مقامهای عراقی همچنین اعلام کردهاند که یک جاده راهبردی در منطقه فردا شنبه بازگشایی خواهد شد. دولت عراق هم وعده داده است زمینه بازگشت ساکنان آواره این منطقه را فراهم کند؛ ساکنانی که بخش عمده آنها از بیش از یک دهه پیش امکان بازگشت به خانههای خود را نداشتهاند.
اختلاف بر سر قاچاق نفت
تنش میان دولت علی الزیدی، نخستوزیر عراق، و کتائب حزبالله پس از انتشار گزارشهایی درباره فعالیت یک شبکه قاچاق نفت در جرفالصخر افزایش یافت.
از ۱۸ آبان / ۹ نوامبر، چند رسانه عراقی جزئیاتی از یک گزارش اطلاعاتی افشاشده منتشر کردند که در آن ادعا شده بود از سال ۲۰۲۱ نفت از خطوط لوله عبوری از این منطقه برداشت شده است. گزارشهای بعدی به وجود تأسیسات مخفی ذخیره نفت، فعالیتهای غیرمجاز فرآوری نفت و رفتوآمد تانکرهای حمل نفت اشاره داشتند.
در پی انتشار این اطلاعات، الزیدی دستور انجام تحقیقات در سطح عالی را صادر کرد، ۹ مقام امنیتی و اداری را برکنار کرد و پرونده تخلفات احتمالی را به دستگاه قضایی ارجاع داد.
کتائب حزبالله این اتهامها را رد کرده و دولت را به ساختن این پرونده با هدف وادار کردن این گروه به واگذاری سلاحهایش متهم کرد.
توافق برای کاهش تنش
در پی افزایش تنشها و هشدارها درباره احتمال درگیری مسلحانه در صورت ورود نیروهای دولتی به منطقه، ابوحسین الحمیداوی، دبیرکل کتائب حزبالله، روز گذشته، پنجشنبه ۲۸ آبان / ۱۹ نوامبر در بیانیهای اعلام کرد اختلافات موجود با نخستوزیر از طریق کانالهای خصوصی پیگیری خواهد شد.
او بدون ذکر نام الزیدی گفت: «تأکید میکنیم اختلافات موجود با رئیس دستگاه اجرایی از طریق کانالهای خصوصی حلوفصل خواهد شد تا به دشمنان واقعی ما فرصت سوءاستفاده از این اختلافات داده نشود.»
الحمیداوی همچنین از مواضع نیروهای امنیتی عراق و حشدالشعبی در جریان این تنشها قدردانی کرد و به نیروهای کتائب حزبالله دستور داد به وظایف عادی خود بازگردند.
خبرگزاری رویترز روز پنجشنبه از توافقی خبر داده بود که بر اساس آن، نیروهای کتائب حزبالله از جرفالصخر خارج میشوند و یک نیروی امنیتی مشترک روز جمعه در منطقه مستقر خواهد شد.
با این حال، کتائب حزبالله تاکنون بهطور رسمی و صریح خروج خود از منطقه را اعلام نکرده و میزان واگذاری کنترل عملیاتی آن همچنان مشخص نیست.
سعد معن، رئیس اداره رسانهای امنیتی عراق، پیشتر اعلام کرده بود که تیپهای ۴۵، ۴۶ و ۴۷ کتائب حزبالله به مأموریتهای دیگری منتقل خواهند شد. بهگفته او، منطقه القائم در استان انبار، نزدیک مرز سوریه، یکی از مقصدهای احتمالی این نیروهاست. این جابهجایی بهتدریج و با استقرار در ایستهای بازرسی و انجام عملیات پاکسازی خطرات احتمالی مواد منفجره صورت خواهد گرفت.
نقش میانجیگری ایران
در جریان تنشهای اخیر، اسماعیل قاآنی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، به بغداد سفر کرد و با شماری از مقامها و رهبران گروههای مسلح عراقی دیدار داشت.
خبرگزاری کُردی رووداو به نقل از دو مقام ارشد عراقی نوشت، قاآنی روز دوشنبه با علی الزیدی دیدار کرد و کوشید او را به پذیرش راه حلی مذاکرهشده برای پایان دادن به اختلافات متقاعد کند.
کتائب حزبالله نیز بعداً تأیید کرد که الحمیداوی با قاآنی، هادی العامری، رهبر سازمان بدر، و فالح الفیاض، رئیس سازمان حشدالشعبی، دیدار کرده است. این گروه مذاکرات را مثبت توصیف کرد.
به گزارش یک کانال تلگرامی وابسته به یکی از گروههای مسلح، قاآنی روز پنجشنبه نیز به بغداد سفر کرد و با رهبر کتائب حزبالله و دو چهره دیگر از حشدالشعبی دیدار داشت.
حمایت آمریکا از بازگشت کنترل دولتی
در همین حال، وزارت امور خارجه آمریکا از تلاش دولت عراق برای قرار دادن سلاحها تحت اختیار دولت حمایت کرده است.
سخنگوی وزارت خارجه آمریکا روز چهارشنبه گفت واشنگتن انتظار دارد دولت الزیدی گروههای مسلح همسو با ایران را در قبال اقداماتی که حاکمیت و اقتصاد عراق را تضعیف میکنند، پاسخگو کند.
باربارا لیف، معاون پیشین وزیر امور خارجه آمریکا در امور خاور نزدیک، نیز رویارویی دولت عراق با کتائب حزبالله را «لحظهای فوقالعاده» برای حاکمیت ملی این کشور توصیف کرد.
همچنین چهرههای وابسته به عصائب اهلالحق به رهبری قیس خزعلی و گروه سابق کتائب امام علی از تلاشها برای قرار دادن سلاحها تحت کنترل دولت حمایت کردهاند.
برخی از این گروهها در سالهای اخیر بیشتر بر فعالیت سیاسی، حضور در نهادهای دولتی و مشارکت در ساختارهای امنیتی رسمی تمرکز کردهاند. با این حال، این موضعگیریها به معنای خلع سلاح کامل آنها یا پایان یافتن ساختارهای فرماندهی مستقل و غیررسمیشان نیست.
کاهش توجیه امنیتی برای کنترل منطقه
کتائب حزبالله و شماری از چهرههای حشدالشعبی پیشتر حفظ کنترل جرفالصخر را با ضرورت جلوگیری از حملات گروههای افراطی به بغداد، استان بابل و شهرهای مذهبی کربلا و نجف توجیه کرده بودند.
با این حال، توانایی داعش برای کنترل سرزمینی بهشدت کاهش یافته و نیروهای امنیتی عراق اکنون ظرفیت بیشتری برای مقابله با هستههای باقیمانده این گروه دارند.
خروج ائتلاف تحت رهبری آمریکا از عراق در ۸ مهر / ۳۰ سپتامبر نیز بر موضع دولت بغداد مبنی بر توانایی نیروهای عراقی برای برعهده گرفتن مسئولیت اصلی امنیت کشور تأکید کرده است.
دولت عراق در کنار برنامه استقرار نیروهای امنیتی، وعده داده است زمینه بازگشت ساکنان آواره جرفالصخر را فراهم کند.
توافق اخیر به کتائب حزبالله امکان میدهد بدون ورود به یک درگیری مستقیم و پرهزینه، نیروهای خود را به مناطق دیگر منتقل کند. در مقابل، دولت عراق میتواند استقرار نیروهای فدرال و آغاز فعالیت مرکز فرماندهی مشترک را بهعنوان گامی در جهت بازگرداندن کنترل دولتی بر منطقه اجرا کند.
با این حال، این توافق بهمعنای خلع سلاح کامل کتائب حزبالله یا انحلال شبکه نظامی گستردهتر این گروه نیست. میزان کنترل عملی دولت بر جرفالصخر پس از استقرار نیروهای امنیتی و نحوه اجرای برنامه بازگشت ساکنان آواره، از موضوعات اصلی در مرحله بعدی اجرای توافق خواهد بود.




نظرها
نظری وجود ندارد.