Share

برای اولین بار بعد از جنگ جهانی دوم یک کشور خارجی از خاک ایران برای حمله به یک کشور دیگر استفاده کرد. جنگنده‌های روسی بر اساس مصوبه شورای عالی امنیت ملی و با تأیید رهبر جمهوری اسلامی، تاکنون در دو نوبت از پایگاه همدان مواضع داعش و جبهه النصره را بمباران کرده‌اند. این فقط بخشی از تفاهم‌نامه نظامی ایران و روسیه پس از برجام است. بخش دیگر این تفاهم‌نامه به روسیه این اجازه را می‌دهد که از آسمان ایران و عراق برای پرتاب موشک به سوریه استفاده کند.

بمب‌افکن روسیه در پایگاه هوایی همدان (عکس: اسپوتنیک)

بمب‌افکن روسیه در پایگاه هوایی همدان (عکس: اسپوتنیک)

علاالدین بروجردی، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی ۲۷ مرداد اعلام کرد که بر اساس تفاهم‌نامه نظامی بین چهار کشور ایران، روسیه، سوریه و عراق پایگاه هوایی نوژه برای سوخت‌گیری در اختیار روسیه قرار گرفته است. این تفاهم‌نامه نظامی را شورای عالی امنیت ملی که زیر نظر رهبر جمهوری اسلامی فعالیت می‌کند تأیید کرده است.

 بعد از برجام

همکاری نظامی ایران و روسیه بعد از برجام شتاب گرفت. در ژانویه سال جاری در تهران بین ایران و روسیه معاهده‌ای نظامی به امضای دو طرف رسید که بر اساس آن، دو کشور همکاری نظامی خود برای مبارزه با «تروریسم» و آموزش نیروهای نظامی را گسترش می‌دهند. سرگئی شوجو و حسین دهقان، وزاری دفاع روسیه و ایران اسفند ۹۴ این تفاهم‌نامه را در تهران در حضور مقامات بلندپایه نظامی امضاء کردند.

اکنون معلوم شده که در چارچوب این تفاهم‌نامه و به بهانه مبارزه با «تروریسم» نه تنها روسیه به خاک ایران دسترسی پیدا کرده، بلکه از آسمان ایران هم برای دست‌یابی به اهداف نظامی‌اش بهره‌مند شده است.

سرگئی شوجو و حسین دهقان، وزاری دفاع روسیه و ایران

سرگئی شوجو و حسین دهقان، وزاری دفاع روسیه و ایران

خبرگزاری اسپوتنیک و «آر تی» و برخی دیگر از خبرگزاری‌های روسیه گزارش داده‌اند که دوشنبه، ۲۵ مرداد ایران در چارچوب تفاهم‌نامه یاد شده موافقت کرده است که روسیه از آسمان ایران برای پرتاب موشک‌های کروز به سوریه استفاده کند. همچنین روسیه می‌تواند از طریق ناو‌هایی که در دریای خزر مستقر کرده، اهداف مورد نظرش را از فراز آسمان ایران مورد حمله موشکی کروز قرار دهد.

حسین علایی، فرمانده پیشین نیروی دریایی سپاه از این تفاهم‌نامه نظامی انتقاد کرده و گفته است: « عبور موشک‌های روسیه فضای ایران را ناامن می‌کند. ایران نباید اجازه این کار را به روسیه می‌داد.»

رسانه‌های روسیه گزارش داده‌اند که از دوشنبه ۲۵ مرداد ناوگان دریایی روسیه در دریای خزر و دریای مدیترانه مشغول رزمایش پرتاب موشک‌ است.

۷ اکتبر ۲۰۱۵ از چهار ناو روسیه که در دریای خزر مستقر بودند، در مجموع ۲۶ موشک کروز به سوی اهدافی در سوریه پرتاب شد. این اهداف ۱۵۰۰ کیلومتر با ناوگان دریایی روسیه در خزر فاصله داشت و موشک‌ها از آسمان ایران عبور کردند.

۲۰ نوامبر ۲۰۱۵ هم ناوگان دریایی روسیه از دریای خزر ۱۸ موشک دیگر کروز به سوی اهدافی در شهرهای حلب و رقه پرتاب کرد. این موشک‌ها هم از آسمان ایران عبور کردند.

نامتقارن و ارزان

بر اساس اصل ۱۴۶ قانون اساسی جمهوری اسلامی «استقرار هر گونه پایگاه نظامی خارجی در کشور هر چند به عنوان استفاده‌‌های صلح‏‌آمیز باشد ممنوع است.»

پرتاب موشک از ناوگان دریایی روسیه مستقر در دریای خزر

پرتاب موشک از ناوگان دریایی روسیه مستقر در دریای خزر

امروز، ۲۷ مرداد، پیش از آنکه بمب‌افکن‌های سوخو ۳۴ بنا به اعلام وزارت دفاع روسیه با «ظرفیت کامل بمب» برای بار دوم از پایگاه هوایی همدان مواضعی در سوریه را هدف قرار دهند، علی لاریجانی رئیس مجلس شورای اسلامی گفت: «ایران به هیچ‌وجه هیچ پایگاه نظامی به روسیه و به هیچ کشوری نداده.»

اصولاً احداث پایگاه نظامی به عنوان محل استقرار دائمی نیروهای نظامی روسیه در یک کشور مشخص، جزو استراتژی نظامی روسیه نیست.

ویکتور لیتوفکین، کارشناس نظامی روسیه در ژوئیه سال جاری در گفت و‌گویی که یک شبکه تلویزیونی روس با او انجام داد درباره استفاده روسیه از خاک کوبا و ونزوئلا برای احداث پایگاه‌های نظامی گفت که اصولاً روسیه از جنگ سرد و هزینه‌های کلانی که احداث پایگاه‌های نظامی دائمی به این کشور تحمیل کرد و باعث فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی شد درس عبرت گرفته است. هدف این کشور احداث پایگاه نظامی دائمی نیست، بلکه استفاده از آسمان و زمین برخی کشورها برای سوخت‌گیری و استقرار جنگنده‌های میان‌برد روسی در مد نظر قرار دارد.

ویکتور موراشوفسکی، یک کارشناس نظامی دیگر روس به خبرگزاری اسپوتیک گفته است: «روسیه تجربه جنگ سرد را از یاد نبرده. پاسخ نظامی ما به شکل نامتقارن و ارزان‌قیمت خواهد بود.»

ولادیمیر پوتین، رییس جمهوری روسیه هم در نشست خبری سالانه‌اش در دسامبر ۲۰۱۵ اعلام کرده بود که روسیه به پایگاه نظامی دائمی نیاز ندارد: «برای چی باید پایگاه داشته باشیم در سوریه؟ اگر بخواهیم به اهدافی دست پیدا کنیم، می‌کنیم.»

به این ترتیب در دوران رهبری آیت‌الله خامنه‌ای، برای نخستین بار بعد از جنگ جهانی دوم، خاک و آسمان ایران و همچنین دریای خزر به صحنه‌ای برای استراتژی جنگ نامتقارن و ارزان‌قیمت روسیه تبدیل شده است.

در همین زمینه

بروجردی: جنگنده‌های روسی در همدان فقط سوخت‌گیری می‌کنند

علی لاریجانی: ایران هیچ پایگاه نظامی به روسیه نداده است

آمریکا: استفاده جنگنده‌های روسیه از پایگاه همدان مایه تأسف است اما تعجب‌آور نیست

همکاری نظامی ایران و روسیه در جنگ سوریه: پرواز جنگنده‌های روس از همدان

Share