نهادهای حقوق بشری از شمار بالای کشته‌شدگان و بازداشتی‌های اعتراضات مردمی در ایران خبر می‌دهند

در پی دهمین روز اعتراضات مردمی، مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران و سازمان حقوق بشر ایران از افزایش شمار کشته‌شدگان، مجروحان و بازداشت‌شدگان در شهرهای مختلف کشور خبر داده‌اند. این اعتراضات که از اوایل دی‌ماه و در پی نارضایتی‌های اقتصادی آغاز شد، به‌سرعت ماهیتی ضدحکومتی به خود گرفت و به بخش‌های گسترده‌ای از ایران کشیده شد.

بر اساس گزارش خبرگزاری هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، طی ۱۰ روز گذشته دست‌کم ۲۸۵ نقطه در ۹۲ شهر از ۲۷ استان شاهد تجمعات اعتراضی بوده‌اند. هرانا تأیید کرده است که در این بازه زمانی، جان‌باختن دست‌کم ۳۶ نفر محرز شده که در میان آن‌ها چهار کودک زیر ۱۸ سال دیده می‌شوند. همچنین ده‌ها مورد مجروحیت در میان معترضان ثبت شده که عمدتاً ناشی از اصابت گلوله‌های ساچمه‌ای و پلاستیکی بوده است.

هم‌زمان، سازمان حقوق بشر ایران نیز اعلام کرده است که بر اساس اطلاعات گردآوری‌شده، دست‌کم ۲۷ معترض در جریان اعتراضات کشته شده‌اند که پنج نفر از آن‌ها کودک بوده‌اند. این سازمان تأکید کرده است که گزارش‌هایی از موارد بیشتر کشته‌شدگان دریافت شده که همچنان در حال راستی‌آزمایی است و احتمال افزایش آمار وجود دارد.

یکی از محورهای اصلی نگرانی نهادهای حقوق بشری، بازداشت‌های گسترده و جمعی شهروندان است. هرانا شمار بازداشت‌شدگان را دست‌کم ۲۰۷۶ نفر اعلام کرده و افزوده است که آمار واقعی می‌تواند به‌مراتب بیشتر باشد. در همین حال، سازمان حقوق بشر ایران از بازداشت بیش از هزار نفر در شهرهای مختلف خبر داده و به بازداشت شمار قابل‌توجهی از دانش‌آموزان در برخی استان‌ها اشاره کرده است.

گزارش‌ها حاکی از آن است که نیروهای امنیتی در برخی شهرها اقدام به انتقال دسته‌جمعی بازداشت‌شدگان به زندان‌ها و ندامتگاه‌ها کرده‌اند. همچنین موارد متعددی از بازداشت شهروندان زخمی یا افرادی که برای درمان به مراکز درمانی مراجعه کرده بودند، ثبت شده است.

حمله نیروهای امنیتی به بیمارستان‌ها از دیگر موارد برجسته در گزارش‌های حقوق بشری است. بر اساس گزارش سازمان حقوق بشر ایران، نیروهای حکومتی به بیمارستان خمینی ایلام و همچنین بیمارستان سینا در تهران یورش برده و از گاز اشک‌آور در محوطه این مراکز استفاده کرده‌اند. این سازمان استفاده از سلاح و قوه قهریه در محیط‌های درمانی را مصداق نقض آشکار حقوق بشر و تعهدات بین‌المللی ایران دانسته است.

در کنار برخوردهای میدانی، موضوع اعترافات اجباری بازداشت‌شدگان نیز به‌طور جدی مورد انتقاد قرار گرفته است. هرانا از انتشار دست‌کم ۱۵ ویدئو از اعترافات اجباری در رسانه‌های رسمی یا نزدیک به نهادهای امنیتی خبر داده است؛ ویدئوهایی که شرایط اخذ این اعترافات در آن‌ها نامشخص است. سازمان حقوق بشر ایران نیز تأکید کرده است که جمهوری اسلامی سابقه‌ای طولانی در پخش اعترافات تحت فشار و شکنجه دارد و این اعترافات اغلب پیش از طی مراحل قانونی دادرسی منتشر می‌شوند.

هم‌زمانی پخش این اعترافات با اظهارات تهدیدآمیز مقام‌های قضائی، از جمله غلامحسین محسنی اژه‌ای، رئیس قوه قضائیه، نگرانی‌ها درباره صدور احکام سنگین، از جمله اعدام، برای معترضان بازداشت‌شده را افزایش داده است. نهادهای حقوق بشری هشدار داده‌اند که تسریع رسیدگی‌های قضائی بدون رعایت اصول دادرسی عادلانه می‌تواند به نقض جدی حقوق متهمان منجر شود.

گزارش‌های منتشرشده از سوی مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران و سازمان حقوق بشر ایران نشان می‌دهد که اعتراضات ۱۰ روز گذشته با سرکوب گسترده، تلفات انسانی، بازداشت‌های وسیع و فشارهای شدید امنیتی و قضائی همراه بوده است؛ وضعیتی که به باور این نهادها، نیازمند توجه و واکنش جدی جامعه بین‌المللی برای جلوگیری از تشدید نقض حقوق بشر در ایران است.