آرامش شکننده پس از سرکوب خونین؛ تهدید به اعدام معترضان ادامه دارد
خیابانهای ایران پس از روزها اعتراض به ظاهر آرام شدهاند اما آمار کشتهشدگان بالا میرود. خطیبان تندرو از اعدام معترضان سخن گفتند و رضا پهلوی از جامعه بینالمللی خواست تا برای تغییر نظام، فشار را به حداکثر برسانند.
بخش خبر
جستوجو در میان جسدهای پرشمار کشتهشدگان در کهریزک تهران ـ اعتراضات دی ۱۴۰۴ ـ عکس از ویدئوهای منتشرشده در شبکههای اجتماعی
ایران پس از موجی از اعتراضات سراسری که با سرکوبی کمسابقه همراه شد، به وضعیتی از آرامش شکننده بازگشته است؛ آرامشی که بیش از آنکه نشانه پایان بحران باشد، حاصل خاموش شدن خیابانها زیر فشار شدید امنیتی تلقی میشود.
در روزهایی که دیگر نشانی از تجمعهای اعتراضی در تهران دیده نمیشود و زندگی روزمره بهظاهر به حالت عادی بازگشته، اینترنت همچنان قطع یا بهشدت محدود است و مقامهای رسمی نیز گزارشی از ناآرامیهای تازه در استانها ارائه نکردهاند.
در چنین فضایی، احمد خاتمی، عضو مجلس خبرگان رهبری و شورای نگهبان، امروز جمعه ۲۶ دی در خطبههای نماز جمعه که از رادیوی دولتی پخش شد، خواستار اجرای مجازات اعدام برای معترضان بازداشتشده شد و بهطور مستقیم دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، را تهدید کرد. سخنان او با شعارهای تند نمازگزاران همراه شد؛ از جمله فریاد «منافق مسلح اعدام باید گردد».
پیش از این عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز آمریکا گفته بود «هیچ برنامهای برای اعدام افراد به دلیل شرکت در اعتراضات، وجود ندارد». دونالد ترامپ هم اعلام کرده بود که تهران برای اعدام معترضان «برنامه ندارد».
احمد خاتمی معترضان را «سربازان ترامپ» و «پیشخدمتهای نتانیاهو» خواند و مدعی شد آنها بهدنبال «تجزیه کشور» بودهاند. او گفت: «آمریکاییها و صهیونیستها نباید انتظار آرامش داشته باشند. آنها باید منتظر انتقام سخت از سوی نظام باشند.»
اعتراضات اخیر که از ۷ دی و در واکنش به وضعیت وخیم اقتصادی آغاز شد، بهسرعت به شعارهایی علیه کلیت نظام جمهوری اسلامی انجامید. بنا بر گزارش «مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران»، شمار کشتهشدگان این سرکوب تا روز جمعه به دستکم ۲۷۹۷ نفر رسیده و این رقم همچنان در حال افزایش است. برخی گزارشهای رسانهها از کشتهشدن ۱۲ هزار تا ۲۰ هزار نفر در مدت دو روز خبر دادهاند؛ آماری که اگرچه از سوی حکومت ایران تأیید نشده، اما بهگفته ناظران، بیسابقهترین کشتار معترضان در تاریخ معاصر ایران بوده است.
همزمان با فروکش کردن اعتراضات در صحنه سیاسی، رضا پهلوی، فرزند آخرین شاه ایران، روز جمعه ۲۶ دی در واشنگتن از ایالات متحده آمریکا و جامعه بینالمللی خواست به وعدههای خود برای حمایت از معترضان عمل کنند. او دونالد ترامپ را «مردی پایبند به قول خود» توصیف کرد و گفت: «باور دارم رئیسجمهور به قولش وفادار است. فارغ از اینکه اقدامی صورت بگیرد یا نه، ما ایرانیها چارهای جز ادامه مبارزه نداریم.»
پهلوی با بیان اینکه «امنیت جهانی به حذف این رژیم وابسته است»، تأکید کرد که «بخشهای بزرگی» از ارتش و نیروهای امنیتی ایران «در خفا» وفاداری خود را به او اعلام کردهاند و مدعی شد تنها گزینهای است که میتواند انتقالی باثبات را در ایران تضمین کند.
او بدون تعیین زمان مشخص گفت: «من به ایران بازخواهم گشت.» با این حال، ارزیابی میزان حمایت واقعی از او در داخل کشور دشوار است و حتی ترامپ نیز اخیراً نسبت به توانایی رضا پهلوی برای بسیج حمایت مردمی ابراز تردید کرده است.
در صحنه دیپلماتیک، تنشها ادامه دارد. در نشست شورای امنیت سازمان ملل، نمایندگان ایران و آمریکا به تبادل اتهام پرداختند. مایک والتز، سفیر آمریکا، گفت ترامپ «بهروشنی اعلام کرده که همه گزینهها برای توقف کشتار روی میز است». در مقابل، غلامحسین درزی، معاون نماینده ایران، واشنگتن را به «دخالت مستقیم در هدایت ناآرامیها به سمت خشونت» متهم کرد.
در این میان، روسیه تلاشهایی برای کاهش تنش انجام داده است. بهگفته کرملین، ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه با مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، و بنیامین نتانیاهو گفتوگو کرده و سخنگوی او وضعیت منطقه را «بسیار متشنج» توصیف کرده است. مسکو که خود درگیر جنگ طولانی اوکراین است، در ماههای اخیر شاهد تضعیف چند متحد کلیدیاش بوده و تحولات ایران را با نگرانی دنبال میکند.
در واکنش به سرکوب گسترده اعتراضات در ایران، کنفرانس امنیتی مونیخ نیز روز جمعه اعلام کرد که دعوتنامه عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، برای حضور در این نشست بینالمللی لغو شده است. برگزارکنندگان این کنفرانس در بیانیهای تأکید کردند: «چند هفته پیش دعوتنامههایی برای برخی نمایندگان دولت ایران ارسال شده بود، اما با توجه به تحولات اخیر، این دعوتنامهها لغو میشوند.»
همزمان، ژان-نوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه، در حاشیه سفرش به بلگراد گفت که اتحادیه اروپا روند شناسایی عاملان سرکوب را آغاز کرده و «این افراد تحت تحریمهای اتحادیه اروپا قرار خواهند گرفت». او افزود: «فرانسه نیز بهطور فعال در این روند مشارکت خواهد داشت.»
ژان-نوئل بارو با اشاره به موضعگیری پاریس در نشست ۱۵ ژانویه شورای امنیت سازمان ملل تصریح کرد: «خشونت افسارگسیخته دولتی علیه معترضان غیرقابل قبول، تحملناپذیر و غیرانسانی است» و هشدار داد که «هیچ مصونیتی برای عاملان این سرکوب، که شدیدترین سطح خشونت در تاریخ معاصر ایران را رقم زده، وجود نخواهد داشت.»
اگرچه خیابانهای ایران فعلاً ساکت شدهاند، اعتراض در خارج از مرزها ادامه دارد. هزاران ایرانی تبعیدی و حامیانشان در شهرهای اروپایی به خیابان میآیند و علیه سرکوب بیسابقه حکومت ایران تظاهرات میکنند. در داخل نیز برخی شهروندان برای دور زدن قطع ارتباطات، به کشورهای همسایه سفر میکنند. «مهدی»، مسافری که از مرز وان ترکیه عبور کرده، به آسوشیتدپرس گفت: «وقتی اینترنت را باز کنند، برمیگردم ایران.»
یک تاجر ترک به نام مهمت اوندر که در زمان اعتراضات در تهران بوده، از شنیدن صدای «تیراندازی سنگین با سلاحهای خودکار» سخن گفت. او افزود: «من اسلحه را میشناسم؛ اینها سلاح ساده نبود.»
بحران ایران نه پایان یافته و نه از دستور کار سیاست جهانی خارج شده است؛ بلکه وارد مرحلهای پیچیدهتر و شاید خطرناکتر شده است.
نظرها
نظری وجود ندارد.