رویترز: در اعتراضات ایران رهگذران هم هدف قرار گرفتند

خبرگزاری رویترز چهارشنبه یکم بهمن / ۲۱ ژانویه در گزارشی نوشته است که در ۸ ژانویه (۱۸ دی)، آرش، دانشجوی ۲۲ ساله هنر، در حال بازگشت به خانه از خیابان‌های تهران بود که شلیک یک گلوله ساچمه‌ای به زندگی‌اش پایان داد. دوستش که به‌دلیل نگرانی‌های امنیتی نخواست نامش فاش شود، لحظه حادثه را این‌گونه روایت کرد: آن‌ها کنار پیاده‌رو در میدان ونک ایستاده بودند تا تجمع اعتراضی را تماشا کنند که نیروهای امنیتی با لباس‌های سیاه رسیدند و به‌طور تصادفی به سمت معترضان شلیک کردند. آرش بدون این‌که شعار دهد یا به اعتراض‌کنندگان بپیوندد، کشته شد.

این نمونه، به‌گفته شاهدان، نشان می‌دهد که در اعتراضات اخیر ضد حکومتی، بسیاری از غیرمعترضان و رهگذران نیز در تیراندازی‌ها گرفتار شده یا هنگام فرار جان باخته‌اند.

رویترز نتوانست به‌طور مستقل این روایت‌ها یا شمار دقیق قربانیان غیرمعترض را تأیید کند، اما شهادت خانواده‌ها و شاهدان حکایت از استفاده بی‌تمایز از زور توسط نیروهای امنیتی دارد که بسیاری از غیرنظامیان را کشته و بستگان آن‌ها را به جست‌وجو در بیمارستان‌ها، سردخانه‌ها و مراکز بازداشت واداشته است.

گزارش می‌افزاید، از ۸ ژانویه خطوط تلفن و اینترنت مسدود شد و تنها از ۱۳ ژانویه (۲۳ دی) تماس‌های خروجی بین‌المللی برقرار شد، اما تماس‌ها به داخل کشور همچنان قطع بود. مقامات دولتی ناآرامی‌ها و مرگ‌ها را به «تروریست‌ها و اغتشاشگران» نسبت داده‌اند و تلویزیون دولتی تصاویری از ساختمان‌های دولتی و پلیس سوخته و مساجد و بانک‌های تخریب‌شده پخش کرد.

گروه حقوق بشری هرانا تاکنون ۴۵۱۹ مرگ مرتبط با ناآرامی‌ها را تأیید کرده است، شامل ۴۲۵۱ معترض، ۱۹۷ نیروی امنیتی، ۳۵ نفر زیر ۱۸ سال و ۳۸ رهگذر. ۹۰۴۹ مرگ دیگر نیز تحت بررسی است.

یک مقام ایرانی به رویترز گفت شمار رسمی کشته‌ها تا روز یکشنبه بیش از ۵۰۰۰ نفر بوده که شامل ۵۰۰ عضو نیروهای امنیتی می‌شود.

شاهدان از تیراندازی بی‌هدف نیروهای امنیتی خبر داده‌اند. عفو بین‌الملل اعلام کرده است که نیروهای امنیتی در خیابان‌ها و بر بام‌ها، از جمله بام ساختمان‌های مسکونی، مساجد و ایستگاه‌های پلیس، با شات‌گان و سلاح‌های گرم شلیک کرده‌اند و اغلب سر و بالاتنه افراد غیرمسلح را هدف قرار داده‌اند. این ناآرامی‌ها به‌گفته عفو بین‌الملل یکی از جدی‌ترین تهدیدها علیه ساختار روحانی حاکم بوده و استفاده هماهنگ و سراسری از نیروی مرگبار علیه معترضان و رهگذران را نشان می‌دهد.

روایت‌های متعدد از داخل ایران و از کسانی که کشور را ترک کرده‌اند، می‌گوید نیروهای امنیتی به‌طور بی‌هدف از مهمات جنگی استفاده کردند و خیابان‌ها در ۸ و ۹ ژانویه (۱۸ و ۱۹ دی) به مناطقی شبیه به میدان جنگ تبدیل شد.

در میان قربانیان، فریبا، دختر ۱۶ ساله‌ای بود که همراه مادرش برای تماشا به میدانی نزدیک رفته بود. نیروهای امنیتی سوار بر موتورسیکلت به معترضان حمله کردند. مادرش، منیژه، می‌گوید: «دست دخترم را گرفته بودم و پشت یک خودرو پناه گرفتم. در هراس دستمان از هم رها شد و او را گم کردم.» دو روز بعد جسد فریبا در مرکز پزشکی قانونی کهریزک پیدا شد. مقام‌ها به خانواده گفتند «تروریست‌ها» او را کشته‌اند، اما مادرش شهادت داد: «من آن شب آن‌جا بودم؛ نیروهای امنیتی شلیک کردند، آن‌ها فرزندم را کشتند.»

گزارش می‌افزاید، در کرج، بیمارستان‌ها مملو از مجروحان تیراندازی بود. در کرمانشاه، سپاه پاسداران با خودروهای زرهی و تانک اعتراضات را مهار کرد. در اصفهان، مردی ۴۳ ساله در مغازه خود به نوجوانان پناه داده بود اما توسط نیروهای امنیتی کشته شد؛ برادرش می‌گوید: «تنها کارش کمک به معترضان فراری بود.»

نسترن، معلم ۲۸ ساله در تهران، بعد از دیدار با بستگان بازنگشت و جسد او در انباری نزدیک تهران پیدا شد؛ خانواده مجبور شدند به شرط دفن در زادگاهش جسد را تحویل بگیرند و از آن‌ها خواسته شد «تروریست‌ها» را مقصر معرفی کنند، ادعایی که رد کردند. خانواده‌ای در رشت نیز از بازداشت سپیده ۳۳ ساله خبر داد؛ برادرش گفت: «درها را شکستند، فحاشی و داد و فریاد کردند. نمی‌دانیم کجاست و دو فرزندش برایش گریه می‌کنند.»

گزارش رویترز تصویری از خشونت گسترده و بی‌تمایز علیه معترضان و رهگذران در ایران ارائه می‌دهد؛ جایی که تنها نگاه کردن یا عبور از خیابان نیز به قربانی شدن منجر می‌شود.