گزارش گاردین از سرکوب بی‌سابقه در ایران؛ جسدهای ناپدید، دفن‌های دسته‌جمعی و «۳۰ هزار کشته»

در هفته‌های اخیر، ایران شاهد اعتراضاتی گسترده بود که با سرکوب شدید و بی‌سابقه نیروهای امنیتی همراه شد. پزشکان و کارکنان بیمارستان‌ها و پزشکی قانونی اکنون پرده از ابعاد فاجعه‌آمیز کشتار برمی‌دارند.

روزنامه گاردین بریتانیا سه‌شنبه ۷ بهمن / ۲۷ ژانویه در گزارشی تفصیلی نوشته است شهادت‌هایی که از شهرهای مختلف کشور جمع‌آوری شده، حکایت از تلاش گسترده حکومت ایران برای پنهان کردن شمار واقعی کشته‌ها دارد.

دکتر احمدی*، پزشک ساکن یک شهر متوسط ایران، به گاردین گفت که تلفن او در روز پنج‌شنبه ۸ ژانویه (۱۸ دی) مدام زنگ می‌زد، زیرا همکارانش در بخش‌های اورژانس نگران وضعیت بیماران بودند. در طول هفته، مردم به خیابان‌ها آمده بودند و با باتوم و گلوله ساچمه‌ای مواجه شده بودند. آسیب‌های اولیه معمولاً شدید نبود، اما بسیاری از جوانان مجروح از ترس شناسایی و بازداشت، به بیمارستان مراجعه نمی‌کردند.

احمدی و همسرش، خارج از نظام رسمی بیمارستانی، اقدام به درمان این بیماران کردند. ابتدا بیشتر جراحات سطحی بودند، اما از روز بعد، زخمی‌ها شامل گلوله‌های شلیک‌شده از فاصله نزدیک، چاقو و ضربات کشنده به سینه، چشم‌ها و ناحیه تناسلی بودند. تنها در شهر کوچک او، بیش از ۴۰ نفر کشته شدند.

با خاموشی اینترنت، هیچ کس تصویری کامل از وضعیت کشور نداشت. احمدی شبکه‌ای از بیش از ۸۰ پزشک در ۱۲ استان ایران تشکیل داد تا مشاهدات خود را به اشتراک بگذارند و دیدی روشن‌تر از ابعاد خشونت ایجاد کنند. مشاهدات آن‌ها و شهادت کارکنان پزشکی قانونی و قبرستان‌ها نشان می‌دهد که شمار واقعی کشته‌شدگان به‌طور چشمگیری از آمار رسمی فراتر است. بر اساس برآورد احمدی و همکارانش، شمار واقعی می‌تواند بیش از ۳۰ هزار نفر باشد، در حالی که دولت ایران تعداد کشته‌ها را بیش از سه هزار نفر اعلام کرده است.

سازمان حقوق بشر هرانا نیز بیش از ۶ هزار کشته را تأیید کرده و بیش از ۱۷ هزار مورد دیگر را تحت بررسی دارد، که مجموعاً به حدود ۲۲ هزار نفر می‌رسد. برآورد پزشکان خارج از ایران تا ۳۳ هزار نفر کشته یا بیشتر نیز می‌رسد.

گاردین افزوده است که شهادت‌ها حاکی از تلاش عمدی مقامات برای پنهان کردن ابعاد واقعی فاجعه است: انتقال اجساد با وانت‌های یخچال‌دار یا کامیون‌های گوشت، دفن‌های شتاب‌زده و ناپدید شدن صدها جسد از مسیرهای قانونی پزشکی قانونی. احمدی می‌گوید: «از نظر پزشکی، جراحاتی که مشاهده کردیم نشان‌دهنده خشونتی بی‌حد و مرز است؛ هم در مقیاس و هم در روش.»

در بسیاری از بیمارستان‌ها و پزشکی قانونی‌ها، اجساد به‌قدری زیاد شد که ظرفیت سردخانه‌ها و انبارها را پُر کرد و حتی کارکنان مجبور شدند کامیون‌های حاوی اجساد را به مکان‌های دیگر منتقل کنند، اما هیچ یک از مراکز رسمی آن‌ها را دریافت نکردند. این امر ظن به دفن دسته‌جمعی را تقویت می‌کند.

شاهدان در قبرستان بهشت سکینه در کرج، نزدیک تهران، می‌گویند صدها جسد در وانت‌های کوچک حمل می‌شد و بسیاری بدون کیسه جسد دفن می‌شدند. شخصی به نام رضا* که در قبرستان حاضر بود، می‌گوید: «در ۱۰ و ۱۱ ژانویه (۲۱ و ۲۲ دی) صدها جسد آوردند که گفته می‌شد ناشناس و بدون صاحب هستند.»

کارکنان برخی قبرستان‌ها از ترس مجازات، حاضر به دفن دسته‌جمعی نشدند. این نمونه تنها یکی از الگوهای مشابه در سراسر ایران است.

بر اساس گزارش احمدی و همکارانش، جراحات عمدی و سازمان‌یافته بودند؛ نه بر اثر شلیک‌های تصادفی و پراکنده. در برخی موارد، شواهد نشان می‌دادند که قربانیان در حالی که هنوز تحت مراقبت پزشکی بودند، به گلوله بسته شده‌اند. اجسادی با کاتتر، لوله‌های تغذیه و تجهیزات پزشکی هنوز وصل، به پزشکی قانونی منتقل شده‌اند.

گزارش‌ها و تصاویر تأییدشده نشان می‌دهند که اجساد با لباس بیمارستان و تجهیزات پزشکی، با گلوله به پیشانی کشته شده‌اند. پزشکان می‌گویند چنین نشانه‌هایی احتمال اجرای اعدام‌های فوری یا کشتار سازمان‌یافته را نشان می‌دهد.

این شبکه پزشکی معتقد است که سازوکارهای مختلف برای پنهان کردن شمار واقعی کشته‌ها طراحی شده است: جلوگیری از مراجعه بیماران به بیمارستان‌ها، انتقال اجساد خارج از مسیرهای قانونی، دفن‌های دسته‌جمعی و محدود کردن ثبت رسمی علت مرگ. احمدی می‌گوید: «این سیستم نه تنها برای سرکوب اعتراضات، بلکه برای سرکوب حافظه طراحی شده است.»

شهادت‌ها و اسناد ارائه‌شده از بیمارستان‌ها، پزشکی قانونی و قبرستان‌ها، تصویری از خشونت سازمان‌یافته، وحشت و تلاش برای پاک کردن آثار کشتار ارائه می‌دهد؛ واقعیتی که ممکن است هرگز به‌طور کامل آشکار نشود.

*اسامی تغییر یافته‌اند تا هویت افراد محفوظ بماند.