چهل‌وپنجمین روز پس از آغاز اعتراضات؛ ۶۹۸۴ کشته و بیش از ۵۲ هزار بازداشت

بر پایه تازه‌ترین داده‌های گردآوری و تأییدشده هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، تا پایان روز سه‌شنبه ۲۱ بهمن، چهل‌وپنجمین روز پس از آغاز اعتراضات سراسری، مجموع جان‌باختگان تأییدشده ۶۹۸۴ نفر اعلام شده که از این میان ۶۴۹۰ نفر از معترضان بوده‌اند. ۲۱۵ تن از جان‌باختگان نیز کودکان زیر ۱۸ سال بوده‌اند. همچنین ۶۵ نفر از افراد «غیرنظامی-غیرمعترض» و ۲۱۴ نفر از نیروهای وابسته به حکومت گزارش شده‌اند. شمار موارد «در دست بررسی» نیز ۱۱۷۳۰ مورد اعلام شده است.

در همین بازه زمانی، ۱۸۰۲۲ غیرنظامی مصدوم شده‌اند، مجموع بازداشت‌ها به ۵۲۶۲۳ مورد رسیده، ۱۳۵ دانشجو بازداشت شده‌اند، ۳۳۵ مورد اعتراف اجباری ثبت شده و ۱۱۰۵۱ مورد احضار گزارش شده است.

تحولات در چهل‌وپنجمین روز پس از آغاز اعتراضات، عمدتاً حول چند محور گزارش شده است: تداوم سردادن شعارهای ضدحکومتی هم‌زمان با برنامه‌های حکومتی در آستانه ۲۲ بهمن، تشدید فضای پلیسی و استمرار ایست‌های بازرسی و گشت‌های مسلح در محلات، ادامه اختلال و محدودیت اینترنت و پیامدهای اقتصادی آن، انتشار بیانیه‌ای از سوی جمعی از استادان دانشگاه در اعتراض به امنیتی‌شدن فضای آموزشی، و استمرار بازداشت‌های جمعی و موردی در استان‌های مختلف.

در این روز، گزارش‌های متعددی از سردادن شعارهای ضدحکومتی به‌صورت شبانه و عمدتاً از داخل منازل منتشر شد. این شعارها هم‌زمان با برگزاری برنامه‌ها و مراسم حکومتی در آستانه ۲۲ بهمن در چند شهر به‌طور هم‌زمان شنیده شده است. بنا بر روایت‌های میدانی، محتوای شعارها صریح و مستقیم بوده و تداوم این الگو در شب‌های متوالی، به‌ویژه در مقاطع نمادین تقویمی، به‌عنوان یکی از اشکال پایدار نافرمانی مدنی برجسته شده است.

هم‌زمان، گزارش‌ها از تشدید فضای پلیسی در شهرهای مختلف حکایت دارد. ایست‌های بازرسی در معابر اصلی و فرعی برقرار بوده و در برخی مناطق کنترل خودروها و بازرسی بدنی شهروندان انجام شده است. همچنین حضور گشت‌های مسلح متشکل از نیروهای انتظامی و امنیتی در محله‌های مسکونی گزارش شده؛ وضعیتی که به‌گفته منابع محلی، فضای رعب و کنترل دائمی را در آستانه ۲۲ بهمن تقویت کرده و امکان تجمع یا تحرک جمعی را با محدودیت جدی مواجه ساخته است.

در زمینه ارتباطات، کاربران در روز چهل‌وپنجم از تداوم اختلال و محدودیت اینترنت خبر داده‌اند. کندی شدید، قطع‌های مقطعی و ناپایداری اتصال از جمله مشکلات گزارش‌شده بوده که افزون بر اختلال در اطلاع‌رسانی، پیامدهای اقتصادی ملموسی نیز به‌همراه داشته است. فعالان کسب‌وکارهای آنلاین، فروشندگان اینترنتی و فریلنسرها از کاهش درآمد، توقف فعالیت یا تحمیل زیان‌های مستمر خبر داده‌اند. به ‌این‌ ترتیب، محدودیت اینترنت در کنار سایر فشارهای اقتصادی، به‌عنوان یکی از عوامل تشدید نارضایتی اجتماعی ارزیابی شده است.

در دانشگاه‌ها، جمعی از استادان دانشگاه با انتشار بیانیه‌ای نسبت به سرکوب آموزشی و امنیتی‌شدن فضای دانشگاه‌ها اعتراض کردند. در این بیانیه بر حق تحصیل دانشجویان، حفظ استقلال دانشگاه و مخالفت با تعلیق، اخراج و محروم‌سازی آموزشی تأکید شده و نسبت به پیامدهای بلندمدت این روند بر نظام آموزشی و علمی کشور هشدار داده شده است.

از سوی دیگر بازداشت‌ها همچنان ادامه داشته است. رسانه‌های رسمی از بازداشت دست‌کم ۱۰۳ شهروند در ارتباط با اعتراضات خبر داده‌اند؛ از جمله ۱۰۰ شهروند در اردبیل، یک نفر در بندرانزلی و دو نفر در مسجدسلیمان. در اغلب این موارد، جزئیاتی درباره هویت بازداشت‌شدگان، محل نگهداری و اتهامات انتسابی منتشر نشده است.

هم‌زمان دست‌کم ۱۰ شهروند دیگر، از جمله یک نوجوان ۱۵ ساله و چند دانشجو، در شهرهای مختلف بازداشت شده‌اند. محمدحسین خورشیدوند، ۱۵ ساله، در کهریزک بازداشت شده و محمد جاودان در سیروان، ابراهیم رستمی در کامیاران، فردین سیده در پیرانشهر، انور چوپانی در میاندوآب و آکام زندی در سنندج توسط نیروهای امنیتی بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شده‌اند. همچنین سجاد محمدی و محمدرضا قبادی، دانشجویان دانشگاه مدنی تبریز، سیروس ستارنژاد، دانشجوی دانشگاه شیراز، و علی طاهری‌کیا، دانشجوی دانشگاه تهران، بازداشت شده‌اند.

در پرونده‌ای دیگر، زهرا ایراندوست در تهران بازداشت و به زندان چوبیندر قزوین منتقل شده است. پس از آن، معصومه حیدری، مادر او، هنگام پیگیری وضعیت فرزندش توسط مأموران اطلاعات سپاه بازداشت شد و محمدرضا ایراندوست، دیگر عضو این خانواده، نیز در قزوین بازداشت شده است. همچنین رضا قربانی‌مقدم در مشهد و الهه شاه‌میرزایی در اصفهان بازداشت شده‌اند.

افزون بر این، افشین حسین‌پناهی و خبات دهدار در سنندج، و ۹ شهروند دیگر در تهران، کرج، کامیاران و رشت از جمله آرتین پریوش (دولت‌آبادی)، داود عباسی، میلاد ابراهیمی، حامد ابراهیمی، یزدان هاشمی خشکبیجاری، ملیکا کاوندی و محمد نصرتی بازداشت شده‌اند. همچنین فاطمه گل‌محمدی در کرج، آرمین شریفیان ۱۷ ساله در نیشابور، سروش صفری در خشکبیجار و علیرضا میرخورسندی در لنگرود بازداشت شده‌اند. در بسیاری از این موارد، اطلاعاتی درباره اتهامات، محل نگهداری و دسترسی به وکیل در دست نیست.

روز چهل‌وپنجم اعتراضات در حالی سپری شد که تداوم شعارهای شبانه، تشدید فضای امنیتی و استمرار بازداشت‌های گسترده، تصویری از غلبه رویکرد امنیتی بر مدیریت اعتراضات ارائه می‌دهد؛ رویکردی که بر اساس آمارهای هرانا، دامنه و پیامدهای آن همچنان رو به گسترش است.