روزِ بعدِ خیابان

شکی نیست که خیزش‌های دو دههٔ اخیر مردم ایران شجاعانه، گسترده و الهام‌بخش بوده‌اند. اما یک ضعفِ تعیین‌کننده بارها آن‌ها را به عقب رانده است: نبودِ سازماندهیِ آگاهانه، ریشه‌دار و تداوم‌پذیر. خشم و شجاعت توده‌ای، هرچقدر عظیم، اگر نتواند به پیوندهای پایدار و ساختارهای قابل دوام تبدیل شود، در برابر دستگاه سرکوبِ منسجم فرسوده می‌شود. حکومت از هر موج آموخت و خود را سازمان‌یافته‌تر کرد؛ اگر ما از تجربه نیاموزیم، چرخهٔ شکست تکرار خواهد شد.

مسئله فقط «لحظهٔ خیزش» نیست، بلکه «روزِ بعدِ خیابان» است؛ زمانی که سرکوب، قطع ارتباط، بی‌اعتمادی و تحریف روایت‌ها آغاز می‌شود. در چنین شرایطی، کارِ مخفی و حفظ امنیت نه انتخابی احساسی، بلکه ضرورتی حیاتی است. احتیاط ترس نیست؛ شرط بقا و تداوم است. بدون توجه به امنیت، هیچ شبکه‌ای دوام نمی‌آورد و هر تلاش پراکنده به‌سادگی از هم می‌پاشد.

تجربهٔ تاریخ نشان می‌دهد هیچ تحول پایداری صرفاً از حرکت‌های خودجوش زاده نشده است. دگرگونی واقعی محصول تدارک، آموزش، پیوند نیروها و ایجاد هسته‌های کوچک اما منسجم است؛ جمع‌هایی قابل اعتماد که بتوانند هم در اوج حرکت عمل کنند و هم در دوره‌های عقب‌نشینی زنده بمانند. این هسته‌ها جایگزین شور عمومی نیستند، بلکه آن را از انرژیِ لحظه‌ای به نیرویی هدفمند و ماندگار تبدیل می‌کنند.

یکی از وظایف فوری، تبدیل تجربه‌های پراکنده به حافظه‌ای مشترک است؛ اما بدون تولید خطر. آنچه باید جمع‌آوری شود «درس‌ها»ست، نه «مشخصات افراد». هر تجربه را می‌توان کوتاه، عمومی و غیرقابل شناسایی ثبت کرد: مسئله چه بود؟ چه اقدامی انجام شد؟ چه چیز جواب داد و چرا؟ چه چیز شکست خورد و کجا گیر کرد؟ قدم بعدیِ واقع‌بینانه چیست؟ حذف هر جزئیاتی که به شناسایی کمک می‌کند و حفظ هر نکته‌ای که به یادگیری جمعی یاری می‌رساند، یک اصل پایه‌ای است.

راه آزادی از شجاعت می‌گذرد؛ اما بدون سازماندهیِ آگاهانه و کارِ امن و پیوسته، شجاعت بارها قربانی خواهد شد. اگر قرار است این چرخه شکسته شود، آغازش از پیوندهای کوچکِ قابل اعتماد، حفظ امنیت، و ساختن حافظه‌ای جمعی و کم‌خطر است؛ گامی آرام اما ماندگار برای آن‌که «روزِ بعدِ خیابان» دیگر تکرار شکست نباشد.