ترامپ: فقط «تسلیم بی‌قید و شرط» ایران؛ اسرائیل: حمله ۵۰ جنگنده به مخفیگاه خامنه‌ای

در هفتمین روز جنگ ایالات متحده آمریکا و اسرائیل با ایران، تحولات میدانی و سیاسی ابعاد تازه‌ای پیدا کرده است؛ از حملات گسترده در تهران و منطقه گرفته تا افزایش تنش‌های دیپلماتیک و اقتصادی در سطح جهانی.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، جمعه ۱۵ اسفند / ۶ مارس اعلام کرد که هیچ توافقی با ایران صورت نخواهد گرفت مگر آن‌که تهران «تسلیم بی‌قید و شرط» شود.

او در پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت پس از چنین تسلیمی، با انتخاب «رهبر یا رهبرانی شایسته و مورد قبول» برای ایران، آمریکا و متحدانش تلاش خواهند کرد این کشور را از لبه نابودی بازگردانند و آن را از نظر اقتصادی قدرتمندتر از گذشته بسازند.

ترامپ همچنین در گفت‌وگو با رسانه‌ها تأکید کرد که باید در تعیین رهبر آینده ایران پس از کشته شدن علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی نقش داشته باشد و مجتبی خامنه‌ای، فرزند رهبر پیشین جمهوری اسلامی، را فردی «ضعیف» توصیف کرد.

همزمان ارتش اسرائیل اعلام کرد که حدود ۵۰ جنگنده این کشور یک پناهگاه زیرزمینی در مجموعه محل اقامت رهبر پیشین ایران در مرکز تهران را هدف قرار داده‌اند. به‌گفته ارتش اسرائیل، این پناهگاه بهعنوان مرکز فرماندهی اضطراری علی خامنه‌ای مورد استفاده قرار می‌گرفت و حتی پس از کشته شدن او نیز برخی مقام‌های ارشد جمهوری اسلامی از آن استفاده می‌کردند. ارتش اسرائیل گفت این حمله پس از یک روند طولانی جمع‌آوری اطلاعات انجام شده و تصاویری نیز از انفجارهای شدید در مجموعه موسوم به «بیت رهبری» منتشر کرد.

در همین حال گزارش‌ها و تصاویر منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی از وقوع انفجارهای بزرگ در غرب و شرق تهران حکایت دارد. در این تصاویر ستون‌های عظیم دود بر فراز آسمان پایتخت دیده می‌شود. هنوز محل دقیق این حملات مشخص نشده، اما گفته می‌شود این انفجارها ساعاتی پس از حملات شدید بامدادی به نقاطی در مرکز تهران رخ داده است.

ارتش اسرائیل همچنین ایران را متهم کرد که از زمان آغاز جنگ، چندین بار از مهمات خوشه‌ای استفاده کرده است. سخنگوی ارتش اسرائیل در یک نشست خبری مدعی شد این نوع سلاح‌ها به کار گرفته شده و استفاده از آن‌ها در صورت هدف قرار دادن غیرنظامیان می‌تواند مصداق جنایت جنگی باشد. با این حال او جزئیاتی درباره زمان و مکان استفاده از این مهمات ارائه نکرد. ایران و اسرائیل هیچ‌یک از امضاکنندگان کنوانسیون بین‌المللی ممنوعیت بمب‌های خوشه‌ای در سال ۲۰۰۸ نیستند.

در سطح منطقه نیز دامنه درگیری‌ها گسترش یافته است. ارتش جمهوری اسلامی اعلام کرد پهپادهای انهدامی نیروی زمینی پایگاه‌های نیروهای آمریکایی در کویت را هدف قرار داده‌اند و این حملات ادامه خواهد داشت. وزارت دفاع کویت نیز گزارش داد که از آغاز حملات تلافی‌جویانه ایران، ۶۷ نظامی این کشور زخمی شده‌اند و از مجموع ۱۳ کشته در کشورهای حوزه خلیج فارس، هشت نفر در کویت جان باخته‌اند.

وزارت دفاع امارات متحده عربی نیز اعلام کرد سامانه‌های دفاع هوایی این کشور ۹ موشک بالستیک و ۱۰۹ پهپاد را رهگیری کرده‌اند. به گفته این وزارتخانه، هر ۹ موشک منهدم شده و از میان ۱۱۲ پهپاد شناسایی‌شده نیز ۱۰۹ فروند رهگیری شده‌اند. از آغاز جنگ تاکنون سه نفر در حملات به امارات کشته و ۱۱۲ نفر زخمی شده‌اند.

در ادامه تنش‌ها، مقام‌های ایرانی هشدار دادند اگر شبه‌نظامیان از طریق اقلیم کردستان عراق وارد خاک ایران شوند، تمامی تأسیسات منطقه کردستان عراق هدف حملات گسترده قرار خواهد گرفت. این هشدار پس از انتشار گزارش‌هایی درباره گفت‌وگوهای احتمالی میان برخی مقام‌های آمریکایی و چهره‌های بانفوذ در اقلیم کردستان عراق درباره سناریوهای احتمالی گسترش درگیری‌ها مطرح شده است.

در داخل ایران نیز شرایط ارتباطی به شدت محدود شده است. نهاد پایش اینترنت «نت‌بلاکس» اعلام کرد قطعی اینترنت در ایران وارد ششمین روز خود شده و سطح اتصال در ۱۴۴ ساعت گذشته تنها حدود یک درصد بوده است.

جنگ همچنین اختلال گسترده‌ای در حمل‌ونقل هوایی منطقه ایجاد کرده است. وزیر حمل‌ونقل ترکیه اعلام کرد پروازهای این کشور به ایران، عراق، سوریه، لبنان و اردن تا ۱۸ اسفند متوقف شده و پروازها به قطر، کویت، بحرین و امارات نیز به طور موقت انجام نخواهد شد. به گفته او شرکت‌های هواپیمایی ترکیش ایرلاینز و پگاسوس نیز پروازهای خود به ایران را برای مدت طولانی‌تری از برنامه حذف کرده‌اند.

پیامدهای اقتصادی این درگیری نیز در بازارهای جهانی نمایان شده است. قیمت نفت خام آمریکا در معاملات اولیه بیش از ۹ درصد افزایش یافت و به بالای ۹۱ دلار در هر بشکه رسید که بالاترین سطح از اکتبر ۲۰۲۳ است. نفت برنت نیز با رشد بیش از ۶ درصد از مرز ۹۰ دلار عبور کرد. همزمان بازارهای سهام با افت روبه‌رو شدند و شاخص داوجونز حدود ۹۰۰ واحد سقوط کرد.

در سطح دیپلماتیک، فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، هشدار داد که جنگ در خاورمیانه نباید به فروپاشی حاکمیت ایران منجر شود. او گفت چنین سناریویی می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای اروپا از جمله در زمینه امنیت، انرژی و موج‌های جدید مهاجرت داشته باشد. مرتس تأکید کرد که برلین اهداف آمریکا و اسرائیل درباره برنامه هسته‌ای و موشکی ایران را درک می‌کند، اما فروپاشی کامل ساختار دولت ایران می‌تواند به هرج‌ومرجی شبیه وضعیت سوریه منجر شود.

در همین حال آژانس پناهندگان سازمان ملل نیز بحران ناشی از درگیری‌های خاورمیانه را یک وضعیت اضطراری بزرگ انسانی توصیف کرده و خواستار فراهم شدن امکان عبور امن برای غیرنظامیانی شده است که از جنگ می‌گریزند.