رویترز: ترامپ درباره واکنش ایران هشدارها را نادیده گرفت ـ سایه جنگ منطقهای و جهش قیمت نفت
رویترز نوشته است که رئیسجمهور آمریکا پیش از حمله به ایران از احتمال واکنش تهران و تبعات منطقهای آن مطلع شده بود؛ تشدید بحران، بازار جهانی نفت را در مسیر افزایش شدید قیمتها قرار داده است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا ـ عکس از خبرگزاری فرانسه
بهگزارش رویترز، یک مقام آمریکایی و دو منبع آگاه اعلام کردند دونالد ترامپ پیش از حمله به ایران هشدارهایی درباره احتمال واکنش تلافیجویانه تهران علیه متحدان آمریکا در خلیج فارس دریافت کرده بود؛ این در حالی است که او روز دوشنبه مدعی شد این واکنش برایش غافلگیرکننده بوده است.
بهگفته این منابع، ارزیابیهای اطلاعاتی پیش از جنگ نشان نمیداد که پاسخ ایران قطعی است، اما این سناریو بهطور جدی در میان پیامدهای محتمل قرار داشت. با این حال، ترامپ دو بار در روز دوشنبه حملات تلافیجویانه ایران به قطر، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، بحرین و کویت را «غافلگیرکننده» توصیف کرد و گفت: «هیچکس انتظار چنین چیزی را نداشت.»
اظهارات او در حالی مطرح شد که برخی دیگر از ادعاهای دولتش، مانند نزدیک بودن توانایی ایران برای حمله موشکی به خاک آمریکا یا ساخت سلاح هستهای در مدت کوتاه نیز با گزارشهای اطلاعاتی آمریکا همخوانی نداشته است. این ادعاها از جمله دلایلی بودند که ترامپ و برخی مشاورانش برای توجیه پیوستن به حملات هوایی مشترک با اسرائیل علیه ایران در ۲۸ فوریه (۹ اسفند) مطرح کردند.
همچنین طبق گفته منابع رویترز، به ترامپ اطلاع داده شده بود که ایران احتمالاً تلاش خواهد کرد تنگه هرمز – مسیر حیاتی اقتصاد جهانی – را مسدود کند. در دو هفته گذشته، پهپادها و موشکهای ایرانی اهدافی در کشورهای حاشیه خلیج فارس، از جمله پایگاههای نظامی آمریکا، یک پایگاه اماراتی میزبان نیروهای فرانسوی و همچنین زیرساختهای غیرنظامی مانند هتلها، فرودگاهها و تأسیسات انرژی را هدف قرار دادهاند.
ایران همچنین تقریباً تمامی کشتیرانی از طریق تنگه هرمز را متوقف کرده است؛ مسیری که حدود ۲۰ درصد از عرضه جهانی نفت از آن عبور میکند و این اقدام باعث افزایش قیمت انرژی در جهان شده است. در همین حال، برخی نمایندگان دموکرات اعلام کردند در جلسات توجیهی هیچ تهدید فوریای که آغاز جنگ را توجیه کند، مطرح نشده است.
یک مقام آمریکایی تأکید کرد که به ترامپ پیش از جنگ گفته شده بود حمله به ایران میتواند به درگیری گستردهتری در منطقه منجر شود، بهویژه اگر تهران تصور کند کشورهای خلیج فارس از حملات آمریکا حمایت کردهاند. با این حال، ترامپ بار دیگر تأکید کرد که «هیچکس» چنین واکنشی را پیشبینی نکرده بود.
از سوی دیگر، جامعه اطلاعاتی آمریکا ارزیابی کرده بود که طرح اسرائیل برای هدف قرار دادن رهبران ارشد ایران احتمالاً به حملات تلافیجویانه علیه پایگاهها و مراکز دیپلماتیک آمریکا منجر خواهد شد. همچنین هشدار داده شده بود که ایران ممکن است دامنه پاسخ خود را به متحدان آمریکا در منطقه گسترش دهد.
تهدید نفت ۲۰۰ دلاری؛ بحرانی که عمیقتر میشود
رویترز همچنین روز سهشنبه ۲۶ اسفند / ۱۷ مارس گزارش داد که تهدید ایران برای رساندن قیمت نفت به ۲۰۰ دلار در هر بشکه شاید اغراقآمیز بهنظر برسد، اما با تداوم بحران انرژی، این سناریو بیش از پیش محتمل شده و حتی از پیشبینی ترامپ درباره کاهش سریع قیمتها واقعبینانهتر جلوه میکند.
اکنون در سومین هفته، جنگ مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران که به یک درگیری منطقهای تبدیل شده، واکنش نسبتاً محدودی در شاخصهای جهانی نفت داشته است. نفت برنت در حال حاضر حدود ۱۰۰ دلار در هر بشکه معامله میشود؛ سطحی که حدود ۶۵ درصد بالاتر از ابتدای سال است، هرچند هنوز پایینتر از اوج موقت نزدیک به ۱۲۰ دلار در هفته گذشته قرار دارد.
با این حال، با توجه به اینکه حدود یکپنجم عرضه جهانی نفت – معادل ۲۰ میلیون بشکه در روز – بهدلیل بسته شدن عملی تنگه هرمز مختل شده، انتظار میرود قیمتها حتی بالاتر برود. هرچند عبور محدود برخی نفتکشها از این تنگه اندکی از نگرانیها کاسته، اما حجم انتقال بسیار ناچیز است.
بازارها همچنان امیدوارند که بحران بهسرعت فروکش کند و تنگه هرمز بازگشایی شود؛ خوشبینیای که بهنوعی بر توانایی ترامپ برای کنترل اوضاع تکیه دارد. او نیز اعلام کرده پس از پایان بحران، قیمت نفت «بسیار سریع» کاهش خواهد یافت.
با این حال، واقعیتهای میدانی – چه در جبهههای جنگ و چه در بازار فیزیکی نفت – تصویر متفاوتی ارائه میدهند. نشانههای فشار در بازار بهوضوح دیده میشود؛ بهطوریکه نفت خام عمان - که از یک ترمینال خارج از تنگه هرمز صادر میشود - با اختلاف بیسابقه ۵۱ دلار در هر بشکه نسبت به نفت برنت معامله میشود، در حالیکه این اختلاف در ماه فوریه بهطور متوسط تنها ۷۵ سنت بود و قیمت نهایی را برای بارگیری در ماه مه به حدود ۱۵۰ دلار در هر بشکه میرساند. الگوی مشابهی در نفت دبی نیز مشاهده میشود.
این افزایشها نشاندهنده عدم قطعیت شدید درباره میزان واقعی عرضه نفت است، بهویژه در پی حملات مکرر ایران به پایانههای نفتی در عمان و فجیره امارات. این وضعیت برای پالایشگاهها، بهویژه در آسیا که حدود ۶۰ درصد نفت خود را از خاورمیانه تأمین میکند، چالش بزرگی ایجاد کرده است.
با طولانی شدن بسته بودن تنگه هرمز، شکاف عرضه روزبهروز بیشتر میشود و پالایشگاهها ناچار به کاهش تولید شدهاند. همزمان، برخی کشورها مانند چین و تایلند صادرات سوختهای پالایششده را محدود کردهاند؛ اقدامی که میتواند بازار جهانی را بیشتر تحت فشار قرار دهد.
در نتیجه کمبود عرضه، قیمت سوختها نیز افزایش یافته و بهای سوخت جت در آسیا به نزدیکی ۲۰۰ دلار در هر بشکه رسیده است. این بحران به اروپا نیز سرایت کرده، جایی که قیمت سوخت جت در قطب پالایشی آمستردام-روتردام-آنتورپ به رکورد ۱۹۰ دلار رسیده است.
مقایسه با بحران اوکراین نشان میدهد ابعاد اختلال فعلی حتی گستردهتر است. طبق برآوردها، شوک عرضه ناشی از جنگ ایران بیش از سه برابر سناریوی نگرانکننده آن زمان است. هرچند آژانس بینالمللی انرژی با آزادسازی ذخایر استراتژیک تلاش کرده اثرات اولیه را کاهش دهد، اما این اقدام نمیتواند جایگزین عرضه واقعی نفت شود.
حتی در صورت بازگشایی فوری تنگه هرمز، بازگشت کامل عرضه ممکن است هفتهها یا حتی ماهها زمان ببرد. بنابراین، شوک بازار نفت واقعی است و میتواند ادامهدار باشد؛ موضوعی که خوشبینی نسبت به کاهش سریع قیمتها را با تردید جدی مواجه میکند.
نظرها
نظری وجود ندارد.