«۱۲۰ بنای تاریخی ایران» قربانی حملات هوایی شده‌اند

سید احمد علوی، رئیس کمیته گردشگری و میراث فرهنگی شورای اسلامی شهر تهران دوشنبه ۳ فروردین با اشاره به گزارش‌های میدانی و بین‌المللی اعلام کرد که «از ابتدای این تهاجم تحمیلی تاکنون، بیش از ۱۲۰ بنای تاریخی ثبت‌شده در سراسر کشور آسیب دیده‌اند.»

به‌گفته علوی، از این میان ۴۳ مورد در تهران قرار دارند، هرچند گزارش‌های دیگر حاکی از آن است که میزان آسیب در پایتخت حتی به حدود ۶۰ بنای تاریخی و محوطه فرهنگی نیز می‌رسد.

در میان آثار آسیب‌دیده، نام مجموعه‌هایی چون کاخ گلستان، سعدآباد، مجلس شورای ملی، مجلس سنا و کاخ عشرت‌آباد دیده می‌شود. به‌ویژه کاخ گلستان—تنها اثر ثبت‌شده پایتخت در فهرست میراث جهانی یونسکو—دچار خسارت‌های جدی از جمله تخریب آینه‌کاری‌ها، شکستگی درها و آسیب به بخش‌هایی مانند تالار آینه و ایوان تخت مرمر شده است.

خسارت‌ها تنها به بناها محدود نبوده و فضاهای شهری مهمی مانند میدان بهارستان، میدان ارگ و میدان فردوسی نیز آسیب دیده‌اند؛ فضاهایی که نقش مهمی در حافظه تاریخی و هویت شهری دارند.

در سایر شهرها نیز گزارش‌ها از آسیب‌های قابل توجه حکایت دارد. در اصفهان، مجموعه‌های تاریخی دوره صفوی از جمله میدان نقش جهان، کاخ چهل‌ستون، عمارت عالی‌قاپو و مسجد جامع عباسی بر اثر موج انفجار یا اصابت مستقیم دچار خسارت شده‌اند.

در خرم‌آباد نیز حمله‌ای در نزدیکی قلعه فلک‌الافلاک به تخریب ساختمان اداره میراث فرهنگی و آسیب به چند اثر تاریخی دیگر انجامیده است.

علوی در بخشی از سخنان خود با اشاره به پیامدهای اقتصادی این وضعیت گفت: «امنیت، زیربنای اصلی صنعت گردشگری است» و افزود که ادامه این شرایط، خسارت‌های قابل توجهی به گردشگری منطقه وارد کرده است.

او افزود بر اساس داده‌های شورای جهانی سفر و گردشگری (WTTC)، جنگ کنونی در ایران، منجر به «خسارت روزانه ۶۰۰ میلیون دلار به صنعت سفر و توریسم در کل خاورمیانه» شده است.

کارشناسان میراث فرهنگی هشدار می‌دهند که شدت حملات و موج انفجارها به ساختار بناهای تاریخی آسیب‌های جدی وارد کرده و حتی اقدامات حفاظتی مانند انتقال اشیای ارزشمند نیز نتوانسته از کلیت این خسارت‌ها جلوگیری کند.

همچنین نگرانی‌هایی درباره نقض کنوانسیون‌های بین‌المللی حفاظت از میراث فرهنگی، از جمله کنوانسیون ۱۹۵۴ لاهه، مطرح شده است.

در حال حاضر، مستندسازی این خسارت‌ها برای ارائه به نهادهای بین‌المللی در جریان است، اما ادامه جنگ همچنان تهدیدی جدی برای میراث تاریخی ایران به‌شمار می‌رود؛ میراثی که بخشی از تاریخ و فرهنگ مشترک بشری محسوب می‌شود.