مرورگر سنو: روزنهای برای دسترسی به اطلاعات در زمان خاموشی اینترنت در ایران
با تداوم قطع اینترنت جهانی در ایران و رسیدن آن به بیش از یک ماه، گزارشها از کاهش شدید سطح اتصال و محدود شدن دسترسی شهروندان به اطلاعات حیاتی حکایت دارد. در این میان، ابزارهایی مانند مرورگر «سنو» بهعنوان راهکارهای جایگزین برای دسترسی به محتوای آزاد در شرایط خاموشی گسترده مطرح شدهاند.
علی فتوتی
قطع سراسری اینترنت جهانی در ایران وارد سیوپنجمین روز متوالی شده و به یکی از طولانیترین دورههای خاموشی دیجیتال در کشور تبدیل شده است. نهاد ناظر بر اینترنت جهانی، NetBlocks، اعلام کرده که پس از گذشت ۸۱۶ ساعت از آغاز این وضعیت، سطح اتصال به اینترنت در ایران به حدود یک درصد حالت عادی کاهش یافته است. این نهاد تأکید کرده که شهروندان ایرانی همچنان از دسترسی به اطلاعات حیاتی محروماند و امکان ارتباط آزاد با جهان خارج را ندارند.
در چنین شرایطی، محدودیتهای شدید ارتباطی و اتکا به «شبکه ملی اطلاعات» باعث شده بسیاری از ابزارهای متداول دور زدن فیلترینگ کارایی خود را از دست بدهند. همزمان، نیاز به راهکارهایی که بتوانند در وضعیت اتصال محدود یا حتی بدون اتصال مستقیم به اینترنت جهانی عمل کنند، بیش از پیش افزایش یافته است.
در همین راستا، مهدی علومی، مدیر ارتباطات و اطلاعرسانی سازمان غیرانتفاعی eQualitie، در گفتوگویی با «زمانه» به معرفی مرورگر «سنو» بهعنوان یکی از این ابزارها پرداخته است. به گفته او، Ceno Browser بهطور خاص برای شرایط اختلال شدید و خاموشی اینترنت طراحی شده و میتواند حتی در وضعیتهایی که دسترسی به اینترنت جهانی تقریباً قطع است، امکان دسترسی به بخشی از محتوای وب را فراهم کند.
سنو یک مرورگر وب است که توسط سازمان غیرانتفاعی eQualitie برای دسترسی به محتوای عمومی وب در شرایط اختلال و قطعی اینترنت طراحی شده است. سنو برای دسترسی به محتوا چند مسیر همزمان را به شکل هوشمند امتحان میکند: اگر دسترسی مستقیم به وبسایتی ممکن باشد، سنو مانند یک مرورگر عادی عمل میکند؛ در غیر این صورت، محتوا را از طریق سرورهای مخصوصی که در کشورهای دیگر قرار دارند وارد شبکه میکند. اگر این سرورها هم مسدود شوند، سنو سراغ دستهای از کاربران خارج از کشور میرود که داوطلبانه نقش پل ارتباطی با سرور را دارند.
علومی توضیح میدهد که سنو در حالت عادی مانند مرورگرهای متداول عمل میکند، اما در صورت مسدود بودن دسترسی مستقیم، از مسیرهای جایگزین برای دریافت محتوا استفاده میکند. یکی از این روشها، بهرهگیری از شبکه همتابههمتا (P2P) است که در آن، صفحاتی که پیشتر توسط کاربران دریافت شدهاند، میان سایر کاربران به اشتراک گذاشته میشود. به این ترتیب، حتی با حداقل اتصال، امکان گردش محتوای ذخیرهشده در میان کاربران فراهم میشود.
به گفته او، در شرایط خاموشی کامل، این مرورگر به یک زیرساخت مکمل نیز متکی است که از طریق انتقال ماهوارهای محتوا را به داخل کشور وارد میکند. این محتوا پس از دریافت، در شبکه کاربران توزیع شده و بدون نیاز به اتصال زنده اینترنت، میان آنها دستبهدست میشود.
در زمان خاموشیهای کامل، حتی سیستمهای همتابههمتا هم به یک منبع بیرونی برای ورود محتوا نیاز دارند. این نقش در شبکه سنو بر عهده eQSat است؛ یک سامانه انتقال محتوا از طریق ماهواره که توسط eQualitie توسعه داده شده است. eQSat محتوای وب را بهشکل یک جریان صوتی-تصویری عادی از طریق ماهواره پخش میکند. این سیگنال پس از ضبط و رمزگشایی در داخل کشور، به شبکه غیرمتمرکز سنو تزریق میشود. سپس مجموعهای از اپراتورها محتوای دریافتی را با استفاده از بیتتورنت همگامسازی و توزیع میکنند تا بدون نیاز به اتصال زنده اینترنت، میان کاربران سنو دست به دست شود.
علومی تأکید میکند که این سازوکار بهویژه برای دسترسی به محتوای عمومی مانند اخبار و تحلیلها طراحی شده و در شرایط قطعی کامل، امکان استفاده از خدمات نیازمند ورود به حساب کاربری وجود ندارد.
بر اساس ارزیابیهای ارائهشده، در هفتههای ابتدایی خاموشی اخیر، بیش از هزار کاربر متمایز توانستهاند از این ابزار استفاده کنند، هرچند با تشدید محدودیتها این تعداد کاهش یافته است. با این حال، به گفته علومی، آمار واقعی کاربران میتواند بیشتر باشد، زیرا تنها بخشی از کاربران که بهطور موقت به سرورهای خارجی متصل میشوند، قابل اندازهگیری هستند.
او در ادامه، به راههای دسترسی به این ابزار اشاره کرده و میگوید کاربران میتوانند آن را از فروشگاههای رسمی یا کانالهای ارتباطی مرتبط دریافت کنند. همچنین از کاربران خارج از کشور خواسته شده با فعالسازی قابلیت «پل ارتباطی»، به انتقال دادهها و بهبود دسترسی کاربران داخل ایران کمک کنند.
مهدی علومی میگوید:
کاربران خارج از ایران که اینترنت آزاد و پرسرعت دارند، میتوانند سنو را نصب کنند و از بخش تنظیمات، حالت «پُل» یا Bridge Mode را فعال کنند. در این حالت، دستگاه تبدیل به یک پُل ارتباطی میشود و درخواستهای کاربران داخل ایران را به سرورهای ما در خارج از کشور میرساند. این قابلیت مخصوصاً در نسخه ویندوز بهتر جواب میدهد، چون حالت پل بهطور پیشفرض فعال است و میتوانید مرورگر سنو را همیشه باز نگاه دارید تا به اتصال کاربران داخل کشور کمک کند.
بشنوید:
سنو یک ابزار رایگان و متنباز است و در حال حاضر برای اندروید، iOS و ویندوز در دسترس قرار دارد. برای کاربرانی که به هر شکلی به اینترنت دسترسی دارند، نصب این مرورگر از پیش میتواند به حفظ دسترسی به اطلاعات مستقل در زمان قطعی وب کمک کند. برای آشنایی بیشتر با مرورگر سنو میتوانید به وبسایت فارسی یا کانال تلگرام آن مراجعه کنید.
به گفته مهدی علومی، «سنو در قطعیهای یک سال گذشته همیشه کاربرانی داشته که توانستند از طریق سنو به وب دسترسی پیدا کنند. بهترین کار برای کمک به این شبکه، معرفی بیشتر آن به دیگران و ترغیب بقیه به استفاده از سنو است تا محتوا در دسترس افراد بیشتری قرار بگیرد.»
نظرها
نظری وجود ندارد.