انتشار ۵ میلیون تن گاز گلخانه‌ای در پی حملات آمریکا و اسرائیل به ایران

سازمان حفاظت محیط‌زیست ایران دوشنبه ۲۴ فروردین جزئیات تازه‌ای از پیامدهای زیست‌محیطی حملات آمریکا و اسرائیل به ایران منتشر کرده که نشان می‌دهد این درگیری‌ها افزون بر خسارت‌های انسانی و زیرساختی، فشار سنگینی بر اکوسیستم‌های طبیعی کشور وارد کرده است.

بر اساس این گزارش، بخشی از صنایع، تأسیسات و مناطق تحت مدیریت محیط‌زیست هدف حمله قرار گرفته‌اند و به‌ویژه انفجار مخازن نفت در استان‌های تهران و البرز، شرایط زیست‌محیطی را تا آستانه بحران پیش برده است.

طبق داده‌های منتشرشده، مناطق تحت مدیریت محیط‌زیست در هفت استان هرمزگان، مرکزی، سیستان و بلوچستان، فارس، کردستان، البرز و تهران آسیب دیده‌اند و در مجموع ۱۳ منطقه حفاظت‌شده با درجات مختلفی از خسارت، از خفیف تا بسیار شدید، مواجه شده‌اند. این مناطق شامل زیستگاه‌های مهمی مانند تالاب‌ها، مناطق کوهستانی و زیستگاه‌های حیات وحش هستند که نقش حیاتی در حفظ تنوع زیستی دارند.

در بخش دیگری از گزارش به آلودگی ناشی از آتش‌سوزی گسترده در مخازن نفت اشاره شده است.

در سه مجموعه ذخیره‌سازی در شهران، شهرری و کوهک، بیش از ۳۶۰ هزار مترمکعب مواد نفتی دچار حریق شده که پیامد آن انتشار نزدیک به یک میلیون تن دی‌اکسید کربن در جو بوده است. همچنین حدود ۴ هزار تن ترکیبات آروماتیک و مواد آلی فرار در محیط پراکنده شده‌اند؛ ترکیباتی که به‌عنوان آلاینده‌های سمی، تهدیدی جدی برای سلامت انسان و پایداری اکوسیستم‌ها به شمار می‌روند.

حملات اسرائیل به مخازن سوخت فردیس البرز نیز حدود ۵۳ هزار تن دی‌اکسید کربن وارد جو کرده و منجر به انتشار حدود ۲۲۰ تن ترکیبات آروماتیک شده است.

گزارش‌های تکمیلی نشان می‌دهد دامنه خسارت‌ها محدود به این مناطق نبوده و حملات به واحدهای صنعتی، خدماتی و زیرساختی در دست‌کم ۱۰ استان آذربایجان‌ شرقی، البرز، بوشهر، تهران، خراسان رضوی، خوزستان، مرکزی، یزد، گیلان و فارس نیز پیامدهای محیط‌زیستی به‌همراه داشته است.

این آسیب‌ها از آلودگی‌های محدود تا خسارت‌های گسترده متغیر بوده و در برخی موارد به تخریب قابل توجه ساختمان‌ها و تأسیسات محیط‌زیستی انجامیده است؛ از جمله آسیب جدی به موزه تاریخ طبیعی کرج. همچنین تجهیزات و ساختمان‌های اداره‌های محیط‌زیست در ده‌ها شهرستان هدف قرار گرفته‌اند که در برخی نقاط روند فعالیت‌های حفاظتی را با اختلال مواجه کرده است.

در کنار این خسارت‌ها، نگرانی‌ها درباره پیامدهای بلندمدت زیست‌محیطی نیز افزایش یافته است. تجربه جنگ‌های گذشته نشان داده که آلودگی ناشی از سوخت‌های فسیلی و تخریب تأسیسات صنعتی می‌تواند اثراتی ماندگار بر خاک، آب و زیست‌بوم‌های دریایی برجای بگذارد. در همین زمینه، مناطق حساسی مانند سواحل و آبسنگ‌های مرجانی خلیج فارس در معرض تهدیدهای جدی قرار دارند و احتمال بروز آسیب‌های تدریجی و بلندمدت در آنها وجود دارد.

همچنین گزارش‌ دو روز پیش شینا انصاری، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست نشان می‌دهد که تنها در دو هفته ابتدایی این درگیری‌ها، حدود ۵ میلیون تن گاز گلخانه‌ای وارد جو شده است؛ رقمی قابل توجه که معادل ردپای کربنی حدود ۶۰ کشور عنوان شده و می‌تواند پیامدهای اقلیمی فراتر از مرزهای منطقه داشته باشد.

شینا انصاری با انتقاد از عملکرد نهاد‌های بین‌المللی گفت:

داده‌های منتشرشده، تصویری از ابعاد گسترده یک بحران زیست‌محیطی ارائه می‌دهد که پیامدهای آن به‌سادگی قابل جبران نخواهد بود.