حضور جنجال‌برانگیز رضا پهلوی در برلین؛ پاشیدن سُس قرمز به سوی او

به‌گزارش آسوشیتدپرس، رضا پهلوی، فرزند آخرین پادشاه ایران، در سفری که به آلمان دارد، روز پنج‌شنبه ۳ اردیبهشت / ۲۳ آوریل پس از یک نشست خبری در برلین، هنگام ترک ساختمان این نشست هدف حمله‌ قرار گرفت و فردی به سوی او مایع قرمزرنگ پرتاب کرد.

او پس از این رویداد برای طرفداران خود دست تکان داد، سوار خودرویی شد و محل را ترک کرد. پلیس آلمان نیز اعلام کرد فرد مظنون بلافاصله بازداشت شده است.

رضا پهلوی، فرزند محمدرضا شاه پهلوی، در زمان انقلاب ۱۳۵۷ ایران کشور را ترک کرد؛ انقلابی که در پی اعتراضات گسترده مردمی، به پایان حکومت سلطنتی در ایران انجامید. با این حال، او در سال‌های اخیر تلاش کرده است خود را به‌عنوان یکی از بازیگران احتمالی آینده سیاسی ایران مطرح کند.

برخی رسانه‌های آلمانی، از جمله روزنامه‌های «تاگس‌تسایتونگ» و «فرانکفورتر روندشاو» روز پنج‌شنبه نوشته‌اند که سفر پهلوی به برلین با واکنش‌های گسترده سیاسی در آلمان همراه شده است.

بنا به این گزارش‌ها او قصد داشت با سیاستمداران و نمایندگان پارلمان آلمان (بوندستاگ) دیدار و گفت‌وگو کند، اما دولت آلمان به رهبری فریدریش مرتس از دیدار رسمی با او خودداری و اعلام کرد که پهلوی به‌عنوان یک «شخصیت خصوصی» به این کشور سفر کرده است.

با این وجود، برخی نمایندگان بوندستاگ از جمله آرمین لاشت، از رهبران حزب دموکرات مسیحی (CDU)، حزب فریدریش مرتس و از احزاب ائتلاف حاکم برای دیدار با او اعلام آمادگی کرده‌اند.

فراکسیون حزب سوسیال دموکرات (SPD)، از احزاب ائتلاف حاکم اعلام کرد که این دیدار خارج از ساختمان بوندستاگ انجام می‌شود و «گفت‌وگو با بازیگران مختلف بخشی از سیاست خارجی مسئولانه است».

این دیدارها با انتقادهایی از سوی احزاب مختلف از جمله چپ‌ها و سبزها روبه‌رو شد. منتقدان می‌گویند پهلوی هنوز مرزبندی روشنی با گذشته اقتدارگرای حکومت پدرش ندارد و نمی‌تواند نماینده قابل‌اعتماد یک آینده دموکراتیک برای ایران باشد.

جانسو اوزدمیر از حزب چپ‌های آلمان این دیدار بین پهلوی و نمایندگان پارلمان آلمان را «بسیار مسئله‌دار» خواند و گفت: «پهلوی یک دموکرات قابل اعتماد نیست. او خود را از میراث اقتدارگرایانه دیکتاتوری شاه جدا نکرده و اخیراً نیز با اظهارات ضد کُردی توجه منفی جلب کرده است.»

به‌گفته اوزدمیر، بازگشت به ساختارهای سلطنتی یک عقب‌گرد است و چشم‌اندازی برای مردم ایران محسوب نمی‌شود.

لوئیزه آمستبرگ، از حزب سبزها رضا پهلوی را یکی از صداهای متعدد در میان دیاسپورای ایرانی دانست و گفت «رضا پهلوی جامعه ایرانی را به‌شدت قطبی‌ کرده است. او افزود: «ایرانی‌ها بارها به من گفته‌اند که از سوی هواداران پهلوی تهدید و تحت فشار قرار گرفته‌اند.»

به‌گفته آمستبرگ، «نمایندگان آلمان تعیین نمی‌کنند چه کسی نماینده اپوزیسیون ایران است یا در صورت تغییر قدرت در ایران ادعای رهبری دارد».

فِلور بادنبرگ، از حزب دموکرات مسیحی در باره سفر رضا پهلوی به برلین گفت: «خانواده پهلوی نماینده یک نظام اقتدارگرا پیش از سال ۱۹۷۹ است. پدر او مخالفان سیاسی را تحت تعقیب قرار می‌داد، شکنجه می‌کرد و به قتل می‌رساند. آزادی مطبوعات و یک دستگاه قضائی مستقل وجود نداشت. این موضوع در حافظه جمعی مردم ایران عمیقاً ثبت شده است. رضا پهلوی تاکنون هیچ فاصله‌گیری روشنی از این گذشته انجام نداده است.»

در مقابل، برخی سیاستمداران آلمانی تأکید دارند که گفت‌وگو با طیف‌های مختلف اپوزیسیون ایران بخشی از سیاست خارجی مسئولانه است.

رضا پهلوی نیز در جریان حضورش در برلین، دولت آلمان را به‌دلیل خودداری از گفت‌وگو با او مورد انتقاد قرار داد و این رویکرد را «شرم‌آور» خواند. او خواستار سرنگونی نظام جمهوری اسلامی شد و مدعی شد که این نظام «ضعیف‌تر از همیشه» است.

سفر رضا پهلوی به برلین همچنین با برگزاری تجمعات موافق و مخالف در سطح این شهر همراه شد؛ از تجمع حامیان او با شعار «آزادی برای ایران» تا اعتراض مخالفان که نسبت به هرگونه «تغییر رژیم با حمایت خارجی» هشدار داده‌اند.

حضور رضا پهلوی در برلین بار دیگر شکاف‌های عمیق سیاسی پیرامون نقش او در آینده ایران را در داخل و خارج از کشور برجسته کرد.