آکسیوس از نزدیک شدن ایران و آمریکا به توافقی یک صفحهای خبر داد
منابع آگاه میگویند تهران و واشنگتن به آستانه یک تفاهم اولیه برای توقف درگیریها رسیدهاند؛ توافقی کوتاه اما حساس که میتواند مسیر مذاکرات هستهای مفصلتر را هموار کند، هرچند هنوز اختلافات مهمی باقی است.
بخش خبر
آکسیوس ظهر چهارشنبه ۱۶ اردیبهشت / ۶ مه بهنقل از دو مقام آمریکایی و دو منبع مطلع نوشت، کاخ سفید بر این باور است که دستیابی به یک «یادداشت تفاهم» یکصفحهای با ایران برای پایان جنگ و تعیین چارچوب مذاکرات هستهای گستردهتر، به مراحل پایانی نزدیک شده است.
در همین حال، ایالات متحده انتظار دارد طی ۴۸ ساعت آینده پاسخ ایران به چند محور کلیدی را دریافت کند. با وجود اینکه هنوز هیچ توافقی نهایی نشده، منابع تأکید کردهاند که این نزدیکترین فاصله طرفین به توافق از زمان آغاز جنگ تاکنون است.
بر اساس مفاد پیشنهادی، ایران متعهد به توقف موقت غنیسازی اورانیوم میشود و در مقابل، آمریکا نیز کاهش تحریمها و آزادسازی میلیاردها دلار از داراییهای بلوکهشده ایران را میپذیرد.
همچنین محدودیتهای تردد در تنگه هرمز از سوی هر دو طرف کاهش خواهد یافت. با این حال، بسیاری از بندهای این یادداشت به توافق نهایی موکول شده و همین امر احتمال بازگشت درگیری یا تداوم وضعیت بلاتکلیف را حفظ میکند.
این گزارش میافزاید، در ارزیابی داخلی، کاخ سفید معتقد است که در میان رهبران ایران اختلافنظرهایی وجود دارد که میتواند رسیدن به توافق کامل را دشوار کند. برخی مقامات آمریکایی نیز همچنان نسبت به تحقق حتی یک توافق اولیه تردید دارند.
با وجود خوشبینیهای مقطعی در دورهای قبلی مذاکرات، هنوز توافقی حاصل نشده است. اما دو مقام آمریکایی گفتهاند تصمیم دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا برای عقبنشینی از عملیات تازه اعلامشده در تنگه هرمز موسوم به «پروژه آزادی» و جلوگیری از فروپاشی آتشبس شکننده، تحت تأثیر پیشرفت در مذاکرات بوده است.
این یادداشت تفاهم ۱۴ بندی در حال حاضر میان استیو ویتکاف و جرد کوشنر، نمایندگان ترامپ، با مقامات ایرانی، بهصورت مستقیم و از طریق میانجیها در حال مذاکره است.
طبق نسخه فعلی، این توافق پایان جنگ در منطقه را اعلام کرده و یک دوره ۳۰ روزه برای مذاکرات تفصیلی درباره بازگشایی تنگه هرمز، محدودسازی برنامه هستهای ایران و رفع تحریمهای آمریکا تعیین میکند. بهگفته منابع، این مذاکرات ممکن است در اسلامآباد یا ژنو برگزار شود.
در این دوره، محدودیتهای ایران بر کشتیرانی و محاصره دریایی آمریکا بهتدریج کاهش مییابد. در صورت شکست مذاکرات، آمریکا میتواند محاصره را از سر گرفته یا اقدام نظامی را مجدداً آغاز کند.
یکی از مهمترین محورهای اختلاف، مدت زمان توقف غنیسازی است. منابع میگویند این دوره احتمالاً دستکم ۱۲ سال و شاید تا ۱۵ سال باشد. ایران پیشنهاد ۵ سال و آمریکا خواستار ۲۰ سال توقف شده است. همچنین واشنگتن بهدنبال بندی است که در صورت تخلف ایران، این دوره تمدید شود. پس از پایان این دوره، ایران اجازه غنیسازی در سطح پایین ۳,۶۷ درصد را خواهد داشت.
بر اساس این یادداشت، ایران متعهد میشود هرگز بهدنبال سلاح هستهای نرود و فعالیتهای مرتبط با تسلیحاتسازی انجام ندهد. همچنین احتمالاً بندی برای توقف فعالیت تأسیسات هستهای زیرزمینی در نظر گرفته میشود. اجرای نظام بازرسیهای گستردهتر، از جمله بازرسیهای سرزده سازمان ملل، نیز از دیگر تعهدات ایران خواهد بود.
در مقابل، آمریکا نیز به کاهش تدریجی تحریمها و آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران در سطح جهانی متعهد میشود.
در تحولی قابل توجه، دو منبع مدعی شدهاند ایران ممکن است با انتقال ذخایر اورانیوم با غنای بالا به خارج از کشور موافقت کند؛ موضوعی که پیشتر از سوی تهران رد شده بود. یکی از گزینههای مطرح، انتقال این مواد به آمریکا عنوان شده است.
در همین حال، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا اعلام کرده که «لزومی ندارد کل توافق در یک روز نهایی شود»، و تأکید کرده این روند بسیار پیچیده و فنی است و نیازمند راه حلی دیپلماتیک با شفافیت بالا درباره دامنه مذاکرات و میزان امتیازدهی طرفین است.
با این حال، او برخی از رهبران ارشد ایران را «نامتعادل» توصیف کرده و نسبت به امکان دستیابی به توافق ابراز تردید کرده است.
نظرها
نظری وجود ندارد.