اولتیماتوم تازه ترامپ به ایران؛ تهدید به بمباران شدیدتر

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، چهارشنبه ۱۶ اردیبهشت / ۶ مه با صدور یک اولتیماتوم تازه به ایران اعلام کرد که تهران باید توافق برای پایان جنگ را بپذیرد، در غیر این صورت با موج جدیدی از بمباران آمریکا «در سطح و شدتی بسیار بالاتر از گذشته» مواجه خواهد شد.

ترامپ در شبکه اجتماعی خود، «تروث سوشال»، نوشت: «اگر ایران با آن‌چه توافق شده موافقت کند – که البته فرض بزرگی است – خشم حماسیِ افسانه‌ای به پایان خواهد رسید.»

او با اشاره به عملیات نظامی مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران که در ماه اسفند / فوریه آغاز شد، افزود: «اگر موافقت نکنند، بمباران آغاز می‌شود؛ و متأسفانه بسیار شدیدتر از قبل خواهد بود.»

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که گزارش‌هایی از پیشرفت در مذاکرات متوقف‌شده میان تهران و واشنگتن منتشر شده است.

رسانه آمریکایی «آکسیوس» گزارش داد که دو طرف به توافق بر سر یک یادداشت تفاهم یک‌ صفحه‌ای برای پایان جنگ نزدیک شده‌اند و انتظار می‌رود ایران ظرف ۴۸ ساعت به نکات کلیدی پاسخ دهد، هرچند هیچ توافق نهایی حاصل نشده و مذاکرات همچنان «دشوار» توصیف می‌شود.

در همین زمینه، مقام‌های پاکستانی نیز اعلام کرده‌اند که ممکن است ظرف ۴۸ ساعت چارچوب اولیه‌ای برای توافق شکل بگیرد، اما هنوز هیچ چیز قطعی نیست و تمرکز اصلی بر دستیابی به آتش‌بس دائمی و بازگشایی تنگه هرمز – دست‌کم به‌مدت ۶۰ روز – برای فراهم شدن زمینه مذاکرات گسترده‌تر است.

در واکنش به این گزارش‌ها، مقام‌های ایرانی نسبت به ادعای نزدیک بودن توافق ابراز تردید کرده‌اند.

ابراهیم رضایی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «متن آکسیوس لیست آرزوهای آمریکایی‌هاست تا یک واقعیت؛ آمریکایی‌ها چیزی که در مذاکرات رودررو به‌دست نیاورده‌اند در یک جنگ شکست خورده به‌دست نخواهند آورد.»

رضایی افزود «ایران دست به ماشه و آماده است»، و «اگر تسلیم نشوند و امتیازات لازم را ندهند»، جمهوری اسلامی «پاسخ سخت و پشیمان‌کننده» خواهد داد.

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران نیز تأیید کرد که تهران همچنان در حال بررسی پیشنهاد آمریکا است و پس از جمع‌بندی، نظر خود را از طریق پاکستان اعلام خواهد کرد.

به گفته رسانه‌های حکومتی ایران، برخی از خواسته‌های آمریکا «زیاده‌خواهانه و غیرواقع‌بینانه» بوده و در روزهای اخیر رد شده‌اند و تیم مذاکره‌کننده ایران فعلاً تنها بر «پایان جنگ» تمرکز دارد، در حالی‌که منابع آمریکایی گفته‌اند یکی از شروط واشنگتن، توقف غنی‌سازی اورانیوم توسط ایران است.

ترامپ شب گذشته دستور توقف نامحدود عملیات دریایی موسوم به «پروژه آزادی» را صادر کرد؛ عملیاتی که هدف آن هدایت کشتی‌های تجاری گرفتار در تنگه هرمز بود، آبراهی که حدود یک‌پنجم نفت و گاز جهان از آن عبور می‌کند و به دلیل تهدیدهای ایران به مین‌گذاری و حملات موشکی و پهپادی، به منطقه‌ای پرخطر تبدیل شده است.

بیش از ۸۰۰ کشتی و حدود ۲۰ هزار خدمه همچنان در غرب تنگه هرمز گرفتارند و افزایش تنش‌ها باعث رشد قیمت سوخت در سطح جهانی شده، هرچند انتشار خبر احتمال توافق، قیمت نفت را کاهش داد.

ترامپ اعلام کرده که محاصره بنادر ایران همچنان ادامه خواهد یافت؛ اقدامی که هدف آن وادار کردن تهران به امتیازدهی در مذاکرات است.

در همین حال، منابع اسرائیلی اعلام کرده‌اند که از نزدیک بودن توافق بی‌اطلاع‌اند و خود را برای تشدید درگیری آماده می‌کنند. تحلیلگران معتقدند هر دو طرف تصور می‌کنند به پیروزی نزدیک‌اند و همین موضوع مانع از ارائه امتیازات اساسی شده است. همچنین نقش یک میانجی قدرتمند – احتمالاً چین – برای تضمین هر توافق احتمالی ضروری دانسته می‌شود، هرچند تردیدهایی درباره توان پکن در اعمال نفوذ بر دو طرف وجود دارد.

با وجود نشانه‌هایی از پیشرفت، بی‌اعتمادی عمیق میان تهران و واشنگتن همچنان پابرجاست و برخی مقام‌ها وضعیت مذاکرات را «پنجاه-پنجاه» توصیف کرده‌اند؛ به این معنا که شرایط می‌تواند به‌سرعت به سمت توافق یا تشدید درگیری حرکت کند.

در چنین فضایی، سفر قریب‌الوقوع ترامپ به پکن نیز به‌عنوان عاملی مهم تلقی می‌شود، چرا که ممکن است او به‌دنبال ارائه دستاوردی دیپلماتیک پیش از این سفر باشد، اما تا زمانی که محاصره‌ها ادامه دارد و اختلافات اساسی حل نشده، دستیابی به یک توافق نهایی همچنان دور از دسترس به‌نظر می‌رسد.