قطع اینترنت در ایران ۷۴ روز شد و دولت خود را مدافع اینترنت آزاد نشان میدهد
مردم همچنان از دسترسی به اینترنت محروم ماندهاند اما وزیر ارتباطات اینترنت را «از ضروریات زندگی مردم» میداند و سخنگوی دولت میگوید «اینترنت حق مردم است». بازار سیمکارتهای عراقی هم داغ شده است.
بخش حقوق
اینترنت در ایران ـ عکس از شاتراستاک
مردم ایران، سهشنبه ۲۲ اردیبهشت / ۱۲ مه هفتادوچهارمین روز قطع اینترنت بینالملل را پشت سر میگذارند. در این روز فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، در جمع خبرنگاران با اشاره به نارضایتی عمومی از وضعیت اینترنت گفت: «اینترنت حق مردم است؛ عصبانیت مردم کاملا درست است.» او با این حال، مسئولیت وضعیت موجود را متوجه «دشمنان» دانست و افزود: «عامل این عصبانیت دشمنانی هستند که باعث میشوند فضای امنیتی ما مخدوش شود.»
مهاجرانی همچنین با دفاع از سیاست موسوم به «اینترنت پرو» و دسترسیهای ویژه، تأکید کرد که این طرح «مصوبه شورای عالی امنیت ملی» است؛ شورایی که ریاست آن بر عهده رئیسجمهور است. او گفت: «پس از رفع مشکلات و پس از دور شدن سایه جنگ از کشورمان، وضعیت به تدریج به حالت عادی تغییر خواهد یافت.»
سخنگوی دولت حتی از رسانهها خواست به تغییر ادبیات رسمی کمک کنند و گفت: «کمک کنید تا این ادبیات را جا بیندازید که دولت طرفدار دسترسی آزاد است.»
این در حالی است که بیش از دو ماه قطع و اختلال گسترده اینترنت، میلیونها کاربر، کسبوکار و فعال اقتصادی را با بحران روبهرو کرده و انتقادها نسبت به شکلگیری «اینترنت طبقاتی» و تبعیض دیجیتال را افزایش داده است.
همزمان، نتبلاکس، نهاد ناظر بر امنیت سایبری و اختلالات اینترنت، روز سهشنبه نوشت: «امروز هفتادوچهارمین روزی است که ایران تا حد زیادی از اینترنت جهانی جدا شده و این وضعیت اکنون از ۱۷۵۲ ساعت گذشته است.» این نهاد همچنین با اشاره به سرکوب فعالان فنآوری در ایران افزود: «از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ (۹ اسفند سال گذشته)، جهان شاهد پیشرفتهای علمی و فنآوری بوده؛ اما در همین حال، حکومت ایران در حال بازداشت و اعدام متخصصان و فعالان حوزه فنآوری بوده است.»
اظهارات مقامهای دولتی درباره «حق مردم» در حالی مطرح میشود که وزارت ارتباطات و دیگر نهادهای حاکمیتی طی هفتههای گذشته عملاً در اجرای محدودیتها مشارکت داشتهاند. سیدستار هاشمی، وزیر ارتباطات، نیز در نشستی با فعالان اقتصاد دیجیتال مدعی شد که «قوه عاقله کشور به دسترسی آزاد مردم به اطلاعات باور دارد». او نیز اینترنت را «از ضروریات زندگی مردم» دانست؛ اما همزمان تأکید کرد که «شرایط حاکم بر کشور» مانع تحقق این حق شده است.
هاشمی همچنین درباره اینترنت طبقاتی و دسترسیهای ویژه برای برخی نهادها و کسبوکارها گفت: «قرار نیست جایگزین اینترنت بینالملل و ارتباط عمومی کسبوکارها با کاربران شود.» با این حال، طی هفتههای اخیر گزارشهای متعددی از ارائه اینترنت بدون محدودیت به برخی نهادها، شرکتها و گروههای خاص منتشر شده؛ در حالی که عموم شهروندان همچنان با اینترنت فیلترشده و محدود روبهرو هستند.
در همین نشست، مقامهای دولتی ناچار شدند به بخشی از تبعات این سیاستها اذعان کنند. حمید فتاحی، معاون وزیر ارتباطات و رئیس سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی، هشدار داد: «تبعات محدودیت اینترنت از منظر امنیتی، اقتصادی و حاکمیتی گسترده است.» همچنین بهزاد اکبری، مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت، از کاهش درآمد این شرکت خبر داد و گفت تداوم وضعیت موجود میتواند «شکاف دیجیتال» را در کشور افزایش دهد.
همزمان با ادامه محدودیتها، سیتنا، وبسایت فنآوری اطلاعات، ارتباطات دیجیتال و مخابرات از رونق بازار فروش سیمکارتهای خارجی، بهویژه سیمکارت اپراتورهای عراقی مانند «زین»، در شهرهای مرزی ایران خبر داده است.
این سیمکارتها با قیمتهای بالا خریدوفروش میشوند. فروشندگان نیز آنها را راهی برای دسترسی به اینترنت بینالملل معرفی میکنند.
به گفته منابع محلی، در مناطقی که آنتن اپراتورهای عراقی قابل دریافت است، استفاده از این سیمکارتها بهسرعت در حال افزایش است. گسترش چنین بازاری نشانه شکست سیاستهای محدودسازی اینترنت است؛ سیاستی که نهتنها دسترسی مردم را مختل کرده، بلکه بازار خاکستری تازهای در حوزه ارتباطات ایجاد کرده است که امنیت مورد نظر مسئولان را هم تأمین نمیکند.
اگر محدودیت اینترنت ادامه پیدا کند، استفاده از راهکارهای جایگزین و غیررسمی نیز گستردهتر خواهد شد؛ روندی که نتیجه مستقیم سیاستهای محدودکننده حاکمیت در حوزه اینترنت است.
خسارت اقتصادی قطع اینترنت در ایران ابعاد کمسابقهای پیدا کرده است. پیش از این، وزیر ارتباطات پیشتر اعلام کرده بود زیان روزانه واردشده به هسته اقتصاد دیجیتال حدود ۵۰۰ میلیارد تومان و در مقیاس کلان اقتصاد حدود ۵ هزار میلیارد تومان در روز است؛ رقمی که تنها طی ۶۰ روز به حدود ۳۰۰ هزار میلیارد تومان میرسد.
افشین کلاهی، رئیس کمیسیون کسبوکارهای نوین و دانشبنیان اتاق بازرگانی ایران، نیز خسارت مستقیم روزانه قطعی اینترنت را ۳۰ تا ۴۰ میلیون دلار و خسارت غیرمستقیم را ۷۰ تا ۸۰ میلیون دلار برآورد کرده است؛ آماری که نشان میدهد در کمتر از دو ماه، میلیاردها دلار زیان به اقتصاد ایران تحمیل شده است.
نظرها
نظری وجود ندارد.