وضعیت در لبنان و حد کنترلپذیری نتانیاهو
میگویند ترامپ در تماس تلفنی ۱ ژوئن به نتانیاهو گفته است: «تو کاملا دیوانهای. اگر من نبودم، تو زندان بودی. دارم نجاتت میدم. الان همه از تو متنفرند. همه به خاطر این موضوع از اسرائیل متنفرند.»
بخش سیاست
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده آمریکا (راست) و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در برابر خبرنگاران ـ ۲۹ دسامبر ۲۰۲۵ ـ عکس از خبرگزاری فرانسه
گفته میشود دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، از بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، به خاطر سیاست جنگجویانهای که در لبنان پیش میبرد و خرابکاریهایش در مذاکرات واشنگتن و تهران ناراضی است. حتا شایع است که گفتوگوی تلفنی اخیر آنان (دوشنبه ۱۱ خرداد ۱۴۰۵ /۱ ژوئن) تنش آلود بوده است.
اکسیوس نوشته است که این تماس بیش از یک ساعت به طول انجامیده و یکی از پرتنشترین گفتوگوها میان دو طرف از زمان آغاز دوره دوم ریاستجمهوری ترامپ بوده است. در جریان آن گویا ترامپ به نتانیاهو چنین گفته:
تو کاملا دیوانهای. اگر من نبودم، تو زندان بودی. دارم نجاتت میدم. الان همه از تو متنفرند. همه به خاطر این موضوع از اسرائیل متنفرند.
آمریکا و اسرائیل در خاورمیانه و در قبال ایران در مجموع سیاست هماهنگی دارند. ترامپ حمله به ایران را در همکاری با نتانیاهو پیش برد، اما از او انتظار تبعیت محض را دارد و ناخرسند است از اینکه بگویند در واقع نتانیاهو است که او را میچرخاند. تشدید حمله اسراییل به لبنان این ظن را قوی کرده است که نتانیاهو با تشدید تنش میخواهد ترامپ را به دنبال خودش بکشاند.
وضع در لبنان
قرار شده است یک آتشبس جزئی بین اسرائیل و حزبالله برقرار شود. بر اساس اعلام مقامات لبنانی در ۱ ژوئن ۲۰۲۶، توافق آتشبس شامل توقف متقابل حملات به مراکز اصلی شهری است، به این صورت که حملات هوایی اسرائیل به بیروت و ضاحیه جنوبی متوقف میشود و در مقابل، حزبالله شلیک راکت به خاک اسرائیل را قطع میکند.
حملات زمینی اسرائیل اما ادامه دارد، و این در حالی است که لبنان در آستانه فروپاشی کامل ساختاری و انسانی قرار دارد. از توافق آتشبس نوامبر ۲۰۲۴ چیزی برجا نمانده و اسرائیل معمولا توافقهای جزئی را هم نادیده میگیرد و بیمحابا میتازد. هر مقاومتی از سوی حزب الله بهانهای میشود برای حملههای بیشتر.
توافق ۲۷ نوامبر ۲۰۲۴ (۷ آذر ۱۴۰۳) میان اسرائیل و دولت لبنان، با میانجیگری ایالات متحده و فرانسه حاصل شد. هدف اعلام شده آن بود که به ۱۴ ماه درگیری سهمگین میان ارتش اسرائیل و حزبالله پایان داده شود. از همان روز اول هر دو طرف شروع به نقض آن کردند. شکست آن به دنبال حملات هوایی مشترک آمریکا و اسرائیل به خاک ایران در ۲۸ فوریه قطعی شد. در ۲ مارس ۲۰۲۶ ماشین جنگی اسرائیل عملیات گستردهای را در جنوب لبنان آغاز کرد که به ویرانی سیستماتیک زیرساختهای مدنی منجر شد.
شدت این ویرانی در حملاتی نظیر بمباران هماهنگ ۸ آوریل ۲۰۲۶ نمایان شد؛ جایی که نیروی هوایی اسرائیل طی یک عملیات ۱۰ دقیقهای بیش از ۱۰۰ هدف را همزمان هدف قرار داد و دستکم ۳۰۳ غیرنظامی از جمله ۹۹ زن را به کام مرگ فرستاد.
بمبارانهای مداوم، نهتنها عبور و مرور در جنوب رودخانه لیتانی را مختل کرده، بلکه با نابود کردن شاهراههای استراتژیک مانند پلهای روی رودخانه لیتانی، ارتباط مردم محلی با سایر مناطق را قطع کرد. ارتش لبنان تلاشهایی را برای بازسازی پل «قاسمیه» به کار بست، اما تخریبهای گسترده جادهای همچنان مانع امدادرسانی مؤثر است. علاوه بر این، ارتش اسرائیل با حفظ اشغال نظامی پنج موقعیت استراتژیک در عمق خاک لبنان، مانع از بازسازی روستاهای مرزی ویرانشده و بازگشت آوارگان به خانههایشان شده است. این تنشها در شرایطی رخ میدهد که مأموریت نیروهای حافظ صلح ملل متحد (یونیفیل) در آخرین سال خود قرار دارد (با پایان مأموریت اعلامشده در دسامبر ۲۰۲۶) و با مانعتراشیهای فزاینده نظیر شلیک هشدارهای مستقیم ارتش اسرائیل در ۲۸ مارس مواجه شده است.
بحران آوارگان اکنون به مرحلهای هولناک رسیده است. بیش از ۱,۲ میلیون نفر، از جمله ۳۵۰ هزار کودک، مجبور به ترک خانههای خود شدهاند که از این میان، حدود ۱۴۰ هزار تن در شرایطی سخت در ۶۸۰ پناهگاه موقت (عمدتاً مدارس دولتی) اسکان یافتهاند.
این مهاجرت اجباری، زنجیره تأمین مواد غذایی و سیستمهای بهداشتی را فلج کرده است. پیشبینیهای کارشناسان نشان میدهند که تا سپتامبر ۲۰۲۶، استانهای جنوبی و نبطیه به دلیل توقف زراعت و انسداد بازارها در فاز بحرانی امنیت غذایی غوطهور خواهند شد. سقوط بیسابقه ۸۰ درصدی صنعت گردشگری کشور در مقایسه با سال ۲۰۲۵ و کمبود شدید بودجه بشردوستانه (تأمین تنها ۲۲ درصد از نیاز ۳,۸ میلیون دلاری سازمان ملل) عملاً دولت بیروت را در مدیریت این فاجعه ناتوان ساخته است.
ترامپ و امکان مهار مصلحتی نتانیاهو
پرسش محوری در تحلیل سیاست خارجی کنونی ایالات متحده این است که آیا دونالد ترامپ واقعاً به دنبال پایان دادن تنش جنگی با ایران است یا بازیهای تبلیغاتی را دنبال میکند. هر چه باشد، مایل نیست در برنامهاش اختلالی وارد شود، آن هم در لبنان که در آنجا نه فقط اسرائیل بلکه متحدانی چون عربستان و امارات را هم باید خشنود نگه دارد. آنان خواهان ضربه زدن به حزب الله هستند، اما در عین حال نمیخواهند وجهه خود را تا آن حد خراب کنند که به یکهتازی اسرائیل در لبنان روی خوش نشان دهند یا به آن بیاعتنا باشند.
در آوریل ۲۰۲۶، ترامپ با انتشار پیامی گزنده در شبکههای اجتماعی اعلام کرد که اسرائیل دیگر حق بمباران لبنان را ندارد و عملاً تهاجم نظامی تلآویو را «ممنوع» کرد. در آن هنگام روزنامه اسرائیلی جروزالم پست نوشت:
بنیامین نتانیاهو از این پیام "شخصا شوکه و نگران" شده و مقامات اسرائیلی از کاخ سفید خواستار توضیح شدهاند... این عبارت [ممنوعیت] نشان میدهد که ترامپ مستقیما دستوری به اسرائیل صادر میکند، چیزی که در دولتهای دیگر ریاست جمهوری غیرقابل تصور بود.
نتانیاهو با تیز کردن آتش ستیز با ایران آن «ممنوعیت» را برطرف کرد. و حال دوباره به نظر میرسد که ترامپ بر آن شده نتانیاهو را مهار کند.
فشار زمان بر نتانیاهو
بنیامین نتانیاهو به دنبال تحقق اهداف چندلایهای است که در تضاد مستقیم با زمانبندیهای دیپلماتیک ترامپ قرار دارند. او میخواهد حزب الله کاملا خلع سلاح شود، چنان شود که دیگر در لبنان دست بازی داشته باشد و دولت بیروت، تن به معاهدهای دهد که تلآویو آن را دیکته میکند.
او به دلیل مسائل داخلی اسرائیل وقت چندانی ندارد که آن گونه که ترامپ میخواهد رفتار کند. شرکای راستگرای افراطی ائتلاف او، به ویژه ایتامار بنگویر، و چهرههای برجسته اپوزیسیون مانند یائیر لاپید و نفتالی بنت، او را به دلیل نشان دادن ضعف در برابر ترامپ سرزنش میکنند.
این بحران در شرایطی رخ میدهد که ائتلاف دولتی او به دلیل اختلاف بر سر معافیت حریدیها از خدمت سربازی در آستانه فروپاشی قرار دارد و توقف جنگ، کابوس بازگشت او به دادگاه فساد مالی را تقویت میکند.
نظرها
نظری وجود ندارد.