قطعنامه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی خواستار اعلام موجودی اورانیوم ایران شد

شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی متشکل از ۳۵ کشور عضو، چهارشنبه ۲۰ خرداد / ۱۰ ژوئن قطعنامه‌ای را به تصویب رساند که بر اساس آن ایران ملزم است میزان ذخایر باقی‌مانده اورانیوم غنی‌شده خود را اعلام کرده و امکان راستی‌آزمایی آن را برای بازرسان فراهم کند.

تصویب این قطعنامه تنها چند ساعت پس از تبادل حملات نظامی میان آمریکا و ایران صورت گرفت؛ درگیری جدیدی که پس از ادعای دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، مبنی بر سرنگونی یک فروند بالگرد آپاچی این کشور توسط ایران در نزدیکی تنگه هرمز آغاز شد.

حملات سال گذشته اسرائیل و آمریکا در ماه ژوئن، کارخانه‌های غنی‌سازی اورانیوم ایران را نابود کرد یا خسارت‌های سنگینی به آن‌ها وارد ساخت؛ با این حال، گمان می‌رود بخش زیادی از اورانیوم غنی‌شده تولیدی در این مراکز — از جمله موادی با غنای نزدیک به تسلیحاتی — سالم باقی مانده باشد.

ایران: شورای حکام به دنبال «تطهیر» حملات آمریکا است

ایران هنوز آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را از سرنوشت آن مواد هسته‌ای مطلع نکرده و اجازه بازگشت بازرسان به سایت‌های بمباران‌شده را نداده است. در حالی که ایالات متحده رهبری جریان تصویب این قطعنامه را بر عهده داشت، ایران آن را تلاش برای «تطهیر تجاوز نظامی» خوانده و تأکید کرده است که بازرسان پیش از این حملات، به سایت‌ها دسترسی کامل داشتند.

به گفته دیپلمات‌های حاضر در این نشست پشت درهای بسته، متن قطعنامه پیشنهادی از سوی ایالات متحده، بریتانیا، فرانسه و آلمان با ۲۱ رأی موافق، ۳ رأی مخالف و ۱۰ رأی ممتنع به تصویب رسید. کشورهای روسیه، چین و نیجر به این قطعنامه رأی منفی دادند.

کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، پیش از رأی‌گیری شورای حکام در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت:

ایران، چین و روسیه در بیانیه‌ای مشترک در نشست شورای حکام آژانس، بر حل‌وفصل پرونده هسته‌ای ایران از طریق دیپلماسی تأکید کرده و با افزایش فشارهای غرب علیه تهران مخالفت کردند.

نمایندگی ایران در آژانس نیز پیش‌تر به شورای حکام هشدار داده بود که در مسیر پیش رو «محتاط» باشد. تهران همواره نسبت به قطعنامه‌های علیه خود واکنش تند نشان داده و در گذشته با تشدید فعالیت‌های اتمی یا کاهش همکاری‌ها با آژانس به این اقدامات پاسخ داده است.

در متن این قطعنامه آمده است که ایران باید «اطلاعات کاملی در مورد موجودی مواد هسته‌ای در اختیار آژانس قرار دهد» و دسترسی‌های لازم برای راستی‌آزمایی را «بدون تأخیر» فراهم کند.

این تحولات در حالی رخ می‌دهد که ایالات متحده و ایران در حال گفت‌وگو با هدف تمدید آتش‌بس و هموار کردن مسیر برای مذاکرات گسترده‌تر در موضوعاتی از جمله برنامه هسته‌ای ایران هستند.

مذاکراتی که از هم‌اکنون متشنج به نظر می‌رسد

به نظر می‌رسد دونالد ترامپ که ماه‌هاست بارها ادعا کرده دو طرف به یک توافق اولیه نزدیک شده‌اند، از روند مذاکرات ابراز ناامیدی کرده است.

ترامپ روز چهارشنبه در یک پست رسانه‌ای نوشت:

ترامپ تأکید کرده است که ایران نباید قادر به تولید سلاح هسته‌ای باشد، ادعایی که ایران همواره آن را رد کرده و می‌گوید هرگز به‌دنبال چنین سلاحی نبوده است.

یکی از اهداف کلیدی ترامپ، حذف اورانیوم غنی‌شده ایران است؛ به‌ویژه ۴۴۰.۹ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد که آژانس برآورد می‌کند ایران تا پیش از نخستین حملات اسرائیل در ۲۳ خرداد / ۱۳ ژوئن سال گذشته در اختیار داشت. این میزان غنا، فاصله کوتاهی تا خلوص حدوداً ۹۰ درصدیِ مورد نیاز برای ساخت سلاح دارد.

طبق معیارهای آژانس، این مقدار اورانیوم در صورت غنی‌سازی بیشتر، برای ساخت ۱۰ سلاح هسته‌ای کافی است. با این حال، مشخص نیست که در حال حاضر چه مقدار از این ذخایر باقی مانده است.