انتشار بخش دوم گفتوگوی عراقچی؛ تعارضهای درون حکومت بر سر توافق با آمریکا
عباس عراقچی جریانهای تندرو داخلی را به تخریب «دستاوردهای» تفاهم نامه با آمریکا متهم کرد. او از شکافهای درون حاکمیت بر سر سرنوشت دیپلماسی و جنگ پرده برداشت.
بخش خبر
گفتوگوی عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی با برنامه «ماجرای جنگ» ـ عکس از وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران
پنج روز پیش بخشی از گفتوگوی عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی با برنامه «ماجرای جنگ»، منتشر شد که در آن عراقچی از «حفرههاتی امنیتی» درون نظام حکومتی ایران سخن گفت. امروز جمعه ۲ مرداد بخش دوم این گفتوگو در رسانههای داخل کشور منتشر شد. این برنامه به روایت جواد موگویی، مستندساز نزدیک به جریانهای اصولگرا، به بررسی تصمیمهای پشتپرده دیپلماتیک و نظامی در جریان دو جنگ با آمریکا و اسرائیل پرداخته است.
رؤیای اتکا به چین و روسیه و واقعیت «تنهایی در جنگ»
یکی از محورهای نخست این گفتوگو، مسئله انزوای نظامی ایران و ناکامی در جلب حمایت مستقیم چین و روسیه بود. موگویی درباره عملکرد مسکو و پکن در جریان جنگ ۱۲روزه و جنگ اخیر پرسید و اینکه چرا این دو کشور بهشکل مستقیم از جمهوری اسلامی حمایت نکردند.
عراقچی در پاسخ، با تفکیک میان «شراکت راهبردی» و «اتحاد راهبردی»، تأکید کرد که ایران با هیچ کشوری ائتلاف دفاعی یا پیمان نظامی ندارد. او گفت شراکت با این قدرتها صرفاً کاربردهای اقتصادی و تجاری دارد و افزود: «دوستان و شرکای راهبردی ما حتماً در خارج از زمان جنگ کمکهایی میکنند... اما در زمان جنگ اقدامی که به معنای اعلام جنگ به طرف مقابل باشد، انجام ندادهاند و نباید چنین انتظاری نیز داشته باشیم.»
او با تأکید بر اینکه روسیه و چین در کنار ایران وارد جنگ نشدند و «چنین اتفاقی نمیتوانست رخ دهد»، هرگونه انتظار برای ورود نظامی آنها را از اساس غیرواقعی خواند.
منطق «بدهبستان» با آمریکا در برابر فشار جناحهای تندرو
بخش عمدهای از گفتوگو به رفتوبارفتهای دیپلماتیک با آمریکا و انتقادهای جریانهای درون حاکمیت (بهویژه طیفهای نزدیک به سعید جلیلی و جبهه پایداری) اختصاص داشت که هرگونه توافق یا امتیازدهی را زیر سؤال میبرند. مخالفان توافق معتقدند که دستاوردهای متناسب با هزینههای ۵۲ روز جنگ مستقیم دریافت نشده و خواستار امتیازهای بیشتری از آمریکا همچون دریافت غرامت مستقیم شده بودند.
عراقچی با رد این دیدگاه گفت: «هنگامی که وارد مذاکره میشوید، در واقع پذیرفتهاید که مذاکره نوعی بدهبستان است. اینگونه نیست که بتوانید صد درصد خواستههای خود را دریافت کنید و در مقابل هیچ امتیازی ندهید.»
وزیر خارجه در پاسخ به مسئله دریافت غرامت توضیح داد که پرداخت غرامت مستلزم «شکست مطلق» طرف مقابل در میدان جنگ است. او چنین گفت که آمریکا پذیرش رسمی عنوان «غرامت» را بهدلیل تلقیشدن بهعنوان اعتراف به شکست نپذیرفته و در مقابل، راه حل میانهای در قالب طرح بازسازی و ایجاد صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری گنجانده شده است؛ طرحی که بهگفته او، جایگزین غرامت شده اما اجرای آن با کشمکشهای فراوان همراه خواهد بود.
عراقچی همچنین درباره مهلت ۶۰ روزه توافق هستهای توضیح داد که بهدلیل پیچیدگیهای موضوع و عدم امکان مصالحه آنی، توافق دو مرحلهای شد تا ابتدا آتشبس و رفع محاصره انجام گیرد و سپس ظرف ۶۰ روز درباره پرونده هستهای مذاکره شود.
«گندم» و نزاع بر سر خیابان
بخش دیگری از مصاحبه به خبرهای مربوط به احتمال خرید گندم از آمریکا در تفاهمنامه مربوط بود و مجری آن را موجب عصبانیت افکار عمومی و جریحهدار شدن عواطف مردم دانست.
عراقچی با انتقاد از مانور جریانهای سیاسی داخلی روی این موضوع، اینگونه موضعگیریها را «بیانصافی» در حق نظام و تیم دیپلماتیک خواند و گفت: «یک عده که نمیدانم چه نیتی دارند همه دستاوردها را کنار میگذارند یک کلمه گندم به آن میچسبانند تا مردم را در خیابان ناامید کنند.»
او با اشاره به حواشی آزادسازی داراییهای ایران و ادعای آمریکاییها مبنی بر ثروتمند شدن کشاورزانشان، تصریح کرد که هیچ تعهدی برای خرید از کشور خاصی داده نشده است. او با ابراز خشم از اینکه چرا ادعاهای طرف آمریکایی در داخل برجسته میشود، گفت: «بعد چیزی که آن بهدست آورده، داخل کشور برای خیابانهای ما برجسته میکنند. میخواهند بر سر چه بزنند؟ بر سر جمهوری اسلامی؟ بر سر مذاکرهکنندگان؟ بر سر آدمها؟ چرا این کار را میکنند؟»
عراقچی با بیان اینکه «هیچ وقت منعی نبوده که از کجا خرید کنیم»، افزود: «اینکه [خرید] تبدیل به گندم ری بشود؛ بیانصافی است.»
پرونده لبنان، تنگه هرمز و سانسور صداوسیما
در رابطه با لبنان و قید توقف جنگ اسرائیل و لبنان در تفاهمنامه با آمریکا، عراقچی تأکید کرد که ایران نمیتوانست شریک راهبردی خود را تنها بگذارد، بنابراین توقف جنگ در لبنان را بهعنوان شرط متقابل وارد توافق کرد؛ هرچند اعتراف کرد که موضوع عقبنشینی اسرائیل همچنان از مسائل دشوار آینده است.
او درباره وضعیت آشفته تنگه هرمز نیز بر بندهای رفع محاصره دریایی در تفاهمنامه تأکید کرد، اما بر ضرورت شفافسازی حقوقی و حاکمیتی آن اذعان کرد.
عراقچی همچنین پرده از عدم هماهنگی و شکاف میان وزارت امور خارجه و صداوسیما برداشت. او ادعا کرد که در طول جنگ قاطعانه سخن گفته و مصاحبههای متعدد با رسانههای بینالمللی داشته است، اما صداوسیما از پخش کامل آنها امتناع کرده و تنها به زیرنویس کردن دو جمله بسنده کرده است.
در همین زمینه رسانههای حامی دولت مسعود پزشکیان از افزایش اختلاف میان دولت و صداوسیما بر سر پوشش خبرهای مربوط به مذاکرات خبر دادهاند.
یک منبع آگاه به وبسایت «انتخاب» گفته است، انتقاد پزشکیان از عملکرد صداوسیما در نشست اخیر هیئت دولت بسیار تندتر از آن چیزی بوده که پیشتر به رسانهها راه یافته بود.
بنا به این گزارش، پزشکیان در این نشست، پس از مخالفت پیمان جبلی، رئیس صداوسیما، با ارائه گزارش یکی از وزیران درباره روند مذاکرات، بهشدت از او انتقاد کرده است.
مسعود پزشکیان پیشتر نیز از پخش گزینشی سخنان مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی درباره مذاکرات از سوی صداوسیما انتقاد کرده بود.
رسانههای نزدیک به دولت همچنین میگویند رویکرد صداوسیما در قبال مذاکرات با انتقاد شماری از ناظران و چهرههای سیاسی روبهرو شده است.
اظهارات عباس عراقچی در این بخش از گفتوگو، مکمل ادعاهای جنجالی او در قسمت نخست است. او در بخش نخست پرده از وجود «حفرههای امنیتی» در بالاترین سطح حاکمیت برداشته بود.
عراقچی در قسمت اول اذعان کرده بود که با وجود آگاهی قبلی از سناریوهای مختلف حمله و حتی استفاده از «کد ۱۱۰» (سناریوی کشتهشدن علی خامنهای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی)، حکومت در حفاظت از مقامهای ارشد دچار «غفلت» شده و دشمن از زمان و مکان دقیق نشستهای محرمانه (از جمله در بیت رهبری) مطلع بوده است؛ حفرهای امنیتی که بهگفته او احتمالاً هنوز هم بسته نشده است.
نظرها
نظری وجود ندارد.