اسناد تازه از همکاری ایران و آمریکا در اخراج ایرانیان

اسناد تازه منتشرشده نشان می‌دهد مقام‌های مهاجرتی آمریکا در سال ۲۰۲۵ و اوایل ۲۰۲۶ برای اخراج بیش از ۱۰۰ شهروند ایرانی با مقام‌های جمهوری اسلامی همکاری کرده‌اند و تهران حتی در مواردی در تعیین افرادی که باید به ایران بازگردانده می‌شدند، نقش داشته است. در میان اخراج‌شدگان، افرادی که در آمریکا درخواست پناهندگی داده بودند نیز حضور داشتند.

به گزارش صفیه ریدل، خبرنگار آسوشیتدپرس، صدها ایمیل ردوبدل‌شده میان مقام‌های اداره مهاجرت و گمرک آمریکا (ICE) جزئیات تازه‌ای از همکاری دو دولت برای سازمان‌دهی سه پرواز اخراج ایرانیان در سپتامبر و دسامبر ۲۰۲۵ و ژانویه ۲۰۲۶ ارائه می‌کنند. این اسناد را «شورای ملی ایرانیان آمریکا» (NIAC) به دست آورده و منتشر کرده است. نشریه اینترسپت نخستین رسانه‌ای بود که درباره این ایمیل‌ها گزارش داد.

بر اساس این اسناد، مقام‌های جمهوری اسلامی در مواردی درباره فهرست افرادی که قرار بود اخراج شوند درخواست تغییر داده‌اند و مقام‌های آمریکایی نیز دست‌کم برخی از این درخواست‌ها را پذیرفته‌اند.

یکی از مقام‌های اداره مهاجرت آمریکا در اواخر اوت ۲۰۲۵، حدود یک ماه پیش از نخستین پرواز اخراج، در ایمیلی نوشت که بنا به درخواست «سفارت ایران» چند پرونده را به فهرست اضافه کرده است. کمی بیش از یک هفته بعد، مقامی با همان عنوان شغلی پس از دیدار با فردی که از او با عنوان «مدیر در سفارت ایران» یاد شده بود، خواستار تغییر دیگری در فهرست شد. او نوشت ایران درخواست کرده است فهرست قبلی اصلاح و روند اخراج تسریع شود.

این درخواست‌ها تا روزهای آخر ادامه داشت. در ایمیلی به تاریخ ۲۶ سپتامبر، سه روز پیش از حرکت نخستین پرواز، یکی از مقام‌های ICE نوشته است که طرف ایرانی همچنان خواهان اضافه شدن سه ایرانی دیگر به پرواز است. مشخص نیست در نهایت چه کسانی سوار این هواپیما شدند. شمار مسافران این پرواز نیز بسیار کمتر از آن چیزی بود که در ابتدا برنامه‌ریزی شده بود. بنا بر ایمیل‌ها، مقام‌های ایرانی حتی در روز حرکت هواپیما درخواست‌های دیگری مطرح کردند که دست‌کم یکی از مقام‌های آمریکایی گفته است پذیرفته نشد.

اخراج پناه‌جویان به ایران

مقام‌های جمهوری اسلامی در سپتامبر ۲۰۲۵ گفته بودند که بر اساس توافقی با دولت دونالد ترامپ ممکن است تا ۴۰۰ ایرانی از آمریکا به ایران بازگردانده شوند. آنها گفته بودند بیشتر این افراد بدون مجوز از مرز مکزیک وارد آمریکا شده‌اند و شماری دیگر نیز با مشکلات مهاجرتی روبه‌رو بوده‌اند.

اما اسناد منتشرشده به‌روشنی نشان نمی‌دهند افرادی که نامشان از سوی مقام‌های جمهوری اسلامی به فهرست اضافه شده بود، داوطلب بازگشت به ایران بوده‌اند یا به اجبار اخراج شده‌اند.

گزارش‌های پیشین نشان داده بود که پناه‌جویان نیز در میان ایرانیانی بوده‌اند که به ایران بازگردانده شدند و برخی از آنها گفته بودند برخلاف میل خود اخراج شده‌اند.

وزارت امنیت داخلی آمریکا (DHS) در واکنش به انتقادها اعلام کرده است که دولت ترامپ برای اجرای آنچه «بزرگ‌ترین عملیات اخراج در تاریخ» می‌نامد، از تمامی گزینه‌های قانونی استفاده می‌کند. این وزارتخانه همچنین مدعی شده است که در میان افراد اخراج‌شده «تروریست‌ها، قاچاقچیان انسان و عوامل خارجی مظنون» حضور داشته‌اند.

این وزارتخانه می‌گوید همه متقاضیان پناهندگی از روند قانونی برخوردار می‌شوند و ادعاهای آنها درباره ترس از بازگشت به کشور مبدأ مورد بررسی قرار می‌گیرد.

فردی که نامش در فهرست نهایی نبود، به ایران فرستاده شد

ایمیل‌ها همچنین از یک مورد قابل توجه در روند اخراج‌ها پرده برمی‌دارند. دست‌کم یک ایرانی که نام او در فهرست نهایی ارائه‌شده به وزارت کشور قطر نبود، سوار هواپیمای اخراج شده است.

یکی از مقام‌های آمریکایی در ایمیلی نوشته است که یک ایرانی که در فهرست نهایی ارسالی به قطر قرار نداشته، سوار پرواز شده است. مقام دیگری در پاسخ نوشته که نمی‌داند این فرد چگونه توانسته وارد هواپیما شود.

وزارت امنیت داخلی آمریکا اما این روایت را رد کرده و گفته است این فرد به اشتباه اخراج نشده، بلکه به‌دلیل آنچه «خطر احتمالی برای امنیت ملی» خوانده و همچنین ورود غیرقانونی به آمریکا، به ایران بازگردانده شده است. این وزارتخانه ادعای اخراج سهوی این فرد را «ساختگی» خوانده است.

قطر در سازمان‌دهی این پروازها نقش واسطه داشت و پیام‌ها نیز گاهی از طریق مقام‌های قطری منتقل می‌شد. پروازهای اخراج از مسیر دوحه انجام شدند.

با این حال، ایمیل‌ها نشان می‌دهند که ارتباط مقام‌های آمریکایی با طرف ایرانی تنها به میانجیگری قطر محدود نبوده است. در مکاتبات از دیدارهای منظم با «هیئت ایرانی»، «مدیر در سفارت ایران» و دیگر مقام‌های ایرانی که نامشان ذکر نشده، سخن گفته شده است.

اخراج ایرانیان حتی در میانه جنگ در اولویت بود

بخش دیگری از اسناد نشان می‌دهد تلاش دولت ترامپ برای اخراج ایرانیان حتی در جریان جنگ ۱۲ روزه ژوئن ۲۰۲۵ میان ایران از یک سو و اسرائیل و آمریکا از سوی دیگر، متوقف نشده بود.

این در حالی بود که مقام‌های اداره مهاجرت آمریکا خود در مکاتبات داخلی اذعان داشتند ایرانیان در نتیجه جنگ در حال فرار از کشورند.

چند روز پس از آنکه ترامپ در ۱۶ ژوئن در شبکه‌های اجتماعی نوشت «همه باید فوراً تهران را تخلیه کنند»، تاد لایونز، سرپرست وقت اداره مهاجرت و گمرک آمریکا، در ایمیلی بازگرداندن مهاجران ایرانی را یک «اولویت» توصیف کرد.

این پیام برای مارکوس چارلز، مسئول عملیات اخراج ICE، و تعدادی دیگر از کارکنان ارسال شد. یکی از مقام‌های این اداره هشدار داد که در شرایط جنگ، اجرای اخراج‌ها دشوار خواهد بود؛ جمهوری اسلامی برای ایرانیانی که حکم نهایی اخراج داشتند مدارک سفر صادر نمی‌کرد، حریم هوایی ایران به دلیل بمباران‌ها بسته شده بود و ایرانیان در حال ترک کشور بودند.

با وجود این هشدارها، چارلز از کارکنان خواست برای اخراج ۵۸ ایرانی که در آن زمان در بازداشت ICE بودند و حکم نهایی اخراج داشتند، برنامه‌ای تهیه کنند. او در ایمیلی خواهان ارائه هرچه سریع‌تر برنامه شد و یک مقام دیگر نیز از همکارانش خواست برای این «اولویت کاخ سفید» راه‌حلی پیدا کنند.

سه پرواز مورد اشاره سرانجام چند ماه پس از توافق آمریکا و اسرائیل با ایران بر سر آتش‌بس انجام شدند.

جمال عبدی، رئیس «شورای ملی ایرانیان آمریکا»، گفته است این مکاتبات با ادعای ترامپ مبنی بر اینکه آمریکا برای نجات مردم عادی ایران از یک حکومت سرکوبگر وارد جنگ شده، در تضاد است. به گفته او، ایمیل‌ها نشان می‌دهند اولویت دولت آمریکا اخراج هرچه بیشتر افراد و بازگرداندن آنها به ایران بوده است.

دیدار مقام‌های جمهوری اسلامی با ایرانیان در بازداشت مهاجرتی

موضوع دیگری که اسناد آشکار می‌کنند، دسترسی مقام‌های جمهوری اسلامی به برخی ایرانیان بازداشت‌شده در آمریکا است.

ایمیل‌ها نشان می‌دهند مقام‌های ICE در چند مورد مقدمات ملاقات مقام‌های ایرانی با افراد تحت بازداشت مهاجرتی را فراهم کرده‌اند. دلیل این ملاقات‌ها در مکاتبات مشخص نشده است.

این اطلاعات با ادعاهایی که پیش‌تر گروهی از پناه‌جویان ایرانی در یک پرونده قضایی مطرح کرده بودند، همخوانی دارد.

یازده ایرانی که در بازداشت مهاجرتی آمریکا بودند، در اظهارات رسمی ارائه‌شده به دادگاهی در واشنگتن در ماه ژوئیه گفته‌اند که مجبور شده‌اند با مقام‌های جمهوری اسلامی ملاقات کنند. آنها همچنین گفته‌اند مقام‌های ایرانی از جزئیات خصوصی و حساس پرونده‌های پناهندگی‌شان اطلاع داشته‌اند.

در شکایتی که یک گروه ایرانی مستقل از این افراد در ماه ژوئیه مطرح کرد، ادعا شده است که نهادهای مهاجرتی آمریکا اطلاعات محرمانه مربوط به پناه‌جویان ایرانی را به دولت جمهوری اسلامی منتقل کرده‌اند.

این مسئله از نظر حقوق پناهندگی اهمیت ویژه‌ای دارد. دولت آمریکا می‌تواند برای تهیه مدارک سفر و انجام امور اجرایی اخراج با دولت کشور مبدأ فرد تماس بگیرد، اما مقررات فدرال که از اواخر دهه ۱۹۹۰ برقرار است، افشای اطلاعاتی را که بتواند نشان دهد فرد درخواست پناهندگی داده است محدود می‌کند. هدف این مقررات جلوگیری از قرار گرفتن متقاضی یا بستگان او در معرض خطر از سوی حکومت کشور مبدأ است.

وزارت امنیت داخلی آمریکا این اتهام را به‌شدت رد کرده است. این وزارتخانه گفته ICE اطلاعات مربوط به درخواست‌های پناهندگی را در اختیار جمهوری اسلامی قرار نداده و تماس با دولت‌های خارجی برای دریافت مدارک سفر، بخشی از روند معمول اخراج مهاجران است.

اسناد تازه واقعیتی کم‌سابقه از همکاری عملی دو حکومت در حوزه مهاجرت ارائه می‌کنند؛ همکاری‌ای که در همان دوره‌ای جریان داشت که روابط تهران و واشنگتن به مرحله جنگ مستقیم رسیده بود. این روند در دوره ترامپ با سیاست چند دهه گذشته آمریکا در قبال بسیاری از مخالفان، تبعیدیان و پناه‌جویان ایرانی پس از انقلاب ۱۳۵۷ نیز تفاوت دارد؛ گروه‌هایی که آمریکا در دوره‌های مختلف یکی از مقصدهای اصلی آنها بوده است.