بن‌بست استراتژیک آمریکا و ضرورت مخالفت با جنگ

جنگ ایران آمریکا را وارد یک باتلاق استراتژیک کاملاً جدید کرده است؛ وضعیتی که در آن هیچ‌کس استراتژی محکم و روشن برای «پیروزی» ندارد و اهداف کاخ سفید مرتب تغییر می‌کند. این درگیری، برخلاف جنگ عراق در دهه ۲۰۰۰، تأثیر جهانی‌تری دارد (به‌ویژه از طریق بستن تنگه هرمز و آسیب اقتصادی گسترده) و در حالی رخ می‌دهد که اعتبار آمریکا در حال تضعیف و جایگاه چین در حال تقویت است. مقام‌های فعلی و سابق آمریکا، از جمله الیوت آبرامز و دن شاپیرو، از عدم قطعیت، بی‌کفایتی و بن‌بست خودساخته سخن می‌گویند و رایج‌ترین پاسخ اولیه به پرسش «چگونه پیروز شویم؟» این است که اصلاً نباید این جنگ را آغاز می‌کردیم.

در این میان سه اردوگاه فکری شکل گرفته است که همگی بیش از واقعیت بر امید استوارند: شاهین‌ها خواهان افزایش فشار نظامی (از جمله تصرف جزیره خارک یا ترورهای بیشتر) هستند؛ مهارکنندگان طرفدار کاهش تنش و توافق حتی با امتیازدهی یا کنارکشیدن کامل‌اند؛ و گروه سوم بر حفظ محاصره دریایی و فرسایش اقتصادی ایران تأکید دارد. هر سه رویکرد معایب جدی دارند و خطر ایجاد ایرانی قدرتمندتر، منطقه‌ای بی‌ثبات‌تر یا هزینه‌های اقتصادی و سیاسی سنگین برای آمریکا را در پی دارند. وضعیت یادآور مخمصه‌های خودساخته گذشته است و ممکن است حل آن به ریاست‌جمهوری بعدی آمریکا موکول شود. با آقای علی افشاری، تحلیلگر سیاسی گفت‌‌و گو کرده‌ایم:

 هیچ‌یک از رویکردهای آمریکایی به نفع مردم ایران نیست

علی افشاری در آغاز گفت‌وگو با زمانه تأکید کرد که هیچ‌یک از سه دیدگاه مطرح‌شده در مقالهٔ پولیتیکو به نفع مردم و کشور ایران نیست. او یادآور شد که این تحلیل‌ها از منظر آمریکایی‌ها ارائه شده و آمریکایی‌ها، با وجود همهٔ تنوع‌های درونی‌شان، طبیعتاً به دنبال منافع خود هستند و از زاویهٔ دید یک آمریکایی به موضوع می‌نگرند؛ در حالی که زاویهٔ نگاه ایرانی متفاوت است و این دو لزوماً با یکدیگر تطبیق‌پذیر نیستند.

افشاری ریشهٔ مشکل را در سیاست‌های اولیهٔ جمهوری اسلامی دانست و گفت:

افشاری ضمن موافقت با تحلیل پولیتیکو مبنی بر گرفتار شدن ترامپ در یک باتلاق استراتژیک توضیح داد:

افشاری سپس خاطرنشان کرد که مقاومت در برابر ترامپ، چه در برابر رویکرد نظامی و چه در برابر فشار اقتصادی، فراتر از جمهوری اسلامی یک نیاز برای ایران است؛ زیرا هدف ترامپ تسلیم ایران و تثبیت زورگویی و تعرض به حق حاکمیتی این کشور به‌عنوان یک دولت قدیمی است. او تأکید کرد تا زمانی که این نگاه در کاخ سفید تغییر نکند، امکان توافق وجود نخواهد داشت.

محاصرهٔ دریایی انسجام داخلی را تقویت نمی‌کند

علی افشاری در ادامه گفت‌‌وگو با زمانه یادآور شد که محاصرهٔ دریایی ایران فشار زیادی بر اقتصاد این کشور وارد خواهد کرد. به باور او، این فشار نه در داخل حکومت و نه در درون جامعهٔ ایران به افزایش انسجام یا هماهنگی منجر نمی‌شود؛ بلکه برعکس، تا درجاتی به واگرایی‌ها دامن می‌زند. او افزود:

افشاری با اشاره به افرادی که در رأس نهادهای نظامی و امنیتی قرار گرفته‌اند، متن احکامی که مجتبی خامنه‌ای برای آن‌ها صادر کرده و حضور محسن رضایی در رأس دبیرخانهٔ شورای عالی امنیت ملی، نتیجه گرفت که جمهوری اسلامی از رویکرد بازدارندگی دفاعی و مبتنی بر واکنش در برابر واکنش (تلافی‌جویی) به سمت بازدارندگی تهاجمی و اقدامات پیشدستانه حرکت می‌کند. او توضیح داد:

ضرورت مخالفت با جنگ و تداوم مبارزهٔ خشونت‌پرهیز

علی افشاری سپس تأکید کرد که هنوز نمی‌توان گفت حوزهٔ هسته‌ای کنار گذاشته شده است:

افشاری خاطرنشان کرد که تا زمانی که سایهٔ جنگ به شکل تحمیلی برقرار است، سیاست به تعلیق درآمده و کار برای نیروهای دموکراسی‌خواه دشوار شده است. او این وضعیت را یادآور جملهٔ معروف هگل دانست که می‌گوید وقتی جنگ می‌شود، سیاست و مسائل داخلی همه به حاشیه می‌روند.

به باور افشاری، آنچه همچنان برای نیروهای دموکراسی‌خواه و نیروهای مستقلِ میهن‌دوست اهمیت دارد، مخالفت با جنگ، خروج از وضعیت جنگی و ادامهٔ مسیر مبارزه برای گذار خشونت‌پرهیز از جمهوری اسلامی است. او نکتهٔ مهمی را نیز یادآور شد:

*این مصاحبه را حسین نوش‌آذر انجام داده و متن را نیز او نوشته است.