گرین‌پیس: پنج لکه بزرگ نفتی در تنگه هرمز

سازمان گرین‌پیس در گزارش تازه‌ای گفته است تصاویر ماهواره‌ای جدید نشان می‌دهند که اکنون پنج لکه بزرگ نفتی در تنگه هرمز قابل مشاهده است. به‌گفته این سازمان، یکی از آلودگی‌ها به سواحل ایران در نزدیکی مناطق حفاظت‌شده اطراف جزیره قشم رسیده است؛ منطقه‌ای که جنگل‌های وسیع حرا از زیست‌بوم‌های مهم آن به‌شمار می‌رود.

یک لکه نفتی دیگر نیز در بخش جنوبی تنگه هرمز، در آب‌های عمان، مشاهده شده است. این بخش از ساحل عمان با صخره‌ها و بریدگی‌های متعدد، از مناطق مهم توقف و استراحت پرندگان به‌شمار می‌رود.

احتمال ارتباط یکی از لکه‌ها با نفتکش «ریسکو»

گرین‌پیس احتمال داده است که برخی از لکه‌های نفتی مشاهده‌شده ممکن است به نفتکش «ریسکو» (Riesco) مربوط باشند. این سازمان در عین حال تأکید کرده که این تنها یک سناریوی احتمالی است.

گرین‌پیس در گزارش خود نوشته است: «این امر می‌تواند نشان‌دهنده آن باشد که کشتی غرق شده و همچنان نفت از آن نشت می‌کند.»

ارتش آمریکا پیش‌تر اعلام کرده بود که نفتکش «ریسکو» و چند نفتکش دیگر مرتبط با ایران را هدف قرار داده است. ایران نیز در جریان درگیری‌های اخیر به چندین کشتی در منطقه حمله کرده است.

با این حال، تعیین منشأ دقیق لکه‌های نفتی دشوار است. یکی از دلایل این مسئله، محدود بودن یا قطع شدن اطلاعات فرستنده‌های شناسایی کشتی‌ها (AIS) است؛ موضوعی که امکان ارتباط دادن یک آلودگی مشخص با یک حمله مشخص به کشتی را محدود می‌کند.

لکه نفتی «کارولین بزنقی» بزرگ‌تر می‌شود

در همین حال، یک لکه نفتی جداگانه در سواحل جنوبی عمان نیز در حال گسترش است. این لکه به نفتکش «کارولین بزنقی» (Caroline Bezengi) مربوط است؛ نفتکش روسی که در آب‌های عمان به گل نشسته و به ناوگان موسوم به «ناوگان سایه» روسیه نسبت داده می‌شود و تحت تحریم‌های اتحادیه اروپا قرار دارد.

بر اساس برآورد اولیه گرین‌پیس از تصاویر ماهواره‌ای، وسعت سطح قابل مشاهده لکه نفتی در ۱۱ سپتامبر حدود ۴۰۰ کیلومتر مربع بود و در ۱۲ سپتامبر به حدود ۶۰۰ کیلومتر مربع رسید.

این سازمان اعلام کرده است که علت دقیق گسترش لکه هنوز مشخص نیست و احتمال دارد عواملی مانند آسیب بیشتر به کشتی یا تغییر شرایط جوی و وضعیت جریان‌های دریایی در آن نقش داشته باشند.

«کارولین بزنقی» پیش‌تر نیز با نشت نفت مواجه شده بود. رویترز گزارش داده است که این نفتکش نزدیک به ۸۰۰ هزار بشکه نفت روسیه حمل می‌کرد و از زمان بروز مشکل در نزدیکی سواحل عمان، نگرانی‌ها درباره پیامدهای زیست‌محیطی آن افزایش یافته است.

 تردد در تنگه هرمز به‌شدت کاهش یافته است

همزمان با افزایش آلودگی نفتی، تردد کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز نیز به پایین‌ترین سطوح خود رسیده است.

بر اساس داده‌های شرکت تحلیل کشتیرانی کِپلر که رویترز سه‌شنبه ۲۴ شهریور / ۱۵ سپتامبر منتشر کرده، روز دوشنبه تنها چهار کشتی حامل کالا از تنگه هرمز عبور کردند؛ این رقم یک روز قبل از آن ۱۰ کشتی بود. میانگین تردد روزانه پیش از آغاز جنگ حدود ۱۲۵ کشتی گزارش شده بود.

این آمار شامل کشتی‌هایی که فرستنده‌های موقعیت‌یابی خود را خاموش کرده‌اند نمی‌شود و بنابراین شمار واقعی عبورها ممکن است بیشتر باشد.

رویترز همچنین در گزارش ۹ سپتامبر اعلام کرده بود که میانگین عبور کشتی‌های تجاری از تنگه هرمز در یک دوره ۱۰ روزه به حدود ۱۰ کشتی در روز رسیده است؛ در حالی که این رقم پیش از جنگ به‌مراتب بالاتر بود. تنگه هرمز در شرایط عادی یکی از مهم‌ترین مسیرهای انرژی جهان است و حدود ۲۰ درصد نفت و گاز طبیعی مایع‌شده جهان از این مسیر عبور می‌کند.

نگرانی از آسیب به اکوسیستم‌های حساس

گسترش لکه‌های نفتی در منطقه نگرانی‌های زیست‌محیطی را افزایش داده است؛ به‌ویژه آن‌که بخشی از آلودگی‌ها در نزدیکی مناطق حفاظت‌شده مشاهده شده‌اند.

جنگل‌های حرا در اطراف قشم، سواحل عمان و زیستگاه‌های پرندگان در جنوب تنگه هرمز از جمله مناطقی هستند که در صورت گسترش لکه‌های نفتی می‌توانند آسیب ببینند.

در شرایطی که تردد کشتی‌ها به‌دلیل درگیری‌های نظامی و حملات به نفتکش‌ها به‌شدت کاهش یافته، ردیابی منشأ دقیق آلودگی‌ها نیز دشوارتر شده است. به همین دلیل، گرین‌پیس درباره نسبت دادن قطعی هر لکه نفتی به یک کشتی یا حمله خاص احتیاط کرده است.

با این حال، افزایش تعداد لکه‌های قابل مشاهده در تصاویر ماهواره‌ای و گسترش لکه «کارولین بزنقی» نشان می‌دهد که بحران جنگی در تنگه هرمز اکنون ابعادی فراتر از اختلال در حمل‌ونقل نفت پیدا کرده و به یک نگرانی جدی زیست‌محیطی تبدیل شده است.