«گل» بی‌خطر نیست؛ روایت چهار جوان از مصرف ماری‌جوانا

در پاتوق‌های نوجوانان و جوانان تهران و بسیاری از شهرهای ایران، مصرف «گل» یا ماری‌جوانا دیگر پدیده‌ای ناآشنا نیست. بسیاری از مصرف‌کنندگان جوان آن را ماده‌ای کم‌خطر، تفریحی و غیر اعتیادآور می‌دانند، در حالی که پژوهش‌ها درباره پیامدهای مصرف کانابیس، به‌ویژه در سنین نوجوانی، تصویر پیچیده‌تری ارائه می‌کنند. بر اساس گزارش ستاد مبارزه با مواد مخدر، ماری‌جوانا پس از تریاک و شیشه، سومین ماده پرمصرف در ایران است. در این گزارش، چهار نوجوان و جوان ایرانی از نخستین تجربه مصرف، وابستگی، اضطراب، تلاش برای ترک و دلایلی می‌گویند که آنها یا اطرافیانشان را به سوی ماری‌جوانا کشانده است.

پدرم سیگار می‌کشید و این برایم خیلی جذاب بود. گاهی مخفیانه بدون این‌که بداند از پاکت سیگارش یک نخ را برمی‌داشتم و در تنهایی و خلوت خودم می‌کشیدم. سیگار کشیدن همیشه تصویر مردانه‌ای برای من داشت. کم‌کم انگار به این پروسه‌ی کش‌رفتن از سیگار پدرم عادت کرده بودم. تا این‌که روزی فهمید و حسابی مرا دعوا کرد. اما این‌بار خودم از بیرون سیگار می‌خریدم. در مدرسه هم کسانی سیگار می‌کشیدند که سر و گردنی از همه بالاتر و قوی‌تر بودند.

روزی با یکی از دوستانم که از باشگاه برمی‌گشتم به یکی از همکلاسی‌های قدیمی‌مان رسیدیم. در پارکی همان اطراف نشستیم و آن پسر بدون هیچ حرفی سیگاری را بیرون آورد و داخلش را خالی کرد و با چیز دیگری پر کرد. برای اولین بار آن‌جا با ماریجوانا آشنایی پیدا کردم. قبلاً در اینستاگرام تبلیغ‌هایش را می‌دیدم و حال و هوای کسانی که بعد از کشیدن ماریجوانا چگونه می‌شوند و این انگیزه مرا برای تجربه کردن آن بیشتر می‌کرد. حتی در بسیاری از کشورهای دنیا آن را آزاد کرده بودند، به‌خاطر همین احساس نمی‌کردم چیزی باشد که به آن اعتیاد پیدا کنم. از آن پسر خواستم که از ماریجوانایش بکشم و گفت که چون من تجربه‌اش را ندارم فقط سه کام از آن بزنم.

بعد از کشیدن آن سه کام انگار زمان به کندترین حالت خودش تبدیل شد. مدام می‌خندیدم و آنان نیز شروع به خندیدن کردند. حس بی‌نهایت خوبی به من دست داد و از آن روز به بعد دوست داشتم بیشتر تجربه کنم، خصوصاً وقت‌هایی که حال روحی خوبی ندارم چون می‌دانم حسابی حالم را خوب می‌کند. اما هرچه زمان بیشتر جلو رفت وابستگی من به ماریجوانا بیشتر شد. اوایل تمرکزم را خیلی بالا می‌برد اما الان کلاً روی هیچ چیزی تمرکز ندارم. منگم کرده است و تا زمانی که آن را نکشم حالم سرجایش نمی‌آید.

ماریجوانا همه‌جا در دسترس است. فکر نمی‌کنم در ایران هم کاری به آن داشته باشند چون در هر خانه هر کسی به راحتی می‌تواند گلدانی را برای خودش بکارد. از طرفی بیرون همانند سیگار به راحتی می‌فروشند و در دسترس است.

اگر به عقب برگردم شاید باز هم مصرف کنم، در این وضعیت ما چه چیزی برایمان مانده است. گاهی برای رهایی از این غم‌ها و ناامیدی‌هایم دور هم جمع می‌شویم و ماریجوانایی می‌کشیم، این تنها خلاف بزرگ ماست. البته می‌دانیم که روی بدنمان تأثیر منفی می‌گذارد اما چه دورنمایی برای آینده‌مان وجود دارد که در این بحران‌ها این شادی‌ها را از خودمان بگیریم.

توی یک دورهمی آخر هفته بودیم که چندتا از دوستان گل می‌کشیدند و تصمیم گرفتیم همه با هم بکشیم. هم اضطراب داشتم و هم شوق تجربه کردن، می‌خواستم بدونم آیا اون‌جوری‌ه که می‌گن و واقعاً تو رو از زمان و مکان دور می‌کنه یا نه. پدرم اعتیاد داره و می‌دونم چقدر اعتیاد وضعیت و زندگی آدم‌ها رو سخت می‌کنه، اما همیشه کنجکاو بودم که اون کسایی که مواد مصرف می‌کنن چرا نمی‌تونن ترک کنن یا به سختی ترک می‌کنند و این حس و حالشون چگونست.

آن شب با ترس و تجربه‌ای که در خانواده داشتم برای اولین بار ماریجوانا را کشیدم. دوستانم زودتر مصرف کردند و مرا تشویق به کشیدن آن کردند. چند دقیقه بعد از مصرف آن حس عجیبی به من دست داد. احساس می‌کردم دنیا کوچک و کوچکتر می‌شود و من حتماً آن شب می‌میرم. مدام گریه می‌کردم، سرم گیج می‌رفت و حالم به شدت خراب بود، به شدت تپش قلب داشتم به نحوی که مرا به بیمارستان رساندند. آن شب اولین تجربه‌ی ماریجوانا کشیدن برای من همزمان شد با نزدیک شدنم به مرگم. نمی‌توانستم این را قبول کنم که مادرم بشنود که دخترش از کشیدن مواد مرده است. بار سنگین پدرم بر روی دوش او کم نبود، من هم به آن اضافه می‌شدم. وقتی مرا به بیمارستان رساندند به خودم قول دادم اگر زنده بمانم دیگر هیچ، هیچ وقت هیچ موادی را تجربه نکنم. آن شب ترسناک اولین و آخرین تجربه‌ی من بود.

در خانواده‌ی ما چون پدر و مادرم خیلی اهل مهمانی و دورهمی بودند، مشروب و سیگار آزاد بود. گاهی می‌دیدم که ماریجوانا مصرف می‌کنند. پدرم گلدانی را در بالکن از ماریجوانا برای مصرف شخصی کاشته بود. این باعث شد که من میل به کشیدن آن را داشته باشم. چون همیشه برای ما ممنوع بود و به دور از چشم بچه‌هایشان می‌کشیدند. ممنوعه‌ها همیشه جذاب و فریبنده‌اند.

الان چند سال است که ماریجوانا مصرف می‌کنم، خانواده از این‌که من مصرف دارم بسیار نگران هستند. حتی به‌خاطر این‌که دچار اختلالات تمرکز و پرش حواس شده بودم مرا پیش روانپزشک بردند و او گفت عوامل اصلی آن کشیدن ماریجوانا است. دوست دارم آن را ترک کنم ولی نمی‌شود، مدام اعصاب‌خوردی، جنگی، ناراحتی پیش می‌آید به بهانه‌ای دوباره شروع به کشیدن می‌کنم. کمی مرا از این واقعیت تلخی که هست دور می‌کند. منظورم از واقعیت تلخ نبود آینده و امید به زندگیمان است. شاید این لحظات شاد زیستنِ کوتاه ما را در خودش غرق کرده است تا تاریکی‌های حقیقت را برای چند ساعتی هم که شده نبینیم. درست است این چیزی که من به آن اعتیاد پیدا کرده‌ام واقعی نیست و آسیبی بدتر است اما چه می‌شود کرد؟ کاش من هم می‌توانستم قوی باشم و در مقابل همه‌ی مشکلات و ناامیدی‌ها بایستم. ترک اعتیاد کار خیلی سخت است چون تو برای فرار از واقعیت و حقیقت به وهم و توهم متوسل می‌شوی.

من همه‌ی نوع موادی را تجربه کرده‌ام، اما آن‌چه در متن‌ها می‌خواندم ماریجوانا بود که تأثیر بد و اعتیادآوری ندارد و مرا بیشتر به سمت مصرفش کشاند. ولی این متن‌ها خلاف آن‌چه بود که در حقیقت وجود داشتند. من مدیتیشن انجام می‌دهم و بسیار اهل دورهمی هستم. الان اکثر آن کسانی را که می‌شناسیم به راحتی ماریجوانا مصرف می‌کنند. دلیل اصلی‌شان هم این است که اعتیادآور نیست و آسیبی به بدن نمی‌رساند. اما همین کسانی که مصرف می‌کنند هر روز باید در دورهمی‌ها مصرف کنند.

اگر اعتیادآور نیست چرا روزی نمی‌توانند مصرف کنند! من خودم هم با این برداشت مصرف را شروع کردم. هرچند چند مدتی است چون آثار بدی را بر بدن و مغزم گذاشته بود دیگر مصرف نمی‌کنم.

1. Hurd, Y. L. (2025). An Update on the Behavioral and Neurobiological Effects of Cannabis Use in Adolescents: A Translational Perspective. American Journal of Psychiatry, 182(7), 609-615.
2. How adolescent cannabis use reshapes the developing brain — a systematic review. (2026). Frontiers in Psychiatry.
3. Watts, J. J., et al. (2025). Independent brain cortical signatures of risk for adolescent cannabis use and consequences of such use are moderated by sex. Neuropsychopharmacology.
4. Sun, Y., et al. (2025). Astrogliosis Occurs Selectively in Amygdala of Adolescent Primate and Rodent Following Daily Δ9-Tetrahydrocannabinol. Biological Psychiatry Global Open Science.
5. Effects of cannabis dependence on sleep quality and cognitive function: A comparative study in moroccan adolescent addicts and non-addicts. (2025). Scientific African, 30, e02996.
6. A Fine-Grained Longitudinal Study of Adolescent Cannabis Use and Its Relation to Cognitive Performance in Young Adulthood. (2025). International Journal of Mental Health and Addiction.
7. Osborne, K. J., et al. (2025). Psychosis Spectrum Symptoms before and after Adolescent Cannabis Use Initiation. JAMA Psychiatry, 82(2), 181-190.
8. Association Between Adolescent Cannabis Use and Microstructural Development of the Cingulum Bundle. (2025). Biological Psychiatry.
9. Thomas, S. A., et al. (2026). The role of subcortical brain tissue iron as an indicator of dopamine neurophysiology in adolescent cannabis use. Neuropsychopharmacology.
10. Rehn, J., et al. (2025). Altered Network Function in Hippocampus After Sub-Chronic Activation of Cannabinoid Receptors in Early Adolescence. International Journal of Molecular Sciences, 26(24), 12182.