احضار و بازداشت ده‌ها کاسب کُرد پس از اعتصاب در کردستان

به گزارش شبکه حقوق بشر کردستان، در روزهای پس از اعتصاب ۲۵ شهریور جاری، نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی از جمله سازمان اطلاعات سپاه پاسداران و وزارت اطلاعات، شماری از کسبه و بازاریان شرکت‌کننده در این اعتصاب را احضار یا بازداشت کرده‌اند. برخی از احضارشده‌ها نیز با تهدید به تشکیل پرونده قضایی یا پلمب محل کسب، مجبور به امضای تعهد شده‌اند.

به‌گفته یکی از کسبه شامگاه ۲۵ شهریور در کامیاران پس از تعطیلی گسترده بازار خیابان توبره‌ریز، سازمان اطلاعات سپاه شماری از مغازه‌داران را تلفنی به ستاد خبری خود فراخواند. به آن‌ها گفته شده بود که باید ظرف چند ساعت مراجعه کنند و در غیر این صورت، مغازه‌هایشان پلمب خواهد شد.

بر اساس همین گزارش، مأموران پس از حضور کسبه، آن‌ها را به تشکیل پرونده قضایی تهدید کردند. یک کاسب سالخورده نیز که به این تهدیدها اعتراض کرده بود، در برابر دیگر احضارشده‌ها مورد توهین و ضرب‌وشتم قرار گرفت. در پایان، از شماری از افراد تعهد کتبی گرفته شد که در اعتصاب‌های بعدی شرکت نکنند.

همچنین دست‌کم شش مغازه‌دار در کامیاران توسط نیروهای وزارت اطلاعات بازداشت شدند. شبکه حقوق بشر کردستان اعلام کرده است که دو نفر از آن‌ها در ۲۸ شهریور آزاد شده‌اند، اما چهار نفر دیگر همچنان در بازداشت هستند و خانواده‌هایشان از محل نگهداری و وضعیت آن‌ها اطلاعی ندارند. این شبکه گفته است هویت افراد بازداشت‌شده نزد آن محفوظ است.

در سنندج نیز دست‌کم چهار کاسب و بازاری به‌دلیل مشارکت در اعتصاب بازداشت شده‌اند. شماری دیگر از کسبه به اداره اماکن احضار و تحت فشار به امضای تعهدنامه وادار شده‌اند. به‌گفته شبکه حقوق بشر کردستان، در پی این اعتصاب، ده‌ها مغازه در سنندج و سقز نیز با دستور قضایی به‌طور موقت پلمب شده‌اند.

این برخوردها پس از آن صورت گرفت که در روز چهارشنبه ۲۵ شهریور، همزمان با چهارمین سالگرد جان‌باختن ژینا (مهسا) امینی و آغاز اعتراضات «زن، زندگی، آزادی»، کسبه و بازاریان در شمار زیادی از شهرهای کُردنشین دست به اعتصاب زدند. سازمان حقوق بشر هانا مشارکت در اعتصاب را در شهرهایی از جمله سنندج، سقز، دیواندره، کامیاران، قروه، بیجار، کرمانشاه، کرند، مهاباد، بوکان، میاندوآب، مریوان، بانه، اشنویه، پیرانشهر، روانسر و پاوه تأیید کرد.

گزارش هه‌نگاو نیز بر اساس تصاویر و گزارش‌های میدانی، اعتصاب را دست‌کم در ۱۱ شهر تأیید کرده بود. گزارش‌های دیگر، از بسته بودن مغازه‌ها و بازارها در دست‌کم ۲۰ شهر خبر دادند.

این اعتصاب در پی فراخوان ائتلاف نیروهای سیاسی کردستان ایران برگزار شد که از مردم و صاحبان واحدهای صنفی خواسته بود در ۲۵ شهریور با تعطیل کردن مغازه‌ها و بازارها و خودداری از حضور در محل کار، در اعتراضات شرکت کنند. این ائتلاف، وضعیت اقتصادی و اجتماعی، فقر، گرانی و بیکاری و همچنین ادامه بازداشت فعالان سیاسی و مدنی را از جمله دلایل طرح این فراخوان عنوان کرده بود.

در روزهای پیش از اعتصاب نیز گزارش‌هایی از افزایش فشار بر کسبه منتشر شده بود. شبکه حقوق بشر کردستان گفته بود نهادهای امنیتی و اداره اماکن صاحبان واحدهای صنفی را تلفنی تهدید کردند و به آن‌ها هشدار دادند که در صورت شرکت در اعتصاب، با پلمب محل کسب روبه‌رو خواهند شد.

در همین دوره، جلال خدامرادی و محسن حسین‌پناهی، دو شهروند سنندجی، پس از احضار به اداره اماکن بازداشت شدند. گزارش‌های منتشرشده حاکی بود که این دو نفر پیش از بازداشت برای دادن تعهد درباره شرکت نکردن در اعتصاب‌های پیش‌رو احضار شده بودند.

همزمان، چهار زندانی سیاسی کُرد، زینب جلالیان، وریشه مرادی، سکینه پروانه و مطلب احمدیان، اعلام کردند که در حمایت از فراخوان اعتصاب عمومی، روز ۲۵ شهریور در زندان‌های اوین و یزد دست به اعتصاب غذا خواهند زد. آن‌ها در پیام مشترک خود اعتصاب را شیوه‌ای مدنی برای بیان اعتراض توصیف کردند.

در جریان اعتصاب، گزارش‌هایی نیز درباره تشدید حضور نیروهای امنیتی و نظامی در شهرهای کُردنشین منتشر شد. در سقز، زادگاه ژینا امینی، مسیرهای منتهی به آرامستان آیچی، محل دفن او، تحت تدابیر امنیتی قرار گرفت و گزارش‌هایی از استقرار نیروهای نظامی و محدودیت دسترسی به این آرامستان منتشر شد.

ژینا (مهسا) امینی، ۲۲ ساله اهل سقز، در شهریور ۱۴۰۱ پس از بازداشت توسط گشت ارشاد در تهران به بیمارستان منتقل شد و سه روز بعد جان باخت. مرگ او به شکل‌گیری اعتراضات گسترده‌ای در ایران با شعار «زن، زندگی، آزادی» انجامید. مقام‌های جمهوری اسلامی علت مرگ او را مشکلات جسمی اعلام کردند؛ روایتی که خانواده امینی آن را رد کردند.