کشتی توسکا حامل داروی بیماران دیالیزی بوده است

محمدرضا مدرس خیابانی، مدیرعامل کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران، گفته است این شرکت حمله و توقیف کشتی «توسکا» از سوی آمریکا را از راه‌های حقوقی در مراجع بین‌المللی پیگیری خواهد کرد.

او روز جمعه ۱۰ مهر در مجمع عمومی سالانه کشتیرانی گفت توسکا هنگام حرکت به سوی ایران حامل «داروهای مرتبط با سازمان هلال‌احمر و به‌خصوص بیماران دیالیزی» بوده است. به گفته او، نیروی دریایی آمریکا موتورخانه کشتی را هدف قرار داد و سپس آن را توقیف کرد. مدرس خیابانی همچنین گفت ۲۸ نفر، از جمله اعضای خدمه، دو همسر دریانوردان و یک کودک ۱۱ ساله در کشتی حضور داشتند. او این اقدام را «جنایت جنگی» خواند.

توسکا یک کشتی کانتینری با پرچم ایران و متعلق به گروه کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران است. نیروهای آمریکایی ۱۹ آوریل این کشتی را در شمال دریای عرب متوقف کردند. فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام در بیانیه رسمی خود اعلام کرده بود پس از شش ساعت هشدار به کشتی و خودداری خدمه از تغییر مسیر، به موتورخانه شلیک کرده و سیستم حرکت کشتی توسکا را از کار انداخته است. تفنگداران دریایی آمریکا سپس وارد کشتی شدند و کنترل آن را به دست گرفتند.

سنتکام در این بیانیه چیزی درباره محتوای بار توسکا اعلام نکرد. مقام‌های آمریکایی در آن زمان دلیل اقدام خود را تلاش کشتی برای ورود به یکی از بنادر ایران در شرایط محاصره دریایی اعلام کردند.

یک روز پس از توقیف کشتی، رویترز به نقل از منابع ناشناس امنیت دریایی گزارش داد ارزیابی اولیه آنها این بوده که توسکا احتمالاً کالاهایی حمل می‌کرده که آمریکا آنها را «دومنظوره» می‌داند؛ از جمله فلزات، لوله‌ها و قطعات الکترونیکی که می‌توانند کاربرد غیرنظامی و نظامی داشته باشند. این ارزیابی به‌عنوان نتیجه بازرسی نهایی محموله منتشر نشد و آمریکا نیز در بیانیه رسمی سنتکام فهرستی از بار کشتی ارائه نکرد.

هشت کانتینر برای تجهیزات دیالیز

اطلاعات مربوط به محموله پزشکی توسکا پیش از اظهارات تازه مدیرعامل کشتیرانی نیز منتشر شده بود.

جمعیت هلال‌احمر ایران در مرداد اعلام کرد پس از ۹۵ روز پیگیری، هشت کانتینر از محموله توقیف‌شده توسکا آزاد و به ایران منتقل شده است. راضیه عالیشوندی، معاون امور بین‌الملل و حقوق بشردوستانه هلال‌احمر، گفت این محموله شامل مواد و اقلام مورد نیاز بیماران دیالیزی بوده است.

سید بهمن سبحانی، مدیرعامل شرکت تجهیزات پزشکی هلال ایران نیز در همان زمان گفت ارزش این محموله حدود یک میلیون یورو بوده و بخشی از آن شامل مواد اولیه تولید صافی‌های دیالیز و دیگر اقلام مصرفی مورد نیاز این بیماران می‌شده است. به گفته او، این محموله برای تأمین بخشی از نیاز حدود ۴۴ هزار بیمار دیالیزی در ایران در نظر گرفته شده بود.

هلال‌احمر گفته بود در دوره توقیف محموله از مسیرهای جایگزین برای تأمین تجهیزات استفاده کرده و کمبود گسترده‌ای ایجاد نشده است. این نهاد همچنین اعلام کرد برای آزادسازی محموله با فدراسیون بین‌المللی صلیب سرخ و هلال‌احمر، کمیته بین‌المللی صلیب سرخ و دیگر نهادهای بین‌المللی رایزنی کرده است.

خدمه توسکا نیز به‌تدریج آزاد شدند. شش نفر در اواخر آوریل به ایران بازگشتند و مقام‌های ایرانی در ۴ مه اعلام کردند با بازگشت گروه دیگری از طریق مرز ریمدان در سیستان و بلوچستان، همه خدمه ایرانی کشتی به کشور بازگشته‌اند.

مدیرعامل کشتیرانی اکنون می‌گوید پرونده حمله به توسکا و توقیف آن همچنان از نظر حقوقی دنبال خواهد شد. ایران از ابتدا محاصره بنادر و حمله به این کشتی تجاری را غیرقانونی دانسته است. آمریکا در مقابل می‌گوید توسکا از دستورهای نیروی دریایی برای رعایت محاصره سرپیچی کرده بود.