بازداشت رهبران جنبش «سوسک» در هند

رهبران ارشد جنبش جوانان هند، موسوم به «جنبش سوسک» (Cockroach)، روز سه‌شنبه ۲۱ مهر / ۱۳ اکتبر بازداشت شدند. آن‌ها با عبور از موانع امنیتی وارد محوطه یک رصدخانه تاریخی شدند که به محل شناخته‌شده‌ای برای برگزاری اعتراضات تبدیل شده است. معترضان با سردادن شعارهایی خواستار استعفای رئیس کمیسیون انتخابات هند در اعتراض به اصلاحات بحث‌برانگیز فهرست‌های رأی‌دهندگان شدند.

هواداران «حزب کاکروج جاناتا» (Cockroach Janta Party یا CJP) و گروه‌های مخالف دولت در ماه جاری میلادی تقریباً هر روز تظاهرات کرده‌اند و خواستار کناره‌گیری گیانش کومار، رئیس کمیسیون انتخابات شده‌اند. منتقدان معتقدند اصلاحات انجام‌شده در فهرست‌های انتخاباتی به سود «حزب بهاراتیا جاناتا» (BJP)، به رهبری نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند است.

کمیسیون انتخابات هرگونه جانبداری از احزاب سیاسی را رد کرده و گفته است رأی‌دهندگانی که نامشان به اشتباه از فهرست‌ها حذف شده است، می‌توانند دوباره ثبت‌نام کنند. در مقابل، حزب حاکم مخالفان را متهم کرده است که با زیر سؤال بردن نادرست روندهای قانونی انتخابات، در پی تضعیف دموکراسی هستند.

روز دوشنبه، هزاران نفر در راهپیمایی اعتراضی گروه‌های مخالف دولت شرکت کردند. این راهپیمایی پس از آن برگزار شد که برخورد شدید پلیس، برنامه حزب کاکروج جاناتا برای برگزاری تجمعی در آخر هفته را ناکام گذاشت. در جریان آن برخورد، هزاران معترض، از جمله شماری از رهبران این حزب، بازداشت شدند.

پلیس دهلی روز دوشنبه اعلام کرد که رصدخانه روباز «جانتار مانتار»، واقع در منطقه تجاری مرکزی پایتخت، دیگر به‌عنوان محل رسمی برگزاری اعتراضات تعیین نشده است. پلیس همچنین گفت سه محل جدید برای برگزاری تجمعات اعتراضی در نظر گرفته شده است.

حزب کاکروج جاناتا اعلام کرد که رهبرانش، آشوتوش رانکا، ساوراو داس و آجینکیا شینده، در میان حدود ۲۰ تن از فعالان داوطلبی بودند که مخفیانه وارد محوطه رصدخانه شدند تا به‌گفته خود، آن را «پس بگیرند». این افراد بازداشت شدند.

آبیجیت دیپکه، بنیان‌گذار این جنبش، پس از بازداشت رهبران آن در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «شما نمی‌توانید مقاومت را از رسمیت بیندازید.»

بزرگترین چالش سیاسی مودی

پخش زنده حزب کاکروج جاناتا نشان می‌داد که حدود ۱۲ تن از فعالان از روی یک دروازه و موانع امنیتی عبور کردند و وارد محوطه شدند. آن‌ها در آن‌جا پرچم هند را برافراشتند و شعارهایی سر دادند تا این‌که پلیس بازداشتشان کرد.

این جنبش جوانان که در ماه‌های اخیر اعتراضاتی را درباره موضوعات مختلف، از وضعیت زیرساخت‌های مدارس دولتی گرفته تا اشتغال، سازمان‌دهی کرده است، به یکی از جدی‌ترین چالش‌های سیاسی نارندرا مودی و حزب بهاراتیا جاناتا در ۱۲ سال حضور او در قدرت تبدیل شده است.

اعتصاب و تحصن چند هفته‌ای هواداران این جنبش در محل جانتار مانتار در اوایل سال جاری میلادی، سرانجام به استعفای دارمندرا پرادهان، وزیر آموزش هند، در پی افشای مواردی از درز سؤالات امتحانی انجامید.

اعتراضات اخیر پس از آن شدت گرفت که روزنامه ایندین اکسپرس ماه گذشته گزارش داد دو معاون گیانش کومار در داخل کمیسیون، نگرانی‌های متعددی را درباره اصلاح فهرست‌های رأی‌دهندگان، شیوه‌های ثبت‌نام و سامانه‌های دیجیتال مطرح کرده‌اند.

فرایند تغییر فهرست‌های انتخاباتی که از سال گذشته آغاز شده است، نام بیش از ۱۳۰ میلیون نفر را از این فهرست‌ها حذف کرده؛ رقمی بیشتر از جمعیت ژاپن. از این تعداد، ۲۸ میلیون نفر فوت کرده بودند، ۶۳ میلیون نفر محل سکونت خود را تغییر داده بودند و امکان یافتن نشانی یا ردّ ۳۰ میلیون نفر دیگر وجود نداشت.

احزاب مخالف دولت مدعی‌اند که این حذف‌ها به‌طور نامتناسبی رأی‌دهندگان مسلمان و دیگر اقلیت‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ گروه‌هایی که احتمال کمتری دارد از حزب حاکم ملی‌گرای هندو حمایت کنند. کمیسیون انتخابات و حزب بهاراتیا جاناتا این اتهامات را رد کرده‌اند.