سپاه از هدف قرار گرفتن هفت کشتی در تنگه هرمز خبر داد؛ نیویورک‌تایمز: آمادگی آمریکا و اسرائیل برای حمله تازه به ایران
تنش‌ها میان ایران و آمریکا تشدید شده است. گزارش‌ها از افزایش آمادگی نظامی، کاهش حضور نیروهای آمریکایی در برخی پایگاه‌های منطقه هم‌زمان با تلاش‌های دیپلماتیک برای جلوگیری از ازسرگیری جنگ خبر می‌دهند.
بخش خبر
تصویر از شاتراستاک
روابط عمومی نیروی دریایی سپاه پاسداران صبح پنج‌شنبه ۳۰ مهر اعلام کرد که سه کشتی در غرب تنگه هرمز بر اثر برخورد با مین دچار سانحه و آتش‌سوزی شده‌اند و چهار کشتی دیگر نیز هنگام انتقال محموله‌های نفتی از یک کشتی به کشتی دیگر در شمال خلیج فارس هدف حمله قرار گرفته و آتش گرفته‌اند.
به گزارش خبرگزاری تسنیم، نیروی دریایی سپاه این چهار کشتی را متخلف توصیف کرده و مدعی شده است که آن‌ها پیش‌تر، برخلاف هشدارهای جمهوری اسلامی، از مسیرهای غیرقانونی عبور کرده بودند. در اطلاعیه سپاه جزئیات بیشتری درباره هویت کشتی‌ها، پرچم آن‌ها، میزان خسارت یا تلفات احتمالی منتشر نشده است.
سپاه در این بیانیه اعلام کرد که نیروهای دریایی این نهاد همچنان بر تنگه هرمز نظارت دارند و عبور کشتی‌ها از مسیرهای مورد مناقشه را کنترل می‌کنند. این نهاد همچنین ایالات متحده آمریکا را به تحریک شناورها برای عبور از مسیرهای مین‌گذاری‌شده متهم کرد و هشدار داد که در صورت ادامه این روند، دامنه حملات متقابل می‌تواند به پایگاه‌های نظامی آمریکا در منطقه گسترش یابد.
در اطلاعیه نیروی دریایی سپاه آمده است: «با ادامه این روند دامنه مقابله به پایگاه‌های متجاوز در منطقه کشیده خواهد شد.» سپاه پاسداران این هشدار را متوجه ارتش آمریکا دانست.
«طرح حمله سه‌روزه آمریکا و اسرائیل به ایران»
این رویداد در حالی رخ داده است که روزنامه نیویورک‌تایمز ساعاتی پیش از آن گزارش داده بود که ارتش‌های آمریکا و اسرائیل طرح‌های مشخصی برای ازسرگیری حملات به ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا تدوین کرده‌اند. به‌نوشته این روزنامه، برنامه‌ریزی برای عملیاتی کوتاه اما فشرده ادامه دارد و نیروهای دو کشور رزمایش‌های خود را افزایش داده‌اند؛ از جمله پرواز جنگنده‌ها بر فراز عراق برای تمرین مانورهای حمله.
بر اساس این گزارش که به‌نقل از مقام‌های آمریکایی و افرادی آگاه از مذاکرات نظامی منتشر شده، پیت هگست، وزیر جنگ (دفاع) آمریکا، در جریان سفر این هفته خود به اسرائیل با بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر این کشور، درباره حملات احتمالی جدید به ایران گفت‌وگو کرده است. مقام‌های اسرائیلی نیز فهرست به‌روزشده اهداف احتمالی را در اختیار طرف آمریکایی قرار داده‌اند.
بنا بر گزارش نیویورک‌تایمز، اهداف مورد بررسی می‌توانند زیرساخت‌های انرژی، تأسیسات هسته‌ای و زرادخانه موشکی و پهپادی ایران را شامل شوند. برخی برنامه‌ریزان آمریکایی معتقدند یک کارزار نظامی سه‌روزه و شدید می‌تواند خسارت اقتصادی کافی به ایران وارد کند تا تهران در مذاکرات هسته‌ای و اختلاف بر سر کنترل تنگه هرمز امتیاز بدهد.
با این حال، نیویورک‌تایمز تأکید کرده که نه آغاز حمله تازه قطعی است و نه روشن است که چنین عملیاتی بتواند به اهداف اعلام‌شده دست یابد. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در ماه‌های اخیر چندین بار برنامه‌های بازگشت به عملیات نظامی گسترده را متوقف کرده است؛ از جمله در اوایل اکتبر، زمانی که به‌گفته مقام‌های دفاعی آمریکایی و اسرائیلی، دو ارتش برای حمله آماده شده و نیروهای هوایی خود را در بالاترین سطح آمادگی قرار داده بودند.
به نوشته این روزنامه، ترامپ بار دیگر در آخرین لحظات تصمیم گرفت عملیات را به تعویق بیندازد. به گفته یک فرمانده نظامی آمریکایی که نامش فاش نشده، این تصمیم‌ها پس از آماده‌سازی‌های گسترده موجب سردرگمی روزمره برنامه‌ریزان نظامی شده است.
یکی از عوامل اصلی احتمال تعویق حمله، انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا است. ترامپ در اوایل اکتبر وعده داده بود که پیش از برگزاری این انتخابات حمله‌ای انجام ندهد. افزون بر این، ارتش آمریکا تا اوایل نوامبر به همه تجهیزات و نیروهای موردنظر خود در منطقه دسترسی نخواهد داشت. به نوشته نیویورک‌تایمز، سه ناو هواپیمابر، هزاران تفنگدار دریایی، جنگنده‌ها و نیروهای عملیات ویژه از جمله امکاناتی هستند که قرار است تا آن زمان در منطقه مستقر شوند.
با وجود این، یک مقام کاخ سفید به نیویورک‌تایمز گفته است که دولت درباره طرح‌های نظامی احتمالی اظهارنظر نمی‌کند و ترامپ برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای همه گزینه‌ها را روی میز نگه داشته است.
تردید درباره اثربخشی حملات جدید و نگرانی از گسترش جنگ
نیویورک‌تایمز با اشاره به پیامدهای دور نخست حملات آمریکا و اسرائیل، از جمله افزایش قیمت انرژی و تورم در جهان، تضعیف امنیت خاورمیانه و فشار شدید بر ذخایر موشک‌های رهگیر پنتاگون، می‌نویسد که موفقیت دور تازه حملات نیز تضمین‌شده نیست.
دانا استرول، مقام ارشد پیشین سیاست خاورمیانه در وزارت دفاع آمریکا در دولت جو بایدن، به این روزنامه گفت که عملیات نظامی پیشین، تحریم‌های اقتصادی و محاصره دریایی آمریکا تاکنون نتوانسته‌اند حکومت ایران را به شکل معناداری به میز مذاکره بازگردانند. او افزود که ترامپ و نتانیاهو هنوز توضیح قانع‌کننده‌ای ارائه نکرده‌اند که چرا جنگی گسترده‌تر می‌تواند این بن‌بست راهبردی را تغییر دهد.
به نوشته نیویورک‌تایمز، برخی مقام‌های آمریکایی معتقدند حمله به زیرساخت‌های انرژی می‌تواند اقتصاد ایران را به نقطه بحرانی برساند و تهران را به امتیازدهی وادار کند. با این حال، مقام‌های غربی یادآوری کرده‌اند که پیش‌بینی‌های مکرر درباره فروپاشی ایران تاکنون محقق نشده است و حکومت این کشور با وجود فشارهای اقتصادی همچنان پابرجا مانده است.
بر اساس همین گزارش، در طرح‌ریزی حملات جدید درباره هدف قرار دادن پالایشگاه‌ها و زیرساخت‌های نفتی نیز ملاحظاتی وجود دارد؛ زیرا ترامپ نمی‌خواهد افزایش بیشتر قیمت بنزین، هزینه سیاسی و اقتصادی جنگ را برای آمریکا بالا ببرد.
یکی از اهداف احتمالی مورد بررسی، سایت هسته‌ای عمیقاً مدفون «کوه کلنگ» است. نیویورک‌تایمز می‌نویسد ترامپ هفته گذشته استفاده از «مادر همه بمب‌ها»، بمب سنگین ۲۲ هزار پوندی را برای حمله به این سایت مطرح کرده بود. با این حال، کارشناسان تسلیحاتی هشدار داده‌اند که این بمب برای انفجار در سطح زمین طراحی شده و احتمالاً توانایی نابودی یک تأسیسات زیرزمینی واقع در بستر گرانیتی را ندارد. هواپیمای ترابری کندپروازی که باید آن را حمل کند نیز در برابر پدافند هوایی ایران آسیب‌پذیر خواهد بود.
نگرانی دیگر، گسترش جنگ به سایر کشورهای منطقه است. وزارت امور خارجه آمریکا روز چهارشنبه دستور خروج کارکنان غیرضروری دولت و خانواده‌های آن‌ها از عربستان سعودی را صادر کرد؛ اقدامی که در شرایط ادامه حملات حوثی‌های مورد حمایت ایران به اهدافی در این کشور صورت گرفت.
تهدید تهران به گسترش دامنه پاسخ
در مقابل، مقام‌های ایرانی هشدار داده‌اند که حمله تازه آمریکا و اسرائیل با واکنشی گسترده‌تر روبه‌رو خواهد شد و جنگ به عملیات محدود علیه کشتی‌های تجاری و زیرساخت‌های انرژی در منطقه محدود نخواهد ماند.
به نوشته نیویورک‌تایمز، مقام‌های ایرانی از جمله حمله به مراکز داده و کابل‌های زیردریایی اینترنت را به‌عنوان اهداف احتمالی مطرح کرده‌اند. پیمان صالحی، تحلیلگر سیاسی در تهران، به این روزنامه گفته است که اگر سایت «کوه کلنگ» هدف حمله قرار گیرد، ایران ممکن است پالایشگاه‌های بزرگ نفت عربستان سعودی، از جمله تأسیسات آرامکو، را هدف قرار دهد تا قیمت نفت و انرژی افزایش یابد.
صالحی گفت جنگ به ایران نشان داده است که افزایش قیمت انرژی می‌تواند اهرم مؤثری برای فشار بر ترامپ باشد، زیرا مردم آمریکا نیز از افزایش قیمت‌ها آسیب خواهند دید.
مهدی محمدی، مشاور ارشد محمدباقر قالیباف، مذاکره‌کننده ایران، نیز در پیامی در شبکه‌های اجتماعی، این تصور را که آمریکا می‌تواند دور تازه حملات را ظرف ۷۲ ساعت به پایان برساند، «خیال‌پردازی» خواند. او تأکید کرد که پایان جنگ را ایران تعیین خواهد کرد و گفت حملات آینده ایران «شدیدتر، خلاقانه‌تر و متفاوت‌تر» خواهند بود.
محمدی در کانال تلگرامی خود نوشت: «روی سرِ مار تمرکز می‌کنیم؛ مجمع یهودیان صهیونیست در آمریکا، به‌ویژه در شهر نیویورک، با پول و امکانات، کارفرمای جنگ است. پیمانکاران اهداف فرعی‌اند؛ هدف اصلی جای دیگری است.»
نیویورک‌تایمز همچنین گزارش می‌دهد که در هر مرحله از جنگ، موضع رهبران ایران در برابر مذاکره سخت‌تر شده است؛ زیرا آن‌ها به این نتیجه رسیده‌اند که هدف نهایی آمریکا و اسرائیل، سرنگونی حکومت جمهوری اسلامی است. به نوشته این روزنامه، وضعیت و میزان نفوذ مجتبی خامنه‌ای، رهبر جدید جمهوری اسلامی، همچنان برای دستگاه‌های اطلاعاتی آمریکا و اسرائیل روشن نیست و برخی مقام‌های آمریکایی معتقدند که او به اندازه پدرش قدرت ندارد و فرماندهان تندرو سپاه پاسداران در تصمیم‌گیری‌های اصلی نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا می‌کنند.
خروج نیروهای آمریکایی از برخی پایگاه‌های منطقه
در همین حال، شبکه ان‌بی‌سی نیوز روز چهارشنبه گزارش داد که ارتش آمریکا در روزهای اخیر بی‌سروصدا در حال کاهش حضور نیروهای خود در پایگاه‌های مختلف خاورمیانه بوده است. هم‌زمان، وزارت خارجه آمریکا دستور داده است که شمار دیگری از کارکنان دیپلماتیک این کشور از چند نمایندگی در منطقه خارج شوند.
ان‌بی‌سی نیوز این اقدامات را واکنشی به تهدیدهای امنیتی جاری در منطقه و هم‌زمان با بررسی احتمال اقدام نظامی جدید علیه ایران ارزیابی کرده است. به‌گفته دو مقام آمریکایی و دو منبع آگاه که این شبکه به آن‌ها استناد کرده، کاهش حضور نیروها در کنار محدود کردن شمار کارکنان دیپلماتیک صورت می‌گیرد.
این شبکه همچنین به شباهت اقدامات اخیر با تدابیر پنتاگون و وزارت امور خارجه آمریکا پیش از آغاز حملات اولیه آمریکا و اسرائیل در ماه فوریه (اسفند سال گذشته) اشاره کرده است.
فایننشال‌تایمز: اسرائیل برای بمباران چندروزه آماده شده بود
روزنامه فایننشال‌تایمز نیز روز گذشته گزارش داد که بنیامین نتانیاهو در اوایل ماه اکتبر جاری به نهادهای امنیتی اسرائیل دستور داده بود برای حمله‌ای گسترده به ایران آماده شوند. به‌نوشته این روزنامه، ارتش اسرائیل کارزار بمباران چندروزه‌ای را برای آخر هفته ۱۰ و ۱۱ اکتبر، برابر با ۱۸ و ۱۹ مهر، آماده کرده بود.
بر اساس این گزارش و به نقل از سه منبع آگاه، اهداف احتمالی شامل تأسیسات هسته‌ای، مراکز وابسته به جمهوری اسلامی و زیرساخت‌های غیرنظامی، از جمله نیروگاه‌ها بوده‌اند. حمله در نهایت انجام نشد، زیرا ترامپ با ازسرگیری جنگ پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در ۱۲ آبان / ۳ نوامبر مخالفت کرد.
فایننشال‌تایمز همچنین گزارش داد که مقام‌های اسرائیلی در جریان سفر این هفته پیت هگست به اسرائیل، فهرست به‌روزشده اهداف را به او ارائه کردند؛ فهرستی که بنا بر گزارش این روزنامه، زیرساخت‌های غیرنظامی‌ای را نیز دربر می‌گیرد که در حملات قبلی هدف قرار نگرفته بودند.
بنا به این گزارش، سخنگوی کاخ سفید نیز اعلام کرده است که آمریکا پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای به جمهوری اسلامی حمله نخواهد کرد.
پوتین: فرصت دیپلماسی درباره ایران هنوز پایان نیافته است
در کنار تحرکات نظامی، تلاش‌های دیپلماتیک برای مهار بحران نیز ادامه دارد. ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، روز گذشته، چهارشنبه ۲۹ مهر / ۲۱ اکتبر در سن‌پترزبورگ با استیو ویتکاف، فرستاده ویژه دونالد ترامپ، به مدت سه ساعت دیدار و گفت‌وگو کرد. محور اصلی این دیدار جنگ اوکراین و راه‌های ازسرگیری مذاکرات صلح بود، اما بحران ایران و آمریکا نیز در گفت‌وگوها مطرح شد.
یوری اوشاکوف، مشاور سیاست خارجی رئیس‌جمهور روسیه، پس از این دیدار گفت پوتین معتقد است هنوز فرصت‌های دیپلماتیک برای حل بحران ایران از میان نرفته است. او به‌نقل از رئیس‌جمهور روسیه گفت: «می‌توان و باید با تهران، شریک راهبردی ما، به توافق رسید.»
پوتین همچنین آمادگی مسکو را برای کمک به یافتن راه حل‌های سیاسی و دیپلماتیک اعلام کرد و با اشاره به روابط دیرینه روسیه و ایران گفت که کشورش در صورت امکان برای حل بحران کمک خواهد کرد.
با این حال، تاکنون جزئیات مشخصی درباره پیشنهادهای روسیه، واکنش ویتکاف به پیشنهاد میانجی‌گری مسکو یا احتمال آغاز مذاکرات مستقیم میان واشنگتن و تهران منتشر نشده است.
انتخابات و دیپلماسی؛ دو عامل تعیین‌کننده در روزهای آینده
بر اساس گزارش نیویورک‌تایمز، نتیجه انتخابات اسرائیل در ۵ آبان / ۲۷ اکتبر نیز می‌تواند بر تصمیم‌گیری درباره جنگ تأثیر بگذارد. اگر نتانیاهو شکست بخورد، به نخست‌وزیر موقت تبدیل خواهد شد و آغاز یک عملیات نظامی گسترده برای او دشوارتر می‌شود. با این حال، برخی تحلیلگران معتقدند او ممکن است از تهدید حمله مشترک آمریکا و اسرائیل برای فشار بر رقبای سیاسی و تشکیل یک دولت وحدت ملی استفاده کند.
مَزال موعالم، تحلیلگر سیاسی اسرائیلی و نویسنده زندگی‌نامه نتانیاهو، به نیویورک‌تایمز گفته است که تشکیل دولت اضطراری فراگیر می‌تواند یکی از گزینه‌های نخست‌وزیر باشد، اما بی‌اعتمادی عمیق رقبای سیاسی او مانعی جدی در این مسیر است.
در سوی دیگر، واشنگتن همچنان از احتمال حمله به‌عنوان اهرمی برای پیشبرد مذاکرات استفاده می‌کند. نیویورک‌تایمز می‌نویسد مذاکره‌کنندگان آمریکایی خواهان پیشرفت در پرونده هسته‌ای ایران و مسئله کنترل تنگه هرمز هستند، اما طرف ایرانی تاکنون حاضر نشده است درباره برنامه هسته‌ای خود امتیاز بدهد و خواهان موکول شدن این موضوع به مراحل بعدی مذاکرات شده است.
با این حال، تصمیم نهایی واشنگتن درباره ازسرگیری حملات روشن نیست و تهدیدهای متقابل تهران و واشنگتن خطر گسترش درگیری به زیرساخت‌های انرژی، مسیرهای دریایی و دیگر کشورهای منطقه را افزایش داده است.
نظرها
نظری وجود ندارد.