محسن رضایی: حتی ذره‌ای از مواد هسته‌ای غنی‌شده از ایران خارج نخواهد شد
مواضع تازه مقام‌های ایرانی درباره برنامه هسته‌ای و شروط مذاکره با واشنگتن، امیدها به کاهش سریع تنش‌ها را با تردید مواجه کرده است. بازار جهانی نفت که در روزهای گذشته تحت تأثیر گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال توافق میان تهران و واشنگتن با کاهش قیمت روبه‌رو شده بود، بار دیگر به تحولات امنیتی منطقه واکنش نشان داد.
بخش خبر
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ـ عکس از خبرگزاری فرانسه
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی در گفت‌وگو با شبکه تلویزیونی المیادین لبنان، که به جمهوری اسلامی نزدیک است، درباره مواد هسته‌ای غنی‌شده در ایران گفت: «حتی ذره‌ای از مواد هسته‌ای غنی‌شده را از ایران خارج نخواهیم کرد.» او با اشاره به سفر اخیر خود به مسکو افزود: «به دوستان روس خود اطلاع داده‌ایم که مواد غنی‌شده در ایران باقی خواهند ماند و خودمان از آن‌ها استفاده خواهیم کرد.»
او همچنین هشدار داد که هرگونه حمله نظامی جدید آمریکا به ایران با پیامدهایی از جمله هدف قرار گرفتن پایگاه‌های آمریکایی در مناطق دوردست مواجه خواهد شد.
این موضع‌گیری در شرایطی صورت می‌گیرد که مقام‌های آمریکایی در روزهای اخیر ضرورت انجام حملات نظامی بیشتر علیه ایران را کم‌اهمیت جلوه داده‌اند. تحلیلگران نیز به لحن مصالحه‌جویانه‌تر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، پس از شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر اشاره کرده‌اند.
رضایی تأکید کرد که در حال حاضر هیچ مذاکره‌ای میان تهران و واشنگتن در جریان نیست. او در عین حال گفت: «هرگونه حمله جدید آمریکا با هدف قرار گرفتن پایگاه‌های نظامی این کشور، حتی پایگاه‌های دوردست آن، پاسخ داده خواهد شد.»
پیش از این، دو منبع ارشد ایرانی در ماه مه به رویترز گفته بودند که مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی دستور داده است اورانیوم با غنای نزدیک به سطح مورد نیاز برای ساخت سلاح هسته‌ای به خارج از ایران منتقل نشود.
بر اساس برآورد آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، ایران در زمان حملات اسرائیل و آمریکا به تأسیسات هسته‌ای این کشور در یکم تیرماه سال گذشته، حدود ۴۴۰,۹ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در اختیار داشت؛ سطحی که به‌مراتب بالاتر از میزان مورد نیاز برای مصارف معمول غیرنظامی است. با این حال، هنوز مشخص نیست چه میزان از این ذخایر پس از حملات باقی مانده است.
غنی‌سازی ۶۰ درصدی به‌خودی‌خود به معنای تولید سلاح هسته‌ای نیست، اما فاصله فنی میان این سطح و غنای حدود ۹۰ درصدی مورد استفاده در تسلیحات هسته‌ای نسبتاً اندک است. همین مسئله یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های کشورهای غربی و محور اختلافات هسته‌ای با ایران به‌شمار می‌رود.
اسرائیل، آمریکا و دیگر کشورهای غربی مدت‌هاست ایران را به تلاش برای دستیابی به سلاح هسته‌ای متهم می‌کنند؛ اتهامی که تهران همواره آن را رد کرده و برنامه هسته‌ای خود را صلح‌آمیز دانسته است.
واشنگتن اعلام کرده است که مسائل هسته‌ای باید از همان مراحل اولیه هرگونه مذاکره با ایران، با هدف پایان دادن به جنگ میان دو کشور، در دستور کار قرار گیرد. در مقابل، یک مقام ارشد ایرانی هفته گذشته به رویترز گفت که تهران از طریق قطر پیشنهادی هسته‌ای به آمریکا ارسال کرده است، اما بررسی آن را به پذیرش هفت خواسته ایران از سوی واشنگتن مشروط کرده است.
بر اساس گزارش‌ها و مواضع اعلام‌شده مقام‌های ایرانی، هفت خواسته تهران از آمریکا عبارت‌اند از برقراری آتش‌بس در سراسر منطقه و پایان دادن به جنگ در همه جبهه‌ها؛ آزادسازی دارایی‌های بلوکه‌شده ایران در خارج از کشور؛ لغو تحریم‌های آمریکا، به‌ویژه تحریم‌های مربوط به فروش نفت ایران؛ پایان دادن به محاصره دریایی بنادر ایران؛ پرداخت غرامت بابت خسارت‌های جنگ؛ خروج نیروهای نظامی آمریکا از منطقه؛ و ارائه تضمین برای عدم حمله مجدد و پایان دادن به تهدیدها و مداخله آمریکا در امور ایران. تهران اعلام کرده است که پذیرش این شروط را پیش‌نیاز آغاز مذاکرات و بازگشایی تنگه هرمز می‌داند.
افزایش قیمت نفت
قیمت نفت پس از رسیدن به پایین‌ترین سطح خود در دو ماه گذشته در معاملات روز قبل، روز چهارشنبه، حدود یک درصد افزایش یافت. اظهارات مقام امنیتی ایران مبنی بر اینکه هیچ‌یک از مواد هسته‌ای غنی‌شده از مرزهای ایران خارج نخواهد شد، یکی از عوامل افزایش قیمت‌ها و تضعیف امیدها به کاهش سریع تنش میان تهران و واشنگتن بود.
در ساعت ۹:۳۴ صبح چهارشنبه به وقت گرینویچ، بهای نفت خام برنت با یک دلار و ۲۸ سنت افزایش، معادل ۱,۴ درصد، به ۹۲ دلار و ۷۷ سنت در هر بشکه رسید. نفت خام وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با ۷۶ سنت افزایش، معادل ۰,۹ درصد، به ۸۶ دلار و ۸۰ سنت رسید.
قیمت نفت در معاملات روز سه‌شنبه ابتدا بیش از سه دلار در هر بشکه کاهش یافته بود؛ زیرا مقام‌های آمریکایی احتمال انجام حملات نظامی بیشتر علیه ایران را کم‌رنگ جلوه داده بودند. با این حال، پس از آن‌که یک مقام امنیتی ایران اعلام کرد هیچ مذاکره‌ای میان دو طرف در جریان نیست، بخشی از این کاهش قیمت جبران شد.
جووانی استاونونو، تحلیلگر بانک سوئیسی یوبی‌اس، در این‌باره به رویترز گفت که کاهش امیدها به تنش‌زدایی فوری، از قیمت نفت حمایت کرده است.
در بخش دیگری از تحولات بازار انرژی، منابع معاملاتی اعلام کردند که ذخایر نفت خام آمریکا در هفته گذشته، بر اساس داده‌های مؤسسه نفت آمریکا، حدود ۹ میلیون بشکه افزایش یافته است. قرار بود آمار رسمی ذخایر نفتی آمریکا نیز روز چهارشنبه منتشر شود.
ادامه حملات به کشتی‌ها در تنگه هرمز
در همین حال، نشانه چندانی از فروکش کردن حملات به کشتی‌ها در تنگه هرمز دیده نمی‌شود. بر اساس داده‌های مؤسسه واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک، در ماه اکتبر ۳۷ کشتی هدف حمله قرار گرفتند که بالاترین رقم ماهانه از زمان آغاز جنگ بود.
جون گو، تحلیلگر ارشد شرکت اسپارتا کامودیتیز، نیز گفت که در شرایط ابهام درباره مذاکرات دیپلماتیک، حملات به مسیرهای کشتیرانی خلیج فارس افزایش یافته است. به‌گفته او، عامل تعیین‌کننده برای بازار نفت این است که آیا ایران حاضر خواهد شد خواسته‌های آمریکا را برای دستیابی به توافقی دیپلماتیک بپذیرد یا خیر.
روز سه‌شنبه، سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) اعلام کرد یک نفتکش در شمال‌شرقی منطقه لیما در سواحل عمان هدف حمله قرار گرفته است. نیروی دریایی سپاه پاسداران نیز در بیانیه‌ای جداگانه مدعی شد دو نفتکش پس از برخورد با مین‌های دریایی در مسیری که آن را «غیرمجاز» توصیف کرد، در تنگه هرمز دچار آتش‌سوزی شده‌اند.
واحد تحقیقات نفتی شرکت خدمات مالی ال‌اس‌ای‌جی (LSEG) در یادداشتی که روز گذشته، سه‌شنبه ۱۹ آبان / ۱۰ نوامبر منتشر کرد هشدار داد که حتی در صورت دستیابی به توافق سیاسی، افزایش دوباره تردد کشتی‌ها از این آبراه به عوامل دیگری نیز بستگی خواهد داشت؛ از جمله پاک‌سازی مین‌های دریایی، هزینه بیمه و میزان تمایل صاحبان کشتی‌ها به پذیرش خطر عبور از منطقه.
در همین حال، نیروهای آمریکایی به اجرای محاصره دریایی بنادر ایران ادامه داده‌اند. در تازه‌ترین مورد، فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) اعلام کرد یک هواپیمای نظامی آمریکایی به سمت یک کشتی باری با پرچم سنت‌کیتس و نویس شلیک کرده و آن را از کار انداخته است. این کشتی روز شنبه پس از توقف در یکی از بنادر ایران تلاش کرده بود آب‌های منطقه را ترک کند.
حملات به کشتی‌ها علاوه بر تهدید امنیت دریانوردی، خسارت‌های زیست‌محیطی نیز به‌دنبال داشته است. در پی آسیب دیدن برخی نفتکش‌ها، نفت به آب‌های منطقه نشت کرده است. ویدئویی که روز دوشنبه در شبکه‌های اجتماعی منتشر و توسط رویترز تأیید شد، رسیدن لکه‌های نفتی به سواحل عمان را نشان می‌داد. تصاویر ماهواره‌ای نیز وجود لکه‌های نفتی در آب‌های ساحلی عمان و امارات متحده عربی را تأیید می‌کردند.
سازمان بین‌المللی دریانوردی (IMO) نیز اعلام کرده است که از زمان آغاز جنگ آمریکا علیه ایران، ۱۳۰ حادثه در منطقه ثبت کرده که بیشتر آن‌ها حملات به کشتی‌ها بوده است. بر اساس آمار این سازمان، دست‌کم ۲۵ دریانورد در این حوادث جان خود را از دست داده‌اند.
نظرها
نظری وجود ندارد.