چهار کشور غربی خواستار بازگشت بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی به ایران شدند
آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان در نشست شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ایران را به جلوگیری از ازسرگیری بازرسیها در تأسیسات هستهای آسیبدیده از جنگ ۱۲ روزه متهم کردند. جمهوری اسلامی مسئولیت وضعیت کنونی بازرسیها را متوجه حملات آمریکا و اسرائیل دانسته است.

از راست: پرچمهای فرانسه، بریتانیا، آلمان و ایالات متحده آمریکا ـ عکس از شاتراستاک
آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان پنجشنبه ۲۸ آبان / ۱۹ نوامبر در نشست شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی از ایران خواستند اجازه دهد بازرسان این نهاد بار دیگر به تأسیسات هستهای بمبارانشده ایران دسترسی پیدا کنند. این چهار کشور در بیانیهای مشترک، تهران را به کارشکنی در مسیر ازسرگیری بازرسیها متهم کردند.
جمهوری اسلامی از زمان حملات نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران در ۲۳ خرداد تا ۳ تیر ۱۴۰۴ (۱۳ تا ۲۲ ژوئن ۲۰۲۵)، اجازه دسترسی بازرسان آژانس به تأسیسات هستهای هدف قرارگرفته را نداده است. این حملات سه مرکز غنیسازی اورانیوم ایران را که در آن زمان فعال بودند، نابود کرد یا بهشدت به آنها آسیب زد. با این حال، وضعیت ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران، از جمله مواد غنیشده تا سطح نزدیک به درجه تسلیحاتی، همچنان نامشخص است.
چهار کشور غربی در بیانیه خود به شورای حکام اعلام کردند: «باید برای همه اعضای این شورا نگرانکننده باشد که آژانس به مدت یک سالونیم، تداوم آگاهی و نظارت خود بر ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران را که پیشتر راستیآزمایی کرده بود، از دست داده است.»
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، نیز روز گذشته در گزارش خود به نشست فصلی شورای حکام اعلام کرد که در سه ماه گذشته، بهجز نیروگاه هستهای بوشهر، بازرسی دیگری در ایران انجام نشده است.
چهار کشور غربی با اشاره به اظهارات گروسی گفتند که از نظر فنی مانعی برای دسترسی آژانس به تأسیسات آسیبدیده وجود ندارد و بازرسان این نهاد مدتهاست برای بازگشت آمادهاند. آنها از ایران خواستند با تغییر رویکرد خود، نگرانیهای جامعه بینالمللی درباره برنامه هستهایاش را برطرف کند.
در مقابل، ایران مسئولیت وضعیت کنونی بازرسیها را متوجه حملات آمریکا و اسرائیل دانسته است. نمایندگی ایران در بیانیه خود به شورای حکام، درخواست بازرسی فوری از تأسیساتی را که هدف حمله قرار گرفتهاند، زیر سؤال برد و گفت: «آیا اصرار آنها بر بازرسی فوری از تأسیسات مورد حمله، معنایی جز تلاش برای جمعآوری اطلاعات با هدف حملهای دوباره دارد؟ اگر واقعاً برای نظام پادمان ارزش قائل بودند، هرگز به تأسیساتی که سالها تحت نظارت پادمانی قرار داشتند حمله نمیکردند.»
ایران همچنین به پیشنهاد پاداش ۲۰ میلیون دلاری دولت آمریکا برای دریافت اطلاعات درباره برنامه هستهای این کشور اشاره کرد و آن را نشانهای از احتمال استفاده اطلاعاتی از این روند دانست.
اختلاف بر سر شرایط ازسرگیری بازرسیها
در همین حال، ایران، چین و روسیه در بیانیهای مشترک در نشست شورای حکام، ازسرگیری کامل بازرسیها در تأسیسات آسیبدیده را به پایان درگیریهای نظامی، توقف تهدیدهای حمله مجدد و ارائه تضمینهایی برای جلوگیری از تکرار حملات مشروط کردند. این سه کشور معتقدند ادامه تهدیدهای نظامی، شرایط لازم برای انجام عادی فعالیتهای راستیآزمایی آژانس را از بین برده است.
با این حال، گروسی تأکید کرده است که آژانس، بهجز نیروگاه بوشهر، نه به تأسیسات هستهای آسیبدیده دسترسی دارد و نه اطلاعات کافی درباره وضعیت مواد هستهای موجود در آنها دریافت کرده است. بهگفته او، در چنین شرایطی آژانس نمیتواند درباره عدم انحراف مواد هستهای اعلامشده ایران از فعالیتهای صلحآمیز اظهارنظر قطعی کند.
گروسی همچنین از دست رفتن امکان ردیابی مستمر ذخایر اورانیوم ایران، بهویژه اورانیوم غنیشده تا سطح ۶۰ درصد، را یکی از نگرانیهای اصلی آژانس دانسته و بر ضرورت بازگشت به مسیر دیپلماسی تأکید کرده است.
در ادامه این اختلافات، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، نیز از مواضع گروسی درباره نظارت هستهای بر اسرائیل انتقاد کرد. او با اشاره به خارج بودن اسرائیل از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) و برخوردار نبودن این کشور از نظارت جامع آژانس، استدلال کرد که مطالبه پاسخگویی از ایران، در حالی که اسرائیل از چنین نظارتی مستثنا مانده است، پرسشهایی درباره بیطرفی و کارآمدی نظام منع اشاعه ایجاد میکند.
مناقشه بر سر دسترسی بازرسان آژانس به تأسیسات هستهای ایران، در شرایطی ادامه دارد که مذاکرات دیپلماتیک میان تهران و واشنگتن به بنبست رسیده و همزمان گمانهزنیها درباره احتمال حملات نظامی تازه آمریکا ادامه دارد.




نظرها
نظری وجود ندارد.