رأی بالا به قالیباف؛ شکست تاکتیکی تندروها

بر اساس گزارش‌ رسانه‌های داخلی، محمدباقر قالیباف با کسب ۲۳۵ رأی از مجموع ۲۷۱ رأی نمایندگان در اجلاسیه سوم دوره دوازدهم مجلس شورای اسلامی، برای هفتمین سال پیاپی در سمت ریاست مجلس ابقا شد. این رأی حداکثری در حالی رقم خورد که تندروهای جبهه پایداری و حلقه سعید جلیلی، با طرح شائبه «غیرقانونی بودن جلسه» و اصرار بر حضور فیزیکی قالیباف، تلاش داشتند او را در روزهای حساس مذاکرات تضعیف و خلع کنند، اما این تلاش با شکست مواجه شد.

این نتیجه نشان می‌دهد که در رقابت درون‌اردوگاهی اصولگرایان، جناح عمل‌گرا به رهبری قالیباف همچنان بر تندروها برتری دارد و حمایت اکثریت نمایندگان را حفظ کرده است. اصرار پایداری‌ها بر جنجال‌آفرینی حقوقی و رسانه‌ای نه تنها قالیباف را تضعیف نکرد، بلکه موقعیت او را به عنوان رئیسی مستحکم و مورد حمایت نظام در شرایط حساس مدیریت مذاکرات یا تنش‌های دیپلماتیک تثبیت کرد.

علاوه بر این علی نیکزاد، نماینده اردبیل، و حمیدرضا حاجی بابایی، نماینده همدان، به‌عنوان نواب رئیس انتخاب شدند. نیکزاد ۱۴۳ رای و حاجی‌بابایی  ۱۰۰ رای آورد.  ۲۸۰ نماینده  هم در صحن محلس حاضر بودند. نیکزداد از اصول‌گرایان نزدیک به قالیباف و حاجی‌بابایی از اصول‌گرایان تندروست. حضور او در هیئت رئیسه، نوعی توازن و سهم‌دهی به جناح‌های دیگر داخل اصولگرایان است تا از اعتراضات و فشار تندروها کاسته شود. بررسی توازن قوا در نظام، ضعف یا قدرت تندروها، و چشم‌انداز تحولات سیاسی ایران را با آقای رضا علیجانی، فعال سیاسی گذارطلب به بحث گذاشتیم.

آیا رأی بالای قالیباف نشان‌دهنده ضعف تندروها در اردوگاه اصولگرایان است؟

رضا علیجانی با اشاره به انتخابات هیئت رئیسه مجلس تأکید کرد که این مجلس، مجلسی استثنایی است که با کمترین میزان مشارکت مردمی در تهران و سراسر کشور تشکیل شده و نماینده اقلیت حاکم بر کشور است، نه اکثریت مردم. علیجانی افزود که قالیباف حتی در انتخابات اخیر نتوانست با رأی اول وارد مجلس شود و تندروهایی مانند نبویان، امیرحسین ثابتی و رسایی رأی بیشتری از او آورده بودند، اما در انتخابات هیئت رئیسه اخیر، قالیباف با ۲۳۵ رأی بیشترین آرا را کسب کرد.

به گفته علیجانی، قالیباف اکنون نماد و سمبل مذاکره به شمار می‌رود و این رأی بالا نشان می‌دهد که درون اقلیت حاکم، تندروها همچنان در اقلیت هستند. او توضیح داد که تندروها با فشار و ایجاد نزاع‌های داخلی، قالیباف را وادار کردند تا در این شرایط حساس، حضوری در مجلس حاضر شود و انتخابات به صورت حضوری برگزار گردد. علیجانی درباره پیام این رأی‌گیری گفت:

رضا علیجانی در ادامه خاطرنشان کرد که صدا و سیما در اختیار تندروها است و در تجمعات خیابانی نیز صدای آنها بلندتر به گوش می‌رسد. او این وضعیت را میراث دوره علی خامنه‌ای دانست که بخش‌های مهمی از قدرت را به طیف جلیلی، جبهه پایداری و تندروها واگذار کرده است. به اعتقاد او، این اقلیت در اقلیت، نیروهای اصلی حکومت برای سرکوب داخلی و ماجراجویی‌های خارجی هستند. علیجانی گفت:

جنگ چگونه جنبش دموکراسی‌خواهی و تحولات درون نظام را تحت تأثیر قرار داده است؟

رضا علیجانی در ادامه افزود که جنبش دموکراسی‌خواهی در ایران، جنبشی چندلایه است: بخشی از آن دموکراسی‌خواهی محض است، بخشی معیشت‌خواهی و تأمین نیازهای اولیه زندگی، و بخشی دیگر ترکیبی از هر دو. او تأکید کرد که در شرایط کنونی، به‌ویژه در میان مردمی که در پایین‌ترین سطوح هرم مازلو قرار دارند، جنبش‌های معیشت‌محور احتمالاً اولین جنبش‌هایی خواهند بود که پس از فروکش کردن جنگ ظاهر می‌شوند. هرچند در صورت‌بندی کلان سیاسی، برای رهایی از ستم و تبعیض اقتصادی نیز ابتدا باید اصلاحات سیاسی صورت گیرد.

علیجانی با اشاره به فشار اقتصادی، تنش‌های خارجی و انسداد سیاسی به عنوان سه عامل اصلی، گفت که این سه عامل با یکدیگر مرتبط هستند:

 او در پاسخ به سؤال درباره امید به تحول از درون نظام یا تکیه بر فشار مدنی-بین‌المللی برای برگزاری رفراندوم یا انتخابات آزاد، گفت:

علیجانی در ادامه افزود:

علیجانی جنگ را آفت بزرگی دانست و گفت که جنگ‌های اخیر (جنگ دوازده‌روزه و چهل‌روزه) باعث خانه‌نشین شدن جنبش اجتماعی و تسخیر خیابان توسط نیروهای حامی حکومت شده است. او تأکید کرد که جنگ نه تنها باعث تغییر حکومت نمی‌شود، بلکه حکومت را وحشی‌تر کرده، اعدام‌ها را افزایش داده، فقر مردم را بیشتر کرده و جامعه مدنی را تضعیف کرده است. این جنگ در نهایت به ضرر اقتصاد ایران، معیشت مردم، امنیت ملی و آینده جوانان تمام شده است.

او با اشاره به اختلاف تاریخی لنین و کاوتسکی در جنگ جهانی اول، گفت که بخشی از تحلیل لنین درست است؛ این جنگ، جنگ امپریالیستی است و جنگ ملی-رهایی‌بخش نیست. اما کاوتسکی هم درست می‌گفت که نمی‌توان از شکست نظامی کشور برای تغییر ساختار استقبال کرد. در نهایت، جنگ باعث کند شدن تحولات درون نظام شده است. اگر خامنه‌ای به مرگ طبیعی از دنیا رفته بود، اختلافات داخلی نظام بسیار بیشتر از این بود.

علیجانی در ادامه تأکید کرد که تا سایه جنگ هست، نه تحولات درون نظام به چشم می‌آید و نه جنبش مدنی. او گفت:

*این مصاحبه توسط حسین نوش‌آذر انجام شده و متن را هم او نوشته است.